Wijsbegeerte - steekkaarten filosofen

Adorno
 1903 - 1970
 Negatieve Dialektiek - De school van Frankfurt



- Dialektik der Aufklarung (samen met Horkheimer)
- Mens kan door rede ( techniek en wetenschap ) tot vrijheid komen ( van de afhankelijkheid
van de natuur e.d. ) dit is volgens Adorno eigen aan het superioriteitsdenken van de mens
- Wetenschap en techniek zijn realisaties van de heerschappij over de natuur
- Heerschappij over de natuur = herrschaft-idee
- Die heerschappij bevat eigen negatie, autodestructiviteit: om vrij te komen van de natuur
heeft de mens die tot object van heerschappij gemaakt, maar dat arsenaal van middelen
keert zich nu tegen de mens zelf
- Naïve geloof in blijvende vooruitgang is niet vol te houden  leid tot negatieve dialektiek:
besef dat rationalisatie haar eigen negatie bevat
- Verschil met Hegel: op dit herrschaft-idee volgt geen synthese
-  pessimistische theorie = geen positivist: we hebben de mogelijkheden om vooruit te
gaan, maar geen mogelijkheden om de ontstane problemen op te lossen
- Later WTK-bestel toen men ontdekte dat technologie ook praktische toepassingen had



Aristoteles
 384 V.C. – 322 V.C.
 Leerling van Plato
 Systematicus



- In tegenstelling tot Plato stelde Aristoteles zijn inzichten voor in cursussen, Plato in dialogen
- Plato zegt dat vormen een apart bestaan hebben, Aristoteles zegt van niet, aanvaard
vormen wel als kennisobject  vormen bestaan alleen als dingen zelf, niet in een aparte
vormenwereld
- Kennis van vormen ontstaan door abstractieprocédé: door talloze onvolmaakte
benaderingen van cirkels te zien, vormt zich in onze geest het begrip volmaakte cirkel
- Ontwierp de logica: hoe je het denken moet ordenen
- Formele logica: onderzoekt de vorm of de structuur van het denken ipv de inhoud 
klemtoon op geven van definities  met die definities vormt men oordelen en met die
oordelen kunnen we verbindingen maken tot redeneringen en zo conclusies vormen
- Basis voor afleidingen zijn axioma’s, onbetwistbare dingen
- Informele logica: probeert correcte redeneringen te onderscheiden van drogredenen

, o Ad hominem argument: discussie willen winnen door uitspraken te doen over de
tegenstander als persoon
o Gezagsargument: iets ontkrachten of bewijzen door naar een autoriteit te verwijzen
o Bad-company en good-company drogreden: bijtreden of bekritiseren van iets door
naar mensen te verwijzen die ook dat idee aandoen
o Iedereen-doet-het drogreden: denken dat iets juist is omdat anderen die houding
hebben
o Anekdotiek drogreden: verwijzen naar een anekdote
o Begging the question: wat je moet aantonen opnemen in je redenering
o Cirkelredenering: conclusie baseren op premissen, maar die premissen zijn
ondersteund door de conclusie
o Valse tegenstellingen: standpunt verdedigen door te zeggen dat er maar 1
alternatief is, en dat dat een slecht is
o Hellend vlak: als A het mag doen zal B het ook doen en dan C ook
o Stroman: men geeft een foute weergave van de tegenstander om die makkelijker te
weerleggen
- Na Aristoteles: in westerse wetenschap en filosofie: dubbele tendens: enerzijds nadruk op
creativiteit menselijke geest, anderzijds kennisverwerving door ervaring = nature vs nurture
= Plato vs Aristoteles
- Wereldvisie is teleologisch: klemtoon ligt op doel, zo ligt het doel aan de basis van wat
bestaat



Francis Bacon
 Werk : Novum Organum = nieuw Organon ( organon = boeken van Aristoteles
 New Learning –aanhanger
 1561 – 1626



- Aanhanger New Learning: besef dat men kennis op andere manieren kan verkrijgen
- Groot vertrouwen in rede
- Lumen naturale: natuurlijk licht menselijk verstand  verlichting
- Afkeer middeleeuws denken
- Verandering wereldbeeld: overgang naar open wereldbeeld + mechanisering wereldbeeld
- Verwoorde als eerste New Learning
- Open wereldbeeld door Copernicus: Zon is centrum zonnestelsel: heliocentrisme, sterren
blijven wel vast staan
- Bruno: heelal oneindig

, Jeremy Bentham
 1748 – 1832
 Ontwikkelde utilitarisme
 Invloed op Mill
 positivist



- Ontwikkeling utilitarisme: geluk vergroten
- Ethiek moet zich richten op vermeerdering van geluk en de vermindering van lijden
- Handelingen die pijn vergroten: moreel negatief, handelingen die geluk vergroten: moreel
positief
- Enige criterium is pijn
- Deels consequentialisme: gevolg van handeling is belangrijk
- Voorstander recht op vrije meningsuiting, gelijkheid rassen, gelijkheid man en vrouw,
religieuze en filosofische tolerantie, ideologische opvattingen en handelsvrijheid



George Berkeley
 Empirist ( tegenovergestelde van rationalist )
 1684 – 1753



Alles wat wij kennen en waarnemen, wordt slechts waargenomen en gekend als
bewustzijnsfenomeen = als we dus beweren dat iets bestaat, dan beweren we niet meer
dan dat het bestaat in ons bewustzijn  bestaat het al dan niet in het echt, maakt niets uit
- = Radicaliseert Locke
- Tegenstelling met Locke: geen primaire en secundaire waarnemingen, alleen maar
secundaire waarnemingen, dus kennis altijd door secundaire gegevens  enkel kennend
object bestaat, wat we ons inbeelden bestaat, de echte wereld is een geloofsovertuiging =
subjectief idealisme
- Wetenschap houdt zich bezig met voorstellingen die geregeld terugkomen en steeds
opnieuw worden geassocieerd met andere voorstellingen
- Zijn subjiectief idealisme leidde bij enkele filosofen tot solipsisme: het enige wat bestaat is
je eigen geest, al de rest is uitgevonden door je geest, dus er bestaan geen andere mensen =
other mindsproblematiek