ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 1
De Samenhang tussen Abstract Denken en Burn-out en de Rol van Betekenisvol Werk
Open Universiteit
Naam:
Studentnummer:
Cursus: PB9906 Bachelor Thesis
Begeleidster:
Examinator:
Inleverdatum: 26 april 2021
, ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 2
Abstract
Er is een stijging in burn-out klachten onder de Nederlandse werknemers in vergelijking met
vorige jaren (Houtman et al., 2019). In deze studie (2020/ 2021) is er nagegaan welke invloed
abstract denken heeft, uitgaande van de Construal Level Theorie, op burn-out klachten en of
betekenisvol werk hierbij dient als mediator. Er is gecontroleerd voor leeftijd, sociale steun,
autonomie en werkdruk. Via een cross-sectionele studie hebben 372 Nederlandse en Belgisch
respondenten een online vragenlijst ingevuld over abstract denken (BIF), burn-out klachten
(BAT) en betekenisvol werk (WAMI). De steekproef bestond uit 68% vrouwen, er was een
gemiddeld opleidingsniveau van HBO-bachelor en de respondenten waren voornamelijk
werkzaam in de gezondheidszorg & welzijn (47%). Uit de resultaten van de mediatieanalyse
(PROCESS) blijkt er een samenhang tussen abstract denken en burn-out klachten via de
mediatie van betekenisvol werk. Abstract denken blijkt positief samen te hangen met
betekenisvol werk en betekenisvol werk blijkt negatief samen te hangen met burn-out
klachten. Als conclusie kan gezegd worden dat dit onderzoek een bijdrage levert aan
wetenschappelijke kennis over burn-out klachten in relatie met abstract denken en
betekenisvol werk. Voor meer inzichten over preventie van burn-out klachten, is verder
onderzoek van belang.
Keywords: abstract denken, betekenisvol werk, burn-out klachten
, ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 3
De Samenhang tussen Abstract Denken en Burn-out en de rol van Betekenisvol Werk
Door een uitbraak in 2019 in de stad Wuhan in China, werd de wereld in 2020
getroffen door een nieuw coronavirus genaamd COVID-19 (Epidemiology Working Group
for NCIP Epidemic Response, Chinese Center for Disease Control and Prevention, 2020).
Het jaar 2020 staat in Nederland in het teken van volle IC-bedden, 1,5 meter afstand,
thuiswerken, mondmaskers en (sociale) maatregelen (Ministerie van Algemene Zaken, 2020).
De werkdruk stijgt en de emotionele belasting neemt toe. Recente onderzoeken suggereren of
tonen aan dat er COVID-19 gerelateerde burn-out klachten zijn onder werknemers (Kahsne et
al., 2020; Restauri & Sheridan, 2020; Yıldırım & Solmaz, 2020).
De gevolgen van burn-out klachten voor het individu, de organisatie en de
maatschappij in Nederland zijn groot. Houtman et al. (2019) rapporteren gevolgen zoals hart-
en vaatziekte, lang ziekteverzuim, verhoogde kans op arbeidsongeschiktheid en 2,8 miljard
euro per jaar aan verzuim kosten. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS, 2020) blijkt dat in 2019 17% van de werknemers in Nederland burn-out klachten
rapporteerde en 35,4 % ervaarde werkdruk. Burn-out klachten onder werknemers laat de
laatste jaren een versnelde stijging zien (Houtman et al., 2019). Gezien de gevolgen, de
versnelde stijging en de pandemie-gerelateerde toename van burn-out klachten, is het van
belang dat er meer inzicht komt in de oorzaken en behandeling van burn-out klachten.
Maslach et al. (2001) laten zien hoe onderzoek naar burn-out zich in de afgelopen 25
jaar heeft ontwikkeld. Menige studies hebben onderzoek gedaan naar werk- en
persoonsfactoren die van invloed zijn op burn-out. Hieruit blijkt dat hoge taakeisen, tijdsdruk,
weinig controle, lage sociale steun en werk-thuisinterferentie mogelijke oorzaken zijn van
burn-out (De Jonge et al., 1998; De Lange et al., 2003; Schaufeli & Bakker, 2004, 2020).
Ondanks alle kennis is het onvoldoende gelukt om burn-out klachten onder werknemers te
verminderen. Er is dus behoefte aan meer onderzoek.
, ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 4
Mogelijk hebben cognitieve denkprocessen, zoals abstract denken, de potentie om ons
begrip over de oorzaken van burn-out te verruimen. Volgens Horvath (2018) is nog weinig
onderzoek gedaan naar de samenhang tussen abstract denken en psychologisch welzijn en
Wiesenfeld et al. (2017) beargumenteren aan de hand van verschillende studies dat abstract
denken leidt tot beter welzijn.
Deze studie richt zich op de samenhang tussen abstract denken en burn-out klachten.
Daarbij wordt de mogelijke invloed van betekenisvol werk onderzocht. Uit verschillende
studies is gebleken dat betekenisvol werk samenhangt met burn-out (Allan et al., 2017; Hu &
Hirsh, 2017; Shanafel et al., 2009). Het doel van deze studie is inzichtelijk krijgen of, en zo ja
in welke mate, abstract denken van invloed is op burn-out klachten en welke rol betekenisvol
werk daarbij speelt.
De vraag die centraal staat: ‘Heeft abstract denken een positieve samenhang met burn-
out klachten en wordt deze samenhang gemedieerd door het ervaren van betekenisvol werk?’
De verkregen kennis kan een bijdrage leveren aan nieuwe inzichten over burn-out klachten. De
inzichten kunnen gebruikt worden in preventie tegen burn-out klachten om werknemers gezond
te houden. Daarbij kan de kennis een bijdrage leveren aan opleidingen ter preventie van burn-
out voor leidinggevende en HR (human resource).
Construal Level Theorie
Construal Level Theorie (CLT) is een theorie die veronderstelt dat objecten, acties en
gebeurtenissen op twee niveaus worden gerepresenteerd, namelijk abstract of concreet
denken. CLT stelt dat een individu mentale representaties maakt van objecten, acties en
gebeurtenissen. Dit wordt in de theorie aangeduid met ‘construals’, oftewel representaties
(Horvarth, 2018; Trope & Liberman, 2010; Wiesenfeld et al., 2017). Voor het leesgemak zal
vanaf nu gesproken worden over ‘acties’, maar hier worden ook objecten of gebeurtenissen
mee bedoeld.
De Samenhang tussen Abstract Denken en Burn-out en de Rol van Betekenisvol Werk
Open Universiteit
Naam:
Studentnummer:
Cursus: PB9906 Bachelor Thesis
Begeleidster:
Examinator:
Inleverdatum: 26 april 2021
, ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 2
Abstract
Er is een stijging in burn-out klachten onder de Nederlandse werknemers in vergelijking met
vorige jaren (Houtman et al., 2019). In deze studie (2020/ 2021) is er nagegaan welke invloed
abstract denken heeft, uitgaande van de Construal Level Theorie, op burn-out klachten en of
betekenisvol werk hierbij dient als mediator. Er is gecontroleerd voor leeftijd, sociale steun,
autonomie en werkdruk. Via een cross-sectionele studie hebben 372 Nederlandse en Belgisch
respondenten een online vragenlijst ingevuld over abstract denken (BIF), burn-out klachten
(BAT) en betekenisvol werk (WAMI). De steekproef bestond uit 68% vrouwen, er was een
gemiddeld opleidingsniveau van HBO-bachelor en de respondenten waren voornamelijk
werkzaam in de gezondheidszorg & welzijn (47%). Uit de resultaten van de mediatieanalyse
(PROCESS) blijkt er een samenhang tussen abstract denken en burn-out klachten via de
mediatie van betekenisvol werk. Abstract denken blijkt positief samen te hangen met
betekenisvol werk en betekenisvol werk blijkt negatief samen te hangen met burn-out
klachten. Als conclusie kan gezegd worden dat dit onderzoek een bijdrage levert aan
wetenschappelijke kennis over burn-out klachten in relatie met abstract denken en
betekenisvol werk. Voor meer inzichten over preventie van burn-out klachten, is verder
onderzoek van belang.
Keywords: abstract denken, betekenisvol werk, burn-out klachten
, ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 3
De Samenhang tussen Abstract Denken en Burn-out en de rol van Betekenisvol Werk
Door een uitbraak in 2019 in de stad Wuhan in China, werd de wereld in 2020
getroffen door een nieuw coronavirus genaamd COVID-19 (Epidemiology Working Group
for NCIP Epidemic Response, Chinese Center for Disease Control and Prevention, 2020).
