BACTERIOLOGIE
SAMENVATTING
H1
Fossielen
- Eerste leven
• 3,5 – 4 miljard jaar geleden
- Stromatolieten
• Afzettingsgesteenten
• Met fossiele filamenteuse m.o.
o Bv. cyanobacteriën
§ =blauwalg/wier
§ Bacterie
§ Doen aan fotosynthese
- Matten
• Verschillende lagen
o Met verschillende kleuren " verschillende bacteriën
• In oude gesteenten
- Kerogen
• Organisch materiaal
• In oude gesteenten
• Functie
o Aantonen biologisch activiteit
- O2-productie
• Door bacteriën " ander leven mogelijk maken
Ontdekkers
- Spontane generatie
• Ontstaan levende organismen
• Uit niet-levend materiaal
- G. Fracastoro
• Overdraagzaamheid van ziekte
• Relatie tussen ziekte en spreiding
o Door direct contact, aanraking, kleding, lucht
- Robert Hooke (17e eeuw)
• Ontwikkeling microscoop
• Term cel ontwikkelt
- Antoni van Leeuwenhoek
• Lichtmicroscoop
o Met hoge resolutie (270-480x)
• Beschreef bacteriën
o Als eerste
o = animalcules
§ Kleine levende wezens
- Carolus Linnaeus
• Grondlegger taxonomie
• Soorten nomenclaturen
o Systema Naturae
§ Basis zoölogische nomenclatuur
o Species Plantarum
§ Basis botanische nomenclatuur
o Binaire
1
, § Geslacht/genus + species/soort
o Bv. Staphylococcus aureus en Clostridium botulinum
§ Verdere indeling naar boven
o Meerdere genera " familie
o Meerdere families " orde " klasse " fylum
§ Verdere indeling naar beneden
o Soort bevat
· Verwante stammen/isolaten
· Verschillende types (bv. serotypes)
- Louis Pasteur
• Weerlegging spontane generatie
o Kiemen zijn oorzaak bedorven voedsel/ziekte
• Ziektekiemtheorie
o Aanwezigheid van kiemen in de lucht
o Nooit bewijs voor
• Pasteurisatie
o Vernietiging van kiemen door verhitting
o Systemen
§ Geen contact met vloeistof/lucht " geen groei
§ Wel contact met vloeistof/lucht " groei van kiemen
- Robert Koch
• Bevestiging ziektekiemtheorie
o Eerst voor antrax (miltvuur)
• Kochs postulaten
o Aantonen dat bepaalde kiem ziekte veroorzaakt
o 4 voorwaarden
§ Je moet ziektekiem kunnen aantonen
§ Ziektekiem moet kunnen opgroeien
§ Bij inbrengen in gezond organisme " ziek
§ Vanuit proefdier isoleren en terug laten opgroeien
- Martinus Beijerinck
• Grondlegger ecologische bacteriologie
• Isolatie m.o. uit omgeving
• Ontdekking verschillende groepen bacteriën
o Lichtgevende
o Sulfaat- en nitraat reducerende
o Methanogene m.o.
- Sergei Winogradsky
• Grondlegger ecologische bacteriologie
• Nitrificerende en N-fixerende anaerobe bacteriën
• Beschreef autotrofe, chlorofylvrije bacteriën
o CO2 als koolstofbron
o H2S als energiebron
- Bacteriën
• Modelorganismen
o Goedkoop en snel opkweken
o Gemakkelijk
Domeinen van het leven
- Bacteria
- Archaea
• Leven in extreme omstandigheden
o Hoge temperaturen
o Hoge zoutconcentraties
2
, - Eukarya
• =eukaryoten
• Soorten
o Protisten
§ = m.o.
§ Bv. algen en protozoa
o Fungi
§ = m.o.
