FERTILITEIT MEDISCHE
BENADERING
1.SITUERING
1.1 DEFINITIE SUBFERTILITEIT
- Nu in de moderne tijd wordt pas van verminderde vruchtbaarheid gesproken na een
termijn van 1 jaar proberen
- De duur van de kinderwens is een allerbelangrijkst gegeven
Vooral voor de bepaling van de verminderde vruchtbaarheid en de
behandelingsmethode
- IVF is niet altijd de oplossing als het om oudere vrouwen gaat
- Subfertiliteit <-> infertiliteit
Subfertiliteit = verminderde vruchtbaarheid
Infertiliteit = absolute onvruchtbaarheid = ziekte
- Zws kans per cyclus bedraagt 20%
- Leeftijd van de vrouw is cruciaal
WHO: het onvermogen om zwanger te worden na 12 maanden of langer ondanks
regelmatige seks zonder bescherming.
VOORWAARDEN VOOR MENSELIJKE VRUCHTBAARHEID
1) Productie normale gameten (spermatogenese & oögenese)
2) Extrusie van mature gameten (ejaculatie en ovulatie)
3) Samenkomst van mannelijke en vrouwelijke gameten
4) Penetratie van zaadcel in eicel (fertilisatie)
5) Migratie en inplanting van bevruchte eicel in BM
OORZAKEN MENSELIJKE ONVRUCHTBAARHEID
Oorzaak man mannelijke subfertiliteit
Oorzaak vrouw vrouwelijke subfertiliteit
Maar we moeten ervan uitgaan dat vruchtbaarheid altijd een aangelegenheid is van het
koppel.!!
Bij 10% word geen oorzaak gevonden
1) PRODUCTIE GAMETEN:
- Spermatogenese:
o Kwantitatieve / kwalitatieve afwijkingen
o Concentratie ( normaal >15milj/ml)
o Beweeglijkheid (>40% progr vooruit bewegend)
o Morfologie (>4 % goed gevormde)
o Deze 3 parameters moeten normaal zijn om van een normale semenkwaliteit
te kunnen spreken
Oligozoöspermie = concentratie te laag
Asthenozoöspermie = beweeglijkheid is onvoldoende
Teratozoöspermie = slechte morfologie
Oligo-astheno-teratozoöspermie= de 3 parameters zijn niet goed
1
,- Oögenese:
Afwezigheid van eicelrijping kan het gevolg zijn van primair ovariële stoornissen
- Genetische syndromen (vb Turner)
- Endocriene factoren ( PCO syndroom) (te behandelen)
EXTRUSIE VAN MATURE GAMETEN:
- Ejaculatiestoornissen:
o Zeldzame oorzaak van infertiliteit
o Meest frequente oorzaken:
o Neurologische aandoening
o Diabetes ( retrograde ejaculatie = zdc naar blaas)
o Psychogene stoornissen
- Ovulatie: (controle adhv menses)
o 60% van alle vrouwelijk subfertiliteit
o Anovulatie (niet gelijk aan menopauze)
o Oligo-ovulatie (<8 ovulaties/jaar)
SAMENKOMST VAN MANNELIJK EN VROUWELIJKE GAMETEN
Zaadcellen en eicellen ontmoeten zich in ampullair gedeelte, maar er kunnen
hindernissen en obstakels bestaan.
MAN:
- Obstructie van vas deferens (congenitaal of verworven)
o vasectomie,
o CBAVD (= cogenitale bilaterale agenesie van het vas deferens (- muco), Post-
infectieus chlamydia
- Verminderd vermogen of onmogelijkheid om in cervixslijm te zwemmen
- Hostiliteit = vijandigheid(massa in BM, Asherman)
- Ondoorgankelijke tubae
VROUW:
- Eileider
o Pick up stoornis door tubaire stoornissen (endometriose)
o tubaire obstructie
o destructie endotheel (post infectieus)
- Baarmoeder:
o Massa
o Ashermansyndroom
2
, - Cervix:
o Dysmucorroe
o Sperma-antistoffen
o Stenose:
o Asthenozöospermie
PENETRATIE VAN ZAADCEL IN EICEL (FERTILISATIE)
ZAADCEL:
- Teratozoöspermie
- Asthenozoöspermie
- Acrosoomstoornissen
EICEL:
- Receptorstoornissen
MIGRATIE EN INPLANTING VAN BEVRUCHTE EICEL IN BAARMOEDER
EILEIDER:
- Tubaire afwijkingen
- Destructie endotheel (post-infectieus chlamydia)
BAARMOEDER
- Gestoorde ontwikkeling endometrium
2.DE REPRODUCTIEVE CYCLUS
Doel: voortplanting
INLEIDING
- Primordiale functie van ovarium = productie van 1 rijpe eicel per cyclus
- Hormonale veranderingen gaan hiermee gepaard op de voorbereiding van vrouwelijk
lichaam op conceptie en inplanting
- Gonadotrope stimulus
- rijping follikel 14 dagen, levensduur corpus luteum 14 dagen cyclus van 28 dagen
- hypofyse secretie GnRH (hypothalamus) LH en FSH eicel rijping
- bij IVF: GnRH agonist om ovulatie tegen te gaan
- reserve van follikels is genetisch bepaald
- chemo is toxisch voor follikels
2.2 NEUROENDOCRIENE COMPONENTEN
GNRH
- Neuropeptide geproduceerd in neuro-endocriene cellen van hypothalamus (nucleus
arcuatus = grootste concentratie)
- Via axonen naar portaal van vaatstelsel
- Zeer korte halfwaardetijd
PORTAAL VAATSTELSEL
- Vanuit arterie hypofysialis superior
- Neuro-vasculaire communicatie door capillairen errond
3
BENADERING
1.SITUERING
1.1 DEFINITIE SUBFERTILITEIT
- Nu in de moderne tijd wordt pas van verminderde vruchtbaarheid gesproken na een
termijn van 1 jaar proberen
- De duur van de kinderwens is een allerbelangrijkst gegeven
Vooral voor de bepaling van de verminderde vruchtbaarheid en de
behandelingsmethode
- IVF is niet altijd de oplossing als het om oudere vrouwen gaat
- Subfertiliteit <-> infertiliteit
Subfertiliteit = verminderde vruchtbaarheid
Infertiliteit = absolute onvruchtbaarheid = ziekte
- Zws kans per cyclus bedraagt 20%
- Leeftijd van de vrouw is cruciaal
WHO: het onvermogen om zwanger te worden na 12 maanden of langer ondanks
regelmatige seks zonder bescherming.
