Samenvatting Doelgroepen A

Doelgroepen A
- Studieomvang: 3 studiepunten
- Docent: Lotte Verté
- Groep: OTP-2B@S2
- Leerstof: Jeugdhulpverlening, een orthopedagogisch perspectief + cursus DG/A + PPT

1. Kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking
1.1 Defintie: invalshoek persoon
Focus op stoornis of beperking in het functioneren
- AAIDD (American Association on Intellectual and Developmental Disabilities) – 2010
Significante beperkingen voor 18 jaar in intellectuele functioneren, adaptief gedrag
dat tot uitdrukking komt in conceptuele, sociale en praktische vaardigheden.

- DSM-V (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – 2013
Stoornis ontstaan tijdens ontwikkelingsperiode die beperkingen in het intellectuele functioneren
omvat als beperkingen in het adaptieve functioneren op conceptueel, sociaal en praktisch vlak.

Kernelementen die verwijzen naar het functioneren van de persoon
1. Intelligentie
De globale capaciteit van een individu om doelgericht te handelen, rationeel te
denken en op een effectieve wijze om te gaan met zijn omgeving
- Hogere orde cognitieve vaardigheden
 Redeneren
 Plannen
 Problemen oplossen
 Abstract denken
 Complexe ideeën begrijpen
 Leren o.b.v. instructie en ervaring
 Oordelen
 Praktisch inzicht
- Complex
- Multidimensionaal
- Vb: Cattel-Horn-Carrol-model
 Hiërarisch model
 Algemene intelligentie (G-factor)
 Specifieke cognitieve vaardigheden
 9 cognitieve domeinen
1. Vloeiende intelligentie
2. Gekristallisseerde intelligentie
3. Visuele informatieverwerking
4. Auditieve verwerking
5. Verwerkingssnelheid
6. Reactiesnelheid
7. Kortetermijngeheugen
8. Langetermijngeheugen
9. Kwantitatieve component

1

, 2. Adaptieve gedrag
De effectieviteit en de mate waarin iemand beantwoordt aan de eisen van de
persoonijke onafhankelijkheid en sociale verantwoordelijkeheid, die verwacht
worden op een bepaalde leeftijd en in een bepaalde cultuur.


3 groepen van vaardigheden om te kunnen functioneren in het dagelijks leven
- Conceptuele vaardigheden
 Taal
 Lezen
 Schrijven
 Begrip van geld
 Begrip van tijd
 Begrip van getal


- Sociale vaardigheden
 Interpersoonlijke vaardigheden
 Sociale verantwoordelijkheid
 Zelfwaardering
 Niet goedgelovig of naïef zijn
 Zich aan de regels houden
 Vermijden om in slachtofferrol te komen
 Sociaal probleemoplossend gedrag


- Praktische vaardigheden
 ADL
 Vaardigheden m.b.t. werk
 Gebruik van geld
 Veiligheid
 Gezondheidszorg
 Mobiliteit
 Verplaatsing
 Routines
 Schema’s
 Gebruik van telefoon



3. Intellectuele beperkingen en adaptief gedrag ontstaan tijdens de ontwikkelingsperiode
In de periode tussen de geboorte en de leeftijd van 18 jaar. Een verstandelijke
beperking is een ontwikkelingsstoornis (DSM-V) met verschillende
neurcognitieve stoornissen.




2

,1.2 Definitie: invalshoek sociaal-ecologisch referentiekader
Focus op een ondersteuningsbegoedte van de persoon om activiteiten te kunnen
uitvoeren en te kunnen participeren aan de samenleving (suppert need)

- ICF (International Classification of Functioning, Disability en Health) van WGO
(wereldgezondheidsorganisatie) –

 Menselijk functioneren
o De mens als organisme
o Het menselijk handelen
o De deelname aan de samenleving

 Mogelijkheden en beperkingen worden beïnvloed door
o Stoornis (beperking
o Persoonlijke factoren
o Omgevingsfactoren

 Complexe wisselwerking tussen aandoening of ziekte en de externe factoren



- VN: VRPH verdrag inzake rechten van personen met een handicap – 2006
Een handicap wordt niet langer beschouwd als een kenmerk van het individu,
maar als een afstemmingsprobleem tussen de persoon met functionele
beperkingen en mogelijkheden enerzijds en de samenleving anderzijds.


Uitgangspunten van het verdrag
- Zelf invulling geven aan het leven
- Aansluitend bij persoonlijke keuzes, wensen en doelen
- Eigen levenstraject kunnen uitstippelen
- Kwaliteitsvol kunnen leven
- Volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving
- Betekenisvolle activiteiten en relaties
- Attitudes medeburgers wijzigen
- Maatschappelijke belemmeringen wegwerken
- Gelijkwaardige participatie aan de samenleving
- Toegankelijkheid
- Technologische hulpmiddelen
- Adequate ondersteuning


1.3 Terminologie
- Vroeger: zwakzinnigheid, mentale handicap, gehandicapten,
- Nu; verstandelijke beperking, mental retardation, learning disabilities,…



3

, 1.4 Etiologie
Biologische factoren
- Genetische factoren
 Trisomie 21 of syndroom van down (extra chromosoom 21)
 Turnersyndroom (XO, 1 X chromosoom tekort bij vrouw)
 Klinefeltersyndroom (XXY, 1 chromosoom teveel bij mannen)
 Fragiele-x-syndroom (breekbare plaats aan onderzijde X-chr)


- Misvormingen onstaan in de vorming van de hersenen
 Microcefalie (te kleine schedelomvang)
 Macrocefalie (te grote schedelomvang)
 Spina bifida (open ruggetje)


- Ziekte bij de moeder
 Rubella
 Cytomegalie
 Toxoplasmose


- Risicofactoren bij de geboorte
 Placentadisfunctie
 Prematuriteit
 Zuurstoftekort
 hersenbloedingen
 Neonatale epilepsie
 Infecties
 Hoofdtrauma
 Metabole stoornissen
 Voedingsstoornissen



Sociale factoren
- Ongunstige leefomstandigheden
- Milieufactoren
- Armoede
- Ondervoeding
- Huiselijk geweld
- Röntgenstralen
- Onvoldoende pre- en perinatale zorg
- Vergiftigingen



Risicogedrag van de moeder

4