Leisure Regie Martijn Mulder samenvatting
Hoofdstuk 1: Het begrip vrije tijd
1.1 Wat is vrijetijd?
Er zijn meerdere stellingen voor het begrip “Vrije tijd” bekende daarvan zijn:
- Je hebt pas vrije tijd als je niet hoeft te werken
- Je hebt pas vrije tijd als je de dingen kan doen die je echt leuk vind
- Je hebt pas vrije tijd op het moment dat je niks móet doen
Het is dus niet eenvoudig om het begrip te definiëren. Zelfs als je vakliteratuur erop
naslaat, is het de geleerden zelfs nog niet gelukt om een definitie van vrijetijd te
formuleren.
Dit komt omdat “vrije tijd” een „niet-tastbaar‟ begrip is. Je kunt het niet aanraken of
vastpakken.
1.1.1 De objectieve benadering van vrije tijd.
Objectief = gebaseerd op feiten.
Een objectieve benadering van vrije tijd word vaak als volgt geformuleerd:
Vrije tijd = alle tijd – arbeid – onderwijs – zorgtaken – persoonlijke verzorging
Onder zorgtaken vallen alle taken die hebben te maken voor de zorg van anderen
(bijvoorbeeld het ophalen of opvoeden van kinderen). Onder persoonlijke
verzorging vallen de taken die te maken hebben met zorg voor jezelf (bijvoorbeeld
eten, drinken, slapen, douchen etc.)
Deze objectieve definitie / formule wordt ook wel een residuele definitie van vrijetijd
genoemd.
Een residu is een overblijfsel. Er wordt niet beschreven wat vrije tijd zelf is, maar
wel wat het níet is.
Met een objectieve methode is het mogelijk om bijvoorbeeld de hoeveelheid vrije
tijd met verschillende landen te vergelijken. Kwantiteit is met deze methode
makkelijk te berekenen.
Objectieve vrije tijd word in de business ook wel „Free time‟ genoemd.
1.1.2 De subjectieve benadering van vrije tijd.
Subjectief wil zeggen dat iets afhankelijk is van de persoonlijke zienswijze; Hoe
ervaart iemand bepaalde dingen? Uiteten in een restaurant word objectief gezien
als vrije tijd, maar is het een verplicht zaken diner waar je eigenlijk helemaal geen
zin in hebt ook vrije tijd?
Volgens de subjectieve benadering kun je alleen van vrijetijd spreken wanneer de
persoon zelf het op dat moment als vrije tijd ervaart. Het gaat hier dus niet om
kwantiteit (hoeveelheid uren of percentages), maar om kwaliteit (ervaring
beleving). Subjectieve vrije tijd word in de business ook wel „leisure‟ genoemd, in
het Nederlands: vrijetijd/vrijetijdsbesteding.
Zowel een objectieve als een subjectieve benadering van vrije tijd is belangrijk. Het
is waardevol om te weten hoeveel vrije tijd verschillende bevolkingsgroepen
hebben, maar ook wanneer iemand iets als vrije tijd ervaart. Zo kun je op de
behoefte van consumenten inspelen.
,1.2 cultuurafhankelijkheid van vrije tijd
Totstandkoming van vrijetijdsgedrag: Vrijetijd staat gelijk aan keuzevrijheid.
Vrijetijdsbesteding is begonnen door dat er analyses zijn gemaakt over culturen.
Een bepaalde culturele samenleving heeft behoefte aan andere vrijetijdsbesteding
dan allerlei andere culturen.
Alle studies die de vorige eeuw zijn verschenen rondom het onderwerp vrije tijd,
zijn afkomstig van westerse wetenschappers.
De leisure is nu eenmaal verder en anders ontwikkeld in westerse landen. Dit komt
omdat in westerse samenlevingen al langere tijd geleden geïndustrialiseerd zijn en
dat het fenomeen vrije tijd zich pas echt in industriële economieën kunnen
ontwikkelen.
, Hoofdstuk 2: Geschiedenis van de vrije tijd.
Vrije tijd is een relatief jong begrip, omdat het vroeger slechts voor een klein deel
van de samenleving was weggelegd.
2.1 Het vrijetijd loze tijdperk (tot circa 1850)
Tot in de negentiende eeuw was de maatschappij zo georganiseerd dat het begrip
vrije tijd niet of nauwelijks bekend was.
In de “standenmaatschappij” in de late middeleeuwen werd er onderscheid gemaakt
tussen de geestelijke, de adel en de groep van de burgers.
- De geestelijke: waren groot grondbezitters en baden voor het volk.
