INLEIDING STRAF- EN STRAFPROCESRECHT
WERKCOLLEGE 1
Materieel strafrecht
Wetboek van Strafrecht is opgedeeld in drie verschillen boeken namelijk:
1. Algemene Bepalingen (vanaf pagina 4501)
2. Misdrijven (vanaf pagina 4530)
3. Overtredingen (vanaf pagina 4590)
Niet alle straffen staan vermeld in het Wetboek van Strafrecht maar specifiek in onderstaande wetgeving:
Opiumwet
Wet Wapens en Munitie
Wegenverkeerswet 1994
Wet op de Economische Delicten
Formeel strafrecht
Wetboek van Strafvordering
Rechtsgang
Vervolgende instantie: Openbaar Ministerie (OM)
Eerste aanleg: rechtbank (feitenrechter)
Tweede aanleg: gerechtshof (feitenrechter)
Cassatierechter: Hoge Raad (art 79 RO: schending van recht/verzuim van vormen)
Terminologie
Vonnis: schriftelijke beslissing rechtbank
Arrest: schriftelijke beslissing gerechtshof, Hoge Raad, internationaal gerecht (Europees Hof voor de
Rechten van de Mens, Hof van Justitie
Uitspraak overkoepelende termijn
Verwijzingen
European Case Law Identifier (ECLI)
ECLI:landcode:gerechtscode:jaar:nummer
Tijdschrift: Nederlandse Jurisprudentie (NJ)
NJ jaar publicatie/volgnummer
Onderdelen arrest Hoge Raad (NL)
Administratieve gegevens
Essentie/samenvatting (redactie tijdschrift)
Bestreden uitspraak gerechtshof
Feitelijke toedracht (let op tenlastelegging, bewezenverklaring, delictsomschrijving)
Cassatiemiddelen
Conclusie A-G (Advocaat-Generaal HR)
Beoordeling HR
Annotatie (niet altijd aanwezig)
Pagina 1 van 30
,WERKCOLLEGE 2
Absolute competentie
Welke soort rechter is bevoegd om over een zaak te beoordelen? Alle overtredingen en misdrijven
samen worden door de rechtbank behandeld. Binnen de rechtbank zijn nog diverse soorten rechters
zoals kantonrechters en rechters. Kantonrechters oordelen over overtredingen en misdrijven worden
door rechters beoordeeld. Een moordzaak wordt per definitie beoordeeld door drie rechters. Een
eenvoudige strafzaak gaat naar de politierechter.
Relatieve competentie
Misdrijven mogen alleen door de formele wetgever worden vastgesteld.
Legaliteitsbeginsel – Art. 1 Sr
Het legaliteitsbeginsel bestaat uit 4 deel-beginselen.
Lex scripta (de geschreven wet)
Lex certa (de wet moet zo duidelijk mogelijk zijn)
Verbod van terugwerkende kracht (de strafbaarheid geldt pas met ingang van de wet)
Verbod van analogie (valt dit wel of niet onder de strafbepaling)
Vormen van interpretatie
Grammaticale interpretatie
Wetshistorische interpretatie
Teleologische interpretatie
Wetssystematische interpretatie
Rechtsvergelijkende interpretatie
Functionele interpretatie
Strekking van interpretatie
Extensieve, Restrictieve en Analoge interpretatie
Pagina 2 van 30
, HOORCOLLEGE 1
Materieel strafrecht (Wetboek van Strafrecht)
Heeft betrekking op de materie en inhoud. Welk gedrag is strafbaar en wat is de daarbij behorende
straf? Bijvoorbeeld wat is de definitie van doodstraf en welke straf staat hierop.
Formeel strafrecht (Wetboek van Strafvordering)
Heeft betrekking op de formaliteiten en beschrijft de regels van een strafrechtelijke procedure. Hoe
verloopt een rechtszaak en welke bevoegdheden heeft iemand? Het formele strafrecht is een
verwezenlijking van materiële strafrecht.
Bronnen van straf- strafprocesrecht
- De wet
- De rechtspraak (jurisprudentie)
- Verdragen van Europees Recht zoals EVRM
- Algemene rechtsbeginselen (zoals proportionaliteitsbeginsel)
- Literatuur
Wetgeving in formele zin en wetgeving in materiële zin:
Wet in formele zin = wie de wet en volgens welke procedure is de wet gemaakt (gecreëerd volgens
procedure zoals beschreven in art. 81-88 Gw. Voorbeeld hiervan is wetboek van strafrecht
Wet in materiële zin = elke door het daartoe bevoegde overheidsgezag vastgesteld, algemene, de
burgers bindende regeling. Voorbeeld hiervan is een algemene plaatselijke verordening.
http://www.tilburguniversity.edu/
Het is ook mogelijk dat een wet zowel een wet is als formele zin en materiële zin.