Het jaar 2020 staat in Nederland in het teken van volle IC-bedden, 1,5 meter afstand,
thuiswerken, mondmaskers en (sociale) maatregelen (Ministerie van Algemene Zaken, 2020).
De werkdruk stijgt en de emotionele belasting neemt toe. Recente onderzoeken suggereren of
tonen aan dat er COVID-19 gerelateerde burn-out klachten zijn onder werknemers (Kahsne et
al., 2020; Restauri & Sheridan, 2020; Yıldırım & Solmaz, 2020).
De gevolgen van burn-out klachten voor het individu, de organisatie en de
maatschappij in Nederland zijn groot. Houtman et al. (2019) rapporteren gevolgen zoals hart-
en vaatziekte, lang ziekteverzuim, verhoogde kans op arbeidsongeschiktheid en 2,8 miljard
euro per jaar aan verzuim kosten. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS, 2020) blijkt dat in 2019 17% van de werknemers in Nederland burn-out klachten
rapporteerde en 35,4 % ervaarde werkdruk. Burn-out klachten onder werknemers laat de
laatste jaren een versnelde stijging zien (Houtman et al., 2019). Gezien de gevolgen, de
versnelde stijging en de pandemie-gerelateerde toename van burn-out klachten, is het van
belang dat er meer inzicht komt in de oorzaken en behandeling van burn-out klachten.
Maslach et al. (2001) laten zien hoe onderzoek naar burn-out zich in de afgelopen 25
jaar heeft ontwikkeld. Menige studies hebben onderzoek gedaan naar werk- en
persoonsfactoren die van invloed zijn op burn-out. Hieruit blijkt dat hoge taakeisen, tijdsdruk,
weinig controle, lage sociale steun en werk-thuisinterferentie mogelijke oorzaken zijn van
burn-out (De Jonge et al., 1998; De Lange et al., 2003; Schaufeli & Bakker, 2004, 2020).
Ondanks alle kennis is het onvoldoende gelukt om burn-out klachten onder werknemers te
verminderen. Er is dus behoefte aan meer onderzoek.
, ABSTRACT DENKEN, BETEKENISVOL WERK EN BURN-OUT 4
Mogelijk hebben cognitieve denkprocessen, zoals abstract denken, de potentie om ons
begrip over de oorzaken van burn-out te verruimen. Volgens Horvath (2018) is nog weinig
onderzoek gedaan naar de samenhang tussen abstract denken en psychologisch welzijn en
Wiesenfeld et al. (2017) beargumenteren aan de hand van verschillende studies dat abstract
denken leidt tot beter welzijn.
Deze studie richt zich op de samenhang tussen abstract denken en burn-out klachten.
Daarbij wordt de mogelijke invloed van betekenisvol werk onderzocht. Uit verschillende
studies is gebleken dat betekenisvol werk samenhangt met burn-out (Allan et al., 2017; Hu &
Hirsh, 2017; Shanafel et al., 2009). Het doel van deze studie is inzichtelijk krijgen of, en zo ja
in welke mate, abstract denken van invloed is op burn-out klachten en welke rol betekenisvol
werk daarbij speelt.
De vraag die centraal staat: ‘Heeft abstract denken een positieve samenhang met burn-
out klachten en wordt deze samenhang gemedieerd door het ervaren van betekenisvol werk?’
De verkregen kennis kan een bijdrage leveren aan nieuwe inzichten over burn-out klachten. De
inzichten kunnen gebruikt worden in preventie tegen burn-out klachten om werknemers gezond
te houden. Daarbij kan de kennis een bijdrage leveren aan opleidingen ter preventie van burn-
out voor leidinggevende en HR (human resource).
Construal Level Theorie
Construal Level Theorie (CLT) is een theorie die veronderstelt dat objecten, acties en
gebeurtenissen op twee niveaus worden gerepresenteerd, namelijk abstract of concreet
denken. CLT stelt dat een individu mentale representaties maakt van objecten, acties en
gebeurtenissen. Dit wordt in de theorie aangeduid met ‘construals’, oftewel representaties
(Horvarth, 2018; Trope & Liberman, 2010; Wiesenfeld et al., 2017). Voor het leesgemak zal
vanaf nu gesproken worden over ‘acties’, maar hier worden ook objecten of gebeurtenissen
mee bedoeld.