- De adelen: waren sterk gelinkt aan de geestelijke en moest het volk
beschermen tegen vijanden.
- De burgers en boeren: de grootste groep in deze samenleving, waren
rechteloze burgers die eigendom waren van de heer voor wie ze werkten.
Daarnaast waren er tot in de achttiende eeuw politieke opstanden, oorlogen en
overheersingen.
Toch was er enige vrijetijdsbesteding als we nu terugkijken, denk hierbij aan oude
amfitheaters of sportarena‟s.
2.2 De „uitvinding‟ van de vrije tijd (circa 1850 tot circa 1920)
In de achttiende en negentiende eeuw veranderde er veel in West-Europa. Politiek
werd rustiger en er kwamen belangrijke ontwikkelingen op gang.
In Engeland begon de Industriële Revolutie met de uitvinding en verbetering van de
stoommachine. Dit zorgde ervoor dat het voor het eerst in de geschiedenis mogelijk
was arbeid te verrichten zonder dat daar mensenkracht voor nodig was. Hierdoor
ontwikkelde de standenmaatschappij zich tot een klassenmaatschappij.
Klassenmaatschappij: de hiërarchische verschillen tussen burgers, geestelijke en
adelen werden langzaam aan kleiner. Na Engeland was België het eerste land op
het Europese vaste land waar de industrialisatie ook op gang kwam.
In Nederland duurde het tot het tweede deel van de negentiende eeuw. Dit
gebeurde pas laat omdat Nederland door de VOC een relatief succesvolle
handelsnatie was. Door de fases die er kwamen binnen de industrialisatie en
arbeiders massaal naar steden trokken werd de kloof tussen de steeds rijker
wordende burgerij en de uitgebuite arme arbeiders steeds groter.
Alhoewel de arbeidersklasse in armoede leefde, waren er niet meer mensen die 24
uur per dag ten dienst stond van een landheer. De fabrieksarbeiders hadden een
vast aantal werkuren per dag (veel meer dan 8 uur). Na een x aantal uur gewerkt
te hebben konden de arbeiders naar huis met hun loon en hier is dus de “vrije tijd”
geboren.
Toen had vrije tijd nog maar één doel: lichamelijk herstellen van arbeid. Dit
herstellen worden ook wel recuperatie en recreatie genoemd.
Hoofdstuk 1: Het begrip vrije tijd
1.1 Wat is vrijetijd?
Er zijn meerdere stellingen voor het begrip “Vrije tijd” bekende daarvan zijn:
- Je hebt pas vrije tijd als je niet hoeft te werken
- Je hebt pas vrije tijd als je de dingen kan doen die je echt leuk vind
- Je hebt pas vrije tijd op het moment dat je niks móet doen
Het is dus niet eenvoudig om het begrip te definiëren. Zelfs als je vakliteratuur erop
naslaat, is het de geleerden zelfs nog niet gelukt om een definitie van vrijetijd te
formuleren.
Dit komt omdat “vrije tijd” een „niet-tastbaar‟ begrip is. Je kunt het niet aanraken of
vastpakken.
1.1.1 De objectieve benadering van vrije tijd.
Objectief = gebaseerd op feiten.
Een objectieve benadering van vrije tijd word vaak als volgt geformuleerd:
Vrije tijd = alle tijd – arbeid – onderwijs – zorgtaken – persoonlijke verzorging
Onder zorgtaken vallen alle taken die hebben te maken voor de zorg van anderen
(bijvoorbeeld het ophalen of opvoeden van kinderen). Onder persoonlijke
verzorging vallen de taken die te maken hebben met zorg voor jezelf (bijvoorbeeld
eten, drinken, slapen, douchen etc.)
Deze objectieve definitie / formule wordt ook wel een residuele definitie van vrijetijd
genoemd.
Een residu is een overblijfsel. Er wordt niet beschreven wat vrije tijd zelf is, maar
wel wat het níet is.
Met een objectieve methode is het mogelijk om bijvoorbeeld de hoeveelheid vrije
tijd met verschillende landen te vergelijken. Kwantiteit is met deze methode
makkelijk te berekenen.
Objectieve vrije tijd word in de business ook wel „Free time‟ genoemd.
1.1.2 De subjectieve benadering van vrije tijd.
Subjectief wil zeggen dat iets afhankelijk is van de persoonlijke zienswijze; Hoe
ervaart iemand bepaalde dingen? Uiteten in een restaurant word objectief gezien
als vrije tijd, maar is het een verplicht zaken diner waar je eigenlijk helemaal geen
zin in hebt ook vrije tijd?