VOORWAARDEN VOOR MENSELIJKE VRUCHTBAARHEID
1) Productie normale gameten (spermatogenese & oögenese)
2) Extrusie van mature gameten (ejaculatie en ovulatie)
3) Samenkomst van mannelijke en vrouwelijke gameten
4) Penetratie van zaadcel in eicel (fertilisatie)
5) Migratie en inplanting van bevruchte eicel in BM
OORZAKEN MENSELIJKE ONVRUCHTBAARHEID
Oorzaak man mannelijke subfertiliteit
Oorzaak vrouw vrouwelijke subfertiliteit
Maar we moeten ervan uitgaan dat vruchtbaarheid altijd een aangelegenheid is van het
koppel.!!
Bij 10% word geen oorzaak gevonden
1) PRODUCTIE GAMETEN:
- Spermatogenese:
o Kwantitatieve / kwalitatieve afwijkingen
o Concentratie ( normaal >15milj/ml)
o Beweeglijkheid (>40% progr vooruit bewegend)
o Morfologie (>4 % goed gevormde)
o Deze 3 parameters moeten normaal zijn om van een normale semenkwaliteit
te kunnen spreken
Oligozoöspermie = concentratie te laag
Asthenozoöspermie = beweeglijkheid is onvoldoende
Teratozoöspermie = slechte morfologie
Oligo-astheno-teratozoöspermie= de 3 parameters zijn niet goed
1
,- Oögenese:
Afwezigheid van eicelrijping kan het gevolg zijn van primair ovariële stoornissen
- Genetische syndromen (vb Turner)
- Endocriene factoren ( PCO syndroom) (te behandelen)
EXTRUSIE VAN MATURE GAMETEN:
- Ejaculatiestoornissen:
o Zeldzame oorzaak van infertiliteit
o Meest frequente oorzaken:
o Neurologische aandoening
o Diabetes ( retrograde ejaculatie = zdc naar blaas)
o Psychogene stoornissen
- Ovulatie: (controle adhv menses)
o 60% van alle vrouwelijk subfertiliteit
o Anovulatie (niet gelijk aan menopauze)
o Oligo-ovulatie (<8 ovulaties/jaar)
SAMENKOMST VAN MANNELIJK EN VROUWELIJKE GAMETEN
Zaadcellen en eicellen ontmoeten zich in ampullair gedeelte, maar er kunnen
hindernissen en obstakels bestaan.
MAN:
- Obstructie van vas deferens (congenitaal of verworven)
o vasectomie,
o CBAVD (= cogenitale bilaterale agenesie van het vas deferens (- muco), Post-
infectieus chlamydia
- Verminderd vermogen of onmogelijkheid om in cervixslijm te zwemmen
- Hostiliteit = vijandigheid(massa in BM, Asherman)
- Ondoorgankelijke tubae
VROUW:
- Eileider
o Pick up stoornis door tubaire stoornissen (endometriose)
o tubaire obstructie
o destructie endotheel (post infectieus)
- Baarmoeder:
o Massa
o Ashermansyndroom
2
, - Cervix:
o Dysmucorroe
o Sperma-antistoffen
o Stenose:
o Asthenozöospermie
PENETRATIE VAN ZAADCEL IN EICEL (FERTILISATIE)
ZAADCEL:
- Teratozoöspermie
- Asthenozoöspermie
- Acrosoomstoornissen
EICEL:
- Receptorstoornissen
MIGRATIE EN INPLANTING VAN BEVRUCHTE EICEL IN BAARMOEDER
EILEIDER:
- Tubaire afwijkingen
- Destructie endotheel (post-infectieus chlamydia)
BAARMOEDER
- Gestoorde ontwikkeling endometrium
2.DE REPRODUCTIEVE CYCLUS
Doel: voortplanting
INLEIDING
- Primordiale functie van ovarium = productie van 1 rijpe eicel per cyclus
- Hormonale veranderingen gaan hiermee gepaard op de voorbereiding van vrouwelijk
lichaam op conceptie en inplanting
- Gonadotrope stimulus
- rijping follikel 14 dagen, levensduur corpus luteum 14 dagen cyclus van 28 dagen
- hypofyse secretie GnRH (hypothalamus) LH en FSH eicel rijping
- bij IVF: GnRH agonist om ovulatie tegen te gaan
- reserve van follikels is genetisch bepaald
- chemo is toxisch voor follikels
2.2 NEUROENDOCRIENE COMPONENTEN
GNRH
- Neuropeptide geproduceerd in neuro-endocriene cellen van hypothalamus (nucleus
arcuatus = grootste concentratie)
- Via axonen naar portaal van vaatstelsel
- Zeer korte halfwaardetijd
PORTAAL VAATSTELSEL
- Vanuit arterie hypofysialis superior
- Neuro-vasculaire communicatie door capillairen errond
3
