Samenvatting Nederlands in module zorg op klas- en schoolniveau.

Leerdomein: Nederlands
1. Vingerversjes: herhaling
 Pagina 4 – 6.

2. Poëtisch prozaverhaal
2.1 Wat?
 Verhalen met daarin stijlkenmerken uit de poëzie verwerkt.
- Bevat ook stijlfiguren die taalgevoeligheid bij het kind ontwikkelen.

2.2 Waarom?
 Bevatten een motorisch element, climax, monologen, dialogen…
 Weergeven van de verschillende gemoedstoestanden van een personage
- Deze bevind zich in een conflictsituatie

 Motivatie voor een poëtisch verhaal vinden we bij kind zelf
- Tijdens eerste levensjaar vertoont kind voorliefde voor rijm, ritme, klankspel…
 Kenmerken van poëzie

- Veel kinderen zijn niet in contact gekomen met peuter- en bakerrijmpjes

- Makkelijk te onthouden en vlug mee te zeggen
 Helpen kinderen gevoelens uit te drukken op een subtiele, klankrijke manier

- Verrijken taalschat en ontwikkelen grotere taalgevoeligheid

2.3 Hoe en wanneer?
 Wordt bepaald door BC en behoort tot vertelstof van het RDV
 Gegeven bepaald door war er in de klas leeft
 Kenmerken van een poëtisch prozaverhaal duidelijk aanwezig zijn:
- Alles wordt gezien vanuit de gevoelens en gewaarwording van een kleuter tegenover een
bepaald item
 Angst voor, nieuwsgierigheid voor, verliezen van iets kostbaar…

- Stijlfiguren en stijlkenmerken helpen die gevoelens en gewaarwording uit te beelden.
- Werkt dieper in op kleuters dan een aflevering van het rode draadverhaal
- We brengen het zeer expressief aan omdat het gevoelsgeladen is.
- Vaak herhalen van het verhaal
- Het genre is complex: epiek en poëzie zijn van belang
- Kringgesprekken en het samenstellen van een boekje zijn activiteiten die aansluiten bij
een poëtisch prozaverhaal.

2.4 Doelstellingen
 Logische lijn van de intrige kunnen volgen
 Plezier beleven aan de kracht van de stijlfiguren en stijlkenmerken
 Aandacht voor het verband tussen stijlkenmerken en de gevoelens
 Bij kringgesprek stemmingen en gevoelens kunnen terugvinden, verwoorden en bespreken

,  Eigen losgewerkte gevoelens tegen over het gebeuren kunnen formuleren
 Na enkele herhalingen versregels kunnen aanvullen, meezeggen…

2.5 Enkele gebruikte stijlfiguren
2.5.1 Ritme
 Min of meer regelmatige wisseling in toonhoogte, tempo en klemtonen
 Stijgende, zingende, stotende… ritmes
 Het ritme gaat samen met de gemoedsgesteldheden die worden uitgedrukt

2.5.2 Metrum
 Bekom je door te scanderen
 Bepaalt en ondersteunt het ritme
 Afwisseling tussen beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen
 Bestaat uit versvoeten
- Één versvoet bestaat uit één of meerdere onbeklemtoonde lettergrepen

2.5.3 Rijm
 Ruimsoorten
- Alliteratie: beginrijm
- Assonantie: klinkerrijm
- Rijk rijm: het tweede rijmwoord is een herhaling van het eerste
- Eindrijm: komt voor op het einde van een versregel
- Kettingrijm: het eindrijm wordt in het eerste rijm van de volgende regel herkomen.
 Rijmschema’s
- De schikking die aan de eindrijmen gegeven wordt
 Gepaard rijm (aabb)
 Gekruiste rijm (abab)
 Slagrijm (aaaa)
 Gemengde rijm (abcbdbeb…)
 Omarmde rijm (abbacddc; baab)

2.5.4 Andere stijlfiguren
 Symmetrie
- Aantal verzen heeft dezelfde zinsbouw
 Vb.: zou hij lief zijn, zou hij stout zijn?

 Repetitio
- Een woord of een woordgroep wordt herhaald
 Vb.: Weg, weg, weg allemaal, ik haat dit gedoe.

 Anafoor
- Herhaling van beginwoorden in op elkaar volgende verzen
 Vb.: Weg met mijn broer en weg met mijn moe

 Onomatopee
- De klanknabootsing
 Vb.: Tik, tik wie is dat? Buiten, plets, plets, spat de regen omlaag.

2.5.5 Andere kenmerken
 Eenvoudige woordenschat met korte zinnen

,  Weglaten van alle overtollige epische kenmerken
- Accent op het denken en voelen van het personage ligt

 Niet aan situering en beschrijving gedaan
 Stijlfiguren helpen ons om wat er in het personage omgaat te begrijpen
 Uitdrukking van de gemoedstoestanden van een met de naam genoemd personage (een
kleuter)
- In kleuterpoëzie kruipt achter ook soms in leefwereld van het kind.

2.5.6 Enkele prozaverhalen met stijlkenmerken uit de poëzie
 Pagina 10 – 16

3. Het sprookje met vingerpopjes
 Bedoeld voor jongste kleuters (peuters en 1ste kleuter)
- Oudste kleuters kunnen dit ook nog fijn vinden

 Vingerpopjes zijn klokjes uit natuurlijk hout gesneden
- Ze worden in het gewenste kleur geschilderd
- Ze worden tijdens het spelen in een houder op de schoot geplaatst
 Kleuters kunnen ze niet zien
 Daarom ook een tafellaken op het tafeltje leggen.

3.1 Enkele voorbeelden
 Pagina 17 – 22

4. Dramatiseren met kleuters
4.1 Theoretische achtergrond
 Dramatisering: de kleuters in groep ertoe komen in hun spel een menselijke gebeurtenis uit
te beelden onder de vorm van handeling en dialoog en dit ten aanschouwe van een publiek.
 Bedoeling dramatiseren tot zijn recht als het regelmatig wordt aangeboden
- Wordt geleidelijk aan aangeleerd

4.2 Doelstellingen
 Bevordert de lichamelijke en verbale expressie. Handeling ondersteunt gesproken woord
 Inleving is belangrijk.
 Sociale aspecten aan bod: leren luisteren, spelen voor anderen…
 Geheugen en denken gestimuleerd: inzicht krijgen in samenhang
 Gerichte fantasie wordt gestimuleerd

 Noot: kinderen die vaak dramatiseren
- Ondervinden dat ze naar een climax toe moeten spelen
- Beseffen vlug dat vrij kunnen handelen en spreken binnen een stramien wordt bepaald


4.3 Stadia
 Speel voordien als KO vaak mee in de poppen- of speelhoek
- Kan zo eens een karakter uit het verhaal uitbeelden
- Situaties uit respectieve intriges kunnen worden beleefd.