Volledige samenvatting colleges Farmacologie

SAMENVATTING FARMACOLOGIE


Werkcollege 1
Inleiding farmacologie
- Farmaceutische wetenschappen
 Ontwikkeling, werking, toediening, fysiologische effecten en gebruik van geneesmiddelen of
farmaca
- Geneesmiddelen typen
o Diagnostisch  Om te zien waar een ziekte zich bevindt
o Behandeling  therapeutisch
 Causaal  Oorzaak wegnemen
 Symptomatisch  Symptomen behandelen, niet de oorzaak wegnemen
 Substitutie  Vervanging van bijv een hormoon waarvan een tekort aanwezig is
o Preventief
o Ondersteunend
- Geneesmiddelen werking
o Site of action  plek waar het geneesmiddel op werkt
 Orgaan of bepaald type cel
 Intracellulair of extracellulaire werking
o Targets  biomoleculen waar het geneesmiddel op bindt
 Receptoren
 Geneesmiddel – target interactie
 Specifiek  alleen de werking op het juiste target
 Niet specifiek  ook ongewenste bijwerkingen
o Active site  Plaats op het target waar de interactie plaats vindt
o Route:
Farmacon  Target  moleculaire respons  cellulaire respons  fysiologische
respons
 Farmacodynamiek; de werking van een farmacon
- Ontwikkeling geneesmiddelen
o Rational drug design (modelling)
 Ziekteproces en target is bekend, hierop een geneesmiddel ontwerpen
o Random screening
 dmv train-and-error
 Lead compound = beste kandidaat
 Lead optimalisation = verder optimaliseren
- Toediening van geneesmiddelen
o Routes:
 Enteraal (=via maag/darm kanaal) vs parenteral (=via bloed)
 Lokaal vs systemisch
o Toedieningsvorm
- Transport
o ADME = Absorptie – Distributie – Metabolisme – Extretie
 Farmacokinetiek; wat doet het lichaam met de stof
- Farmacogenomics

,  Individuele reactie op geneesmiddelen
o Genetische factoren spelen rol in afbraak van medicijnen
o Naar DNA kijken voor ontwikkeling van betere medicijnen, specifiekere behandeling

Geneesmiddelen en hun targets
- Voorwaarden juiste werking geneesmiddel
o Op juiste plek van het lichaam terecht komen
o Binden aan het juiste target molecuul
- Chemische eigenschappen
 om verschillende barrières te doorgaan
o Anatomische barrières  liepofiele celmembranen
o Chemische barrières  pH van maag
o Biochemische barrières bijv transporters, enzymen of receptoren
- Eiwittargets
 Verhogen of verlagen de normale functie van het target, geen nieuwe biologische functie
creëeren
o Receptoren  Agonist of antagonist
o Ion kanalen  Blockers of modulators
o Enzymen  Remmen van activiteit of juist stimuleren van activiteit
o Transporters  Ervoor zorgen dat een bepaald respons niet of wel plaatsvindt
- Eiwit-ligand interacties
o Ligand = ion of molecuul dat bindt aan eiwitten tot een complex
 Endogene liganden = al aanwezig in lichaam
 Geneesmiddel = moet worden toegediend
o Binding van ligand aan specifieke site zorgt voor een respons
o Fysisch – chemische interacties  geen covalente binding maar zwakke non-covalente
bindingen
 Ionbindingen, hydrofobe interacties, H-bruggen en vdWaals interacties
 Chiraliteit van het molecuul bepaalt bindingsmogelijkheden met active site van
een receptor
o Sterische interacties  of de vorm van het ligand in de active site van het targeteiwit
past
- Functies farmacon
 Farmaconmolecuul heeft drie functionele groepen nodig
o Carrier groep  Bepalen ionisatie en lipofiele eigenschappen, hiermee bepalen van
absorptie, distributie en excretie
o Vulnerable  Is gevoelig voor enzymactiviteit en bepaald hiermee de
metabolisme
o Farmacofor  Structuur die zorgt voor de binding met het target
- Analogen
 Compounds (=stoffen) die hetzelfde farmacofore hebben als lead maar verschillen in andere
delen van het molecuul
 Zorgt voor zelfde farmacologische activiteit maar met minder of geen ongewenste
eigenschappen/effecten

Inleiding dosis-respons
- Concentratie-effect relatie