Samenvatting Schriftelijke Communicatie gegeven door meneer Meersman aan de Thomas More Hogeschool

Samenvatting schriftelijke
communicatie
Deel 1: grammatica
Hoofdstuk 1: woordsoorten
1. Grondwoord, samenstelling en afleiding
 Grondwoord --> niet meer op te splitsen in delen
o Bv. school
 Samenstelling --> alle afzonderlijke delen kunnen zelfstandig voorkomen
o Bv. zee + honden + opvang + centrum --> zeehondenopvangcentrum
o Extra tussenklank (tussen -s of tussen -n) of liggend streepje of er valt een
letter weg
o Bv. stad + wandeling --> stadswandeling
 Afleidingen --> woorden waarvan niet alle delen zelfstandig voorkomen
(verkleinwoorden, meervoudsvormen en werkwoordsvervoegingen)
o Bv. huisje (van huis)
o Tussen -n’en en tussen -s’en
o Samenstellingen + afleidingen lijken op elkaar --> spelling brengt duidelijkheid
o Bv. menselijk (= afleiding), menselijk (= samenstelling)

2. Het lidwoord
 Onveranderlijk van vorm
 In versteende uitdrukkingen --> naamvalsvormen voor lidwoord
o Bv. in den beginne
 Staat altijd voor zelfstandig naamwoord
 Derdegraadsvoorbepaling --> uiterst links in substantiefgroep
o 2de plaats = telwoord
 Net voor zelfstandig naamwoord --> bijvoeglijk naamwoord
 Bepaalde lidwoorden
o De --> voor vrouwelijk/mannelijk woord
o Het --> gecombineerd met onzijdig substantief
 Onbepaalde lidwoorden
o Een

3. Het zelfstandig naamwoord of substantief
 Alle namen van mensen, dieren en dingen
 Soortnamen
o ‘Gewone’ zelfstandige naamwoorden
o Lidwoord voorplaatsen
o Hebben meestal meervoudsvorm
o Dikwijls ook verkleinvorm
o Bv. de tafel-drie tafels-een tafeltje

, Eigennamen
o Specifieke namen oor personen, dieren of zaken
o Makkelijk herkenbaar aan hoofdletter
o Vervangen door soortnaam
o Bv. Oostende --> de stad
 Substantief kan mannelijk, vrouwelijk of onzijdig zijn
 Grammaticale geslacht = bepalend voor keuze lidwoord, vorm adjectief en keuze
meeste voornaamwoorden

4. Het werkwoord
 Geven handelingen aan in zin
 Iemand of iets voert iets uit
 Onderscheiden zich van andere woordsoorten door hun sterke flexibiliteit -->
vervoeging
 Verschillende categorieën:

4.1. Scheidbare en niet-scheidbare werkwoorden
 Werkwoord verdelen in aparte deeltjes die elk afzonderlijk ook als woord bestaan =
samengesteld werkwoord
o Bv. uitlachen --> 2 bestaande woorden
 Scheidbaar werkwoord: werkwoord valt uiteen in twee delen
o Bv. mijn collega’s lachen mij uit.
 Niet-scheidbaar werkwoord: werkwoord blijft in één woord staan
o Bv. mijn vader stofzuigt.

4.2. Zelfstandige werkwoorden, koppelwerkwoorden en
hulpwerkwoorden
 Zelfstandige werkwoorden: maken betekeniskern zin uit, kunnen als enige
werkwoord in zin voorkomen
o Bv. Wouter spiekt.
o 2 werkwoorden in zin? Werkwoord dat niet persoonsvorm is, is zelfstandig
werkwoord
o Voltooid deelwoord in zin? Zelfstandig werkwoord!
 Koppelwerkwoorden: hebben geen betekenis, moeten altijd gekoppeld worden aan
naamwoordelijk deel
o Kunnen enige werkwoord in zin zijn
o Ezelsbruggetje: ZWoBBeLS + HDVideo
 Zijn
 Worden
 Blijken
 Blijven
 Lijken
 Schijnen
 Heten

,  Dunken
 Voorkomen
o Bv. Venetië is mooi.
 Hulpwerkwoorden: werkwoorden die geen betekenis op zich hebben
o Worden geholpen door andere werkwoorden om betekenis aan zin te geven
o Hebben altijd een werkwoordelijk deel
o Bv. Ik wil dit academiejaar zeker slagen.

 Hulpwerkwoorden
 Hoofdwerkwoorden
o Koppelwerkwoorden
o Zelfstandige werkwoorden

 Stap 1: Zoek het hoofdwerkwoord
 PV
 PV + VD
 PV + INF
 PV + VD + INF
 PV + INF + INF

 Stap 2: Bepaal of het hoofdwerkwoord een zelfstandig werkwoord of een
koppelwerkwoord is
o Koppelwerkwoorden: zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen, heten,
dunken, voorkomen
o Ezelsbrug 1: ZWoBBeLS + HDV(ideo)
o Ezelsbrug 2: is vervangbaar door ‘zijn’ of ‘worden’

4.3. Wederkerende en niet-wederkerende werkwoorden
 Wederkerende werkwoorden: hebben in zin waarin ze voorkomen een wederkerend
voornaamwoord
o Me
o Je
o Zich
o Ons
o Bv. Joris haastte zich naar buiten.
 Niet wederkerende werkwoorden: heeft geen wederkerend voornaamwoord nodig

4.4. Vervoeging werkwoord
 Vervoeging = werkwoord aanpassen aan
o Grammaticaal getal van onderwerp (enkelvoud-meervoud)