Volgens de subjectieve benadering kun je alleen van vrijetijd spreken wanneer de
persoon zelf het op dat moment als vrije tijd ervaart. Het gaat hier dus niet om
kwantiteit (hoeveelheid uren of percentages), maar om kwaliteit (ervaring
beleving). Subjectieve vrije tijd word in de business ook wel „leisure‟ genoemd, in
het Nederlands: vrijetijd/vrijetijdsbesteding.
Zowel een objectieve als een subjectieve benadering van vrije tijd is belangrijk. Het
is waardevol om te weten hoeveel vrije tijd verschillende bevolkingsgroepen
hebben, maar ook wanneer iemand iets als vrije tijd ervaart. Zo kun je op de
behoefte van consumenten inspelen.
,1.2 cultuurafhankelijkheid van vrije tijd
Totstandkoming van vrijetijdsgedrag: Vrijetijd staat gelijk aan keuzevrijheid.
Vrijetijdsbesteding is begonnen door dat er analyses zijn gemaakt over culturen.
Een bepaalde culturele samenleving heeft behoefte aan andere vrijetijdsbesteding
dan allerlei andere culturen.
Alle studies die de vorige eeuw zijn verschenen rondom het onderwerp vrije tijd,
zijn afkomstig van westerse wetenschappers.
De leisure is nu eenmaal verder en anders ontwikkeld in westerse landen. Dit komt
omdat in westerse samenlevingen al langere tijd geleden geïndustrialiseerd zijn en
dat het fenomeen vrije tijd zich pas echt in industriële economieën kunnen
ontwikkelen.
, Hoofdstuk 2: Geschiedenis van de vrije tijd.
Vrije tijd is een relatief jong begrip, omdat het vroeger slechts voor een klein deel
van de samenleving was weggelegd.
2.1 Het vrijetijd loze tijdperk (tot circa 1850)
Tot in de negentiende eeuw was de maatschappij zo georganiseerd dat het begrip
vrije tijd niet of nauwelijks bekend was.
In de “standenmaatschappij” in de late middeleeuwen werd er onderscheid gemaakt
tussen de geestelijke, de adel en de groep van de burgers.
- De geestelijke: waren groot grondbezitters en baden voor het volk.
- De adelen: waren sterk gelinkt aan de geestelijke en moest het volk
beschermen tegen vijanden.
- De burgers en boeren: de grootste groep in deze samenleving, waren
rechteloze burgers die eigendom waren van de heer voor wie ze werkten.
Daarnaast waren er tot in de achttiende eeuw politieke opstanden, oorlogen en
overheersingen.
Toch was er enige vrijetijdsbesteding als we nu terugkijken, denk hierbij aan oude
amfitheaters of sportarena‟s.
2.2 De „uitvinding‟ van de vrije tijd (circa 1850 tot circa 1920)
In de achttiende en negentiende eeuw veranderde er veel in West-Europa. Politiek
werd rustiger en er kwamen belangrijke ontwikkelingen op gang.
In Engeland begon de Industriële Revolutie met de uitvinding en verbetering van de
stoommachine. Dit zorgde ervoor dat het voor het eerst in de geschiedenis mogelijk
was arbeid te verrichten zonder dat daar mensenkracht voor nodig was. Hierdoor
ontwikkelde de standenmaatschappij zich tot een klassenmaatschappij.
Klassenmaatschappij: de hiërarchische verschillen tussen burgers, geestelijke en
adelen werden langzaam aan kleiner. Na Engeland was België het eerste land op
het Europese vaste land waar de industrialisatie ook op gang kwam.
In Nederland duurde het tot het tweede deel van de negentiende eeuw. Dit
gebeurde pas laat omdat Nederland door de VOC een relatief succesvolle
handelsnatie was. Door de fases die er kwamen binnen de industrialisatie en
arbeiders massaal naar steden trokken werd de kloof tussen de steeds rijker
wordende burgerij en de uitgebuite arme arbeiders steeds groter.
Alhoewel de arbeidersklasse in armoede leefde, waren er niet meer mensen die 24
uur per dag ten dienst stond van een landheer. De fabrieksarbeiders hadden een
vast aantal werkuren per dag (veel meer dan 8 uur). Na een x aantal uur gewerkt
te hebben konden de arbeiders naar huis met hun loon en hier is dus de “vrije tijd”
geboren.
Toen had vrije tijd nog maar één doel: lichamelijk herstellen van arbeid. Dit
herstellen worden ook wel recuperatie en recreatie genoemd.