Legaliteitsbeginsel:
Art. 1 lid 1 Sr: ‘Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling’
‘wettelijke strafbepaling’ in de zin van art. 1 Sr; kan ook door lagere regelgever (zoals
gemeenteraad) worden vastgesteld
Art 1 Sv: ‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien
‘wet’ in de zin van art. 1 Sv: wet in formele zin (HR Muilkorf)
Art. 91 Sr:
- Algemene bepalingen (Boek 1 Sr) goeddeels van toepassing op strafwetgeving buiten WvSr
- ‘tenzij de wet anders bepaalt’ wet=wet in formele zin
Pagina 3 van 30
WERKCOLLEGE 1
Materieel strafrecht
Wetboek van Strafrecht is opgedeeld in drie verschillen boeken namelijk:
1. Algemene Bepalingen (vanaf pagina 4501)
2. Misdrijven (vanaf pagina 4530)
3. Overtredingen (vanaf pagina 4590)
Niet alle straffen staan vermeld in het Wetboek van Strafrecht maar specifiek in onderstaande wetgeving:
Opiumwet
Wet Wapens en Munitie
Wegenverkeerswet 1994
Wet op de Economische Delicten
Formeel strafrecht
Wetboek van Strafvordering
Rechtsgang
Vervolgende instantie: Openbaar Ministerie (OM)
Eerste aanleg: rechtbank (feitenrechter)
Tweede aanleg: gerechtshof (feitenrechter)
Cassatierechter: Hoge Raad (art 79 RO: schending van recht/verzuim van vormen)
Terminologie
Vonnis: schriftelijke beslissing rechtbank
Arrest: schriftelijke beslissing gerechtshof, Hoge Raad, internationaal gerecht (Europees Hof voor de
Rechten van de Mens, Hof van Justitie
Uitspraak overkoepelende termijn
Verwijzingen
European Case Law Identifier (ECLI)
ECLI:landcode:gerechtscode:jaar:nummer
Tijdschrift: Nederlandse Jurisprudentie (NJ)
NJ jaar publicatie/volgnummer
Onderdelen arrest Hoge Raad (NL)
Administratieve gegevens
Essentie/samenvatting (redactie tijdschrift)
Bestreden uitspraak gerechtshof
Feitelijke toedracht (let op tenlastelegging, bewezenverklaring, delictsomschrijving)
Cassatiemiddelen
Conclusie A-G (Advocaat-Generaal HR)
Beoordeling HR
Annotatie (niet altijd aanwezig)
Pagina 1 van 30
,WERKCOLLEGE 2
Absolute competentie
Welke soort rechter is bevoegd om over een zaak te beoordelen? Alle overtredingen en misdrijven
samen worden door de rechtbank behandeld. Binnen de rechtbank zijn nog diverse soorten rechters
zoals kantonrechters en rechters. Kantonrechters oordelen over overtredingen en misdrijven worden
door rechters beoordeeld. Een moordzaak wordt per definitie beoordeeld door drie rechters. Een
eenvoudige strafzaak gaat naar de politierechter.
Relatieve competentie
Misdrijven mogen alleen door de formele wetgever worden vastgesteld.
Legaliteitsbeginsel – Art. 1 Sr
Het legaliteitsbeginsel bestaat uit 4 deel-beginselen.
Lex scripta (de geschreven wet)
Lex certa (de wet moet zo duidelijk mogelijk zijn)
Verbod van terugwerkende kracht (de strafbaarheid geldt pas met ingang van de wet)
Verbod van analogie (valt dit wel of niet onder de strafbepaling)
Vormen van interpretatie
Grammaticale interpretatie
Wetshistorische interpretatie
Teleologische interpretatie
Wetssystematische interpretatie
Rechtsvergelijkende interpretatie
Functionele interpretatie
Strekking van interpretatie
Extensieve, Restrictieve en Analoge interpretatie
Pagina 2 van 30
, HOORCOLLEGE 1
Materieel strafrecht (Wetboek van Strafrecht)
Heeft betrekking op de materie en inhoud. Welk gedrag is strafbaar en wat is de daarbij behorende
straf? Bijvoorbeeld wat is de definitie van doodstraf en welke straf staat hierop.
Formeel strafrecht (Wetboek van Strafvordering)
Heeft betrekking op de formaliteiten en beschrijft de regels van een strafrechtelijke procedure. Hoe
verloopt een rechtszaak en welke bevoegdheden heeft iemand? Het formele strafrecht is een
verwezenlijking van materiële strafrecht.
Bronnen van straf- strafprocesrecht
- De wet
- De rechtspraak (jurisprudentie)
- Verdragen van Europees Recht zoals EVRM
- Algemene rechtsbeginselen (zoals proportionaliteitsbeginsel)
- Literatuur
Wetgeving in formele zin en wetgeving in materiële zin:
Wet in formele zin = wie de wet en volgens welke procedure is de wet gemaakt (gecreëerd volgens
procedure zoals beschreven in art. 81-88 Gw. Voorbeeld hiervan is wetboek van strafrecht
Wet in materiële zin = elke door het daartoe bevoegde overheidsgezag vastgesteld, algemene, de
burgers bindende regeling. Voorbeeld hiervan is een algemene plaatselijke verordening.
http://www.tilburguniversity.edu/
Het is ook mogelijk dat een wet zowel een wet is als formele zin en materiële zin.
Legaliteitsbeginsel:
Art. 1 lid 1 Sr: ‘Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling’
‘wettelijke strafbepaling’ in de zin van art. 1 Sr; kan ook door lagere regelgever (zoals
gemeenteraad) worden vastgesteld
Art 1 Sv: ‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien
‘wet’ in de zin van art. 1 Sv: wet in formele zin (HR Muilkorf)
Art. 91 Sr:
- Algemene bepalingen (Boek 1 Sr) goeddeels van toepassing op strafwetgeving buiten WvSr
- ‘tenzij de wet anders bepaalt’ wet=wet in formele zin
Pagina 3 van 30