§ Bv. gisten, schimmels en zwammen
o Planten
o Dieren
Micro-organismen
- Groepen
• Bacteria
o Prokaryoot
o Geen mitochondriën " geen ademhaling daar
• Archaea
o Prokaryoot
• Fungi
o Eukaryoot
• Protisten
o Eukaryoot
- Meestal unicellulair
• Geen differentiatie tot weefsel-organen
De cel
- Eigenschappen
• Functioneel
o Metabolisme
§ Verwerven van energie
§ Synthese celmateriaal (d.m.v. enzymen)
o Reproductie
§ = celdeling
• Structureel
o Cytoplasma
§ Met metabolische en enzymatische processen
o DNA
§ Erfelijk materiaal
o Celmembraan
§ Lipide laag met proteïnen
§ Rond cytoplasma
o Evt. celwand
- Autonoom
• Bv. huidcel kan geen niercel meer worden
- Uitz. Virus
• NIET-cellulair
• GEEN levend organisme
3
, H2
Bacteriën en archaea
- Eigenschappen
• Meestal unicellulair
o Cellen leven gescheiden van elkaar
• Soms multicellulaire aggregaten
o Bv. filamenteuse bacteriën
• Soms pleomorfie
o Verschillende vormen
§ Coccen
o Bolvormig
o Groepering volgens celdeling
· 1 as " streptococcen of diplococcen
· 2 assen " tetrade
· 3 assen " sarcina (3D) of stafylococcen (willekeurige
delingsas/tros)
A: stafylococcen – B: diplococcen – C: streptococcen – D: tetraden – E: sarcina
§ Bacillen
o Staafvormig
· >2 ketens
o Meest voorkomend bij prokaryoten
o Celdeling
· Volgens dwarse as
§ Spiraalvormig
o Soorten
· Vibrio
¸ Gebogen staafje
¸ Kommavormig
· Spirillum
¸ Lang
¸ Rigide
¸ Spiraalvormig
· Spirocheet
¸ Lang
¸ Flexibel
¸ Spiraalvormig
¸ Verandert van vorm bij beweging
4
SAMENVATTING
H1
Fossielen
- Eerste leven
• 3,5 – 4 miljard jaar geleden
- Stromatolieten
• Afzettingsgesteenten
• Met fossiele filamenteuse m.o.
o Bv. cyanobacteriën
§ =blauwalg/wier
§ Bacterie
§ Doen aan fotosynthese
- Matten
• Verschillende lagen
o Met verschillende kleuren " verschillende bacteriën
• In oude gesteenten
- Kerogen
• Organisch materiaal
• In oude gesteenten
• Functie
o Aantonen biologisch activiteit
- O2-productie
• Door bacteriën " ander leven mogelijk maken
Ontdekkers
- Spontane generatie
• Ontstaan levende organismen
• Uit niet-levend materiaal
- G. Fracastoro
• Overdraagzaamheid van ziekte
• Relatie tussen ziekte en spreiding
o Door direct contact, aanraking, kleding, lucht
- Robert Hooke (17e eeuw)
• Ontwikkeling microscoop
• Term cel ontwikkelt
- Antoni van Leeuwenhoek
• Lichtmicroscoop
o Met hoge resolutie (270-480x)
• Beschreef bacteriën
o Als eerste
o = animalcules
§ Kleine levende wezens
- Carolus Linnaeus
• Grondlegger taxonomie
• Soorten nomenclaturen
o Systema Naturae
§ Basis zoölogische nomenclatuur
o Species Plantarum
§ Basis botanische nomenclatuur
o Binaire
1
, § Geslacht/genus + species/soort
o Bv. Staphylococcus aureus en Clostridium botulinum
§ Verdere indeling naar boven
o Meerdere genera " familie
o Meerdere families " orde " klasse " fylum
§ Verdere indeling naar beneden
o Soort bevat
· Verwante stammen/isolaten
· Verschillende types (bv. serotypes)
- Louis Pasteur
• Weerlegging spontane generatie
o Kiemen zijn oorzaak bedorven voedsel/ziekte
• Ziektekiemtheorie
o Aanwezigheid van kiemen in de lucht
o Nooit bewijs voor
• Pasteurisatie
o Vernietiging van kiemen door verhitting
o Systemen
§ Geen contact met vloeistof/lucht " geen groei
§ Wel contact met vloeistof/lucht " groei van kiemen
- Robert Koch
• Bevestiging ziektekiemtheorie
o Eerst voor antrax (miltvuur)
• Kochs postulaten
o Aantonen dat bepaalde kiem ziekte veroorzaakt
o 4 voorwaarden
§ Je moet ziektekiem kunnen aantonen
§ Ziektekiem moet kunnen opgroeien
§ Bij inbrengen in gezond organisme " ziek
§ Vanuit proefdier isoleren en terug laten opgroeien
- Martinus Beijerinck
• Grondlegger ecologische bacteriologie
• Isolatie m.o. uit omgeving
• Ontdekking verschillende groepen bacteriën
o Lichtgevende
o Sulfaat- en nitraat reducerende
o Methanogene m.o.
