College aantekeningen persoonlijkheidsleer

College aantekeningen persoonlijkheidsleer

College 1

Persoonlijkheid = totaal eigenschappen, karaktertrekken, overtuigingen, gedragingen dat
mens tot uniek individu maakt

Verbanden persoonlijkheidsvragen en gedrag

Persoonlijkheid:

- Psychologische kenmerken = eigenschappen, attituden
- Psychologische mechanismen = cognitieve processen
- Zijn georganiseerd = samenhangen en dynamisch gestuurd
- Relatief stabiel = over situaties en over tijd
- Interacties met buitenwereld = perceptie, selectie, evocatie (roept reactie op van
buitenwereld), manipulatie van omgeving (overhalen, opzettelijk)
- aanpassing aan de omgeving = coping, aanpassingsvermogen

3 niveau’s
1. Menselijke aard  sociale gerichtheid
2. Individuele en groepsverschillen (tussen mensen en tussen groepen in mate van
sociale gerichtheid
3. Individuele uniekheid  persoonlijke manier

Persoonlijkheidstheorieën beoordelen
- volledigheid  hoe concreet
- heuristische waarde  vernieuwendheid
- toetsbaarheid  theorie van Freuds maar een paar delen
- zuinigheid  compactheid, weinig aannamen (skinners theorie)  operant conditioneren
- verenigbaarheid en integratie met andere kennis  overeenkomen

Persoonlijkheid veranderen  belonen of straffen

Meten van persoonlijkheid
- observaties
- gestandaardiseerde testen
- levenskenmerken

Persoonlijkheid en temperament  dynamisch, intern, extern

Typeren Theorieën

6 domeinen  boek

dispositionele  theorie vijf-factor model
Biologische  biologische trait-theorie

, Intrapsychische  psychodynamische theorieën
Cognitief
Sociale en culturele  sekseverschillen, gender, culturele verschillen

Freud

Psychoanalytische theorie
 Freud
- verklaren medisch onverklaarbare klachten
- onredelijk/irrationeel gedrag  onbewuste invloeden
- psychoseksuele ontwikkeling  ontwikkeling door conflicten oplossen

Persoonlijkheid volgens Freud
- Id  libido, biologische impulsen
- Ego  reguleert de persoonlijkheid, gedrag afstemmen op de buitenwereld, zelfcontrole
- superego  buitenwereld, perfectionistisch, ideale-ik

Ego lost conflict op tussen id en superego (superego: moet je je geld daaraan besteden, ego:
zorgt voor de oplossing  heb net tentamenweek gehad, dus ik heb hem verdiend)
 Via rationalisatie is het probleem opgelost

Je hebt een bepaalde energie ego  kunnen opraken
Ego-depletie  kan opraken

Geest  Freud
Deel onder water  onbewuste van de geest
Deel boven water  bewust  hele ego
Voorbewust = niet bewust, maar wel deels oproepbaar
Freudiaanse verspreking = dromen

Onbewuste en invloed op gedrag
- blindsight  blind maar toch kunnen zien, onbewust zien  optische zenuw heeft
vertakkingen
- deliberation-without awareness  beslissingen nemen
 Hypothese
Makkelijke beslissingen  bewuste afweging best
Complexe beslissingen  onbewuste afweging best (nachtje over slapen), vaak even
afgeleid  beter beslissingen nemen

Angst stuurt gedrag
Objectieve angst = buitenwereld
- impulsen id en eisen superego

Neurotische angst = controleverlies over impulsen id  afkeuring door anderen

Morele angst = schuld en schaamte  dreiging dat superego controle overneemt (afkeuring
door eigen geweten)