Samenvatting Recht en Onderneming 2 eerste boeken (universitas)

RECHT EN ONDERNEMING


DEEL 1: Inleiding
Hoofdstuk 1: Wat is recht?

1. Definitie van het recht
1e component: ordenen
2e component: Afdwingbaar = je hebt geen recht als je de regel niet kan sterk maken
Vb: openbaar vervoer met masker, maar geen sancties, dan maakt het niet uit, dus regels
Def
nodig!
3e component: bestaande regels wijzigen of afschaffen

Rechtsregel = regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld
- Kunnen afgedwongen worden met de sterke arm: mbv politionele macht
- Onvermijdelijk, fundamenteel, duidelijkheid, vermijden een strijd

Objectief recht = zoals het bestaat en het bepaald de subjectieve rechten  gevolgen voor
sociaal en economisch samenleven

Subjectief recht = rechten die u ontleent aan het objectief recht

Hoofdstuk 2: Indeling van het nationaal recht

1. Het onderscheid privaat-publiek recht
1) Belang van het onderscheid
Dit onderscheid is fundamenteel en vormt de basis van de indeling van het recht.

2) Het PRIVAATRECHT
Def: Het regelt de verhouding tussen burgers onderling

Wat valt hieronder?

a) Het burgerlijk recht:
 Het regelt de relatie tussen de burgers, maar ook het hele bestaan van burgers.

Wat vind je hierin?
o ons geboren worden
o hele boel regels waardoor wij kunnen functioneren
o Alle regels die met ons levenseinde te maken hebben

Waar?

- Burgerlijk Wetboek + Afzonderlijke wetten
- Vernieuwing: Nieuw Burgerlijk Wetboek (Koen Geens), het wordt stillaan
opgevuld (met hervormingen van het OBW, daarna verdwijnt OBW)

b) Ondernemingsrecht:
 Wet geldt voor ondernemingen (parallel met burgerlijk recht)

Waarom aparte regels?

o Het moet makkelijker gaan (makkelijkere regels)

Pagina 1 van 66

,RECHT EN ONDERNEMING


Waar?

o In het WER: wetboek van economisch recht + afzonderlijke wetten

c) Gerechtelijk recht: privaatrechtelijk procesrecht
 Het voorziet onze organisatie en recht afdwingen

Waar?

o In het gerechtelijk wetboek + afzonderlijke wetten

3) Het PUBLIEKRECHT
Def: Het regelt de relatie tussen de burgers en de overheid, maar ook overheden
onderling

Wat valt hieronder?

a) Grondwettelijk recht:
 De meest fundamentele regels

Wat vind je hierin?
o Staatstructuur
o Basisprincipes voor onze maatschappij (fundamenteel) vb: scheiding der
machten
o Rechten en vrijheden vb: recht op privacy

b) Het bestuursrecht:
 Alle regels die betrekking hebben op de uitvoerende macht
o Vb: regering

c) Het fiscaalrecht:
 Regelt de staatinkomsten: inkomstenbelasting
(Verschillende wetboeken)

d) Strafrecht:
 Het behouden van openbare orde en veiligheid
o In het strafwetboek + afzonderlijke wetten
o Vb: slagen en verwonding

e) Strafprocesrecht:
 Betrekking tot het afdwingen van de verboden gedragen uit het strafrecht
o In het wetboek van de Strafvordering
o Vb: aangehouden voor cocaïne

2. Het onderscheid + relativering
1) Relevantie van het onderscheid
Privaatrecht:
 Regels aanvullend of suppletie recht: aanvullend recht (vooral burgerlijk recht)
Vb: huwelijksvermogensstelsel

Pagina 2 van 66

,RECHT EN ONDERNEMING




Publiekrecht:
 Dwingend recht  private belangen veilig stellen, of openbare orde  belangen van
overheid veilig stellen

Geen afwijking mogelijk:

o Dwingend recht
o Regels van openbare orde

2) Relativiteit
a) Economisch recht:
 Bevat ondernemingsrecht (privaatrecht) en marktrecht (publiekrecht)  de vraag
hoe een onderneming zich op de markt moet gedragen

b) Sociaal recht:
1) Individueel arbeidsrecht: regelt de verhouding tussen de individuele werknemer
met de werkgever
2) Collectief recht: regelt de relaties tussen de werknemers als groep en de
werkgever of werkgeverorganisaties
3) Sociaalzekerheidsrecht: regelt de relatie tussen de verzekerden en de
instellingen van de sociale zekerheid



3) Overlapping in concrete praktische problemen
1) De praktijk laat zich niet indelen:
 Het onderscheid tussen de klassieke rechtstakken is voor de indeling van
juridische specialiteiten belangrijk, maar voor de praktijk minder belangrijk
Vb: werking familievennootschap
2) Het Europese recht maakt het onderscheid vaak niet:
 Maakt geen onderscheidt tussen privaat- en publiekrecht

4) Privaatrechtelijke technieken
 De overheid doet afstand van haar bevoorrechte machtspositie om zoals andere
particulieren contracten af te sluiten
Vb: ambtenarenapparaat, onteigenen


Hoofdstuk 3: het internationaal recht

Door internationalisering kwam het internationaal recht op gang.

Tot het internationaal recht behoren:

1. Het internationaal privaatrecht (voor een stuk nationaal)
Wat?
- Geeft aan welk nationaal recht van toepassing is op juridische relaties waarin een
vreemd (buitenlands) element zit.



Pagina 3 van 66

, RECHT EN ONDERNEMING


- Als het buitenlands recht in België strijdig is met de Belgische internationale openbare
orde wordt de toepassing hierop geweigerd.
- Nationaal
- Wetboek IPR belangrijke bron van rechtsregels
- Verdagen
- Hinkende rechtsrelaties: ongelijke rechtsgevolgen in diverse landen creëren delicate
private en professionele gevolgen voor de betrokkenen.

2. Internationaal publiekrecht of volkerenrecht
Wat?
- Regelt de relaties tussen landen en internationale organisaties onderling door
contracten: verdragen
- Wel onderscheid privaat- en publiekrecht
- Vb: handelsverdragen, zakenbelastingen

Verdragen:
a) Onderhandelen
b) Ondertekenen door afgezanten of diplomaten
c) Nationale parlementen keuren verdrag goed

3. Europees recht
Wat? Recht Europese Unie

!!! Eigen aan Europees recht:
1) Diegene die lid worden van EU doen aan een overdracht van bevoegdheden Vb: Brexit
2) Wordt gekenmerkt door 2 basisregels:
a. Beginsel van de Primauteit/ voorrang van het Europees recht
b. De directe/ rechtstreekse werking




Pagina 4 van 66