- Sergei Winogradsky
• Grondlegger ecologische bacteriologie
• Nitrificerende en N-fixerende anaerobe bacteriën
• Beschreef autotrofe, chlorofylvrije bacteriën
o CO2 als koolstofbron
o H2S als energiebron
- Bacteriën
• Modelorganismen
o Goedkoop en snel opkweken
o Gemakkelijk
Domeinen van het leven
- Bacteria
- Archaea
• Leven in extreme omstandigheden
o Hoge temperaturen
o Hoge zoutconcentraties
2
, - Eukarya
• =eukaryoten
• Soorten
o Protisten
§ = m.o.
§ Bv. algen en protozoa
o Fungi
§ = m.o.
§ Bv. gisten, schimmels en zwammen
o Planten
o Dieren
Micro-organismen
- Groepen
• Bacteria
o Prokaryoot
o Geen mitochondriën " geen ademhaling daar
• Archaea
o Prokaryoot
• Fungi
o Eukaryoot
• Protisten
o Eukaryoot
- Meestal unicellulair
• Geen differentiatie tot weefsel-organen
De cel
- Eigenschappen
• Functioneel
o Metabolisme
§ Verwerven van energie
§ Synthese celmateriaal (d.m.v. enzymen)
o Reproductie
§ = celdeling
• Structureel
o Cytoplasma
§ Met metabolische en enzymatische processen
o DNA
§ Erfelijk materiaal
o Celmembraan
§ Lipide laag met proteïnen
§ Rond cytoplasma
o Evt. celwand
- Autonoom
• Bv. huidcel kan geen niercel meer worden
- Uitz. Virus
• NIET-cellulair
• GEEN levend organisme
3
, H2
Bacteriën en archaea
- Eigenschappen
• Meestal unicellulair
o Cellen leven gescheiden van elkaar
• Soms multicellulaire aggregaten
o Bv. filamenteuse bacteriën
• Soms pleomorfie
o Verschillende vormen
§ Coccen
o Bolvormig
o Groepering volgens celdeling
· 1 as " streptococcen of diplococcen
· 2 assen " tetrade
· 3 assen " sarcina (3D) of stafylococcen (willekeurige
delingsas/tros)
A: stafylococcen – B: diplococcen – C: streptococcen – D: tetraden – E: sarcina
§ Bacillen
o Staafvormig
· >2 ketens
o Meest voorkomend bij prokaryoten
o Celdeling
· Volgens dwarse as
§ Spiraalvormig
o Soorten
· Vibrio
¸ Gebogen staafje
¸ Kommavormig
· Spirillum
¸ Lang
¸ Rigide
¸ Spiraalvormig
· Spirocheet
¸ Lang
¸ Flexibel
¸ Spiraalvormig
¸ Verandert van vorm bij beweging
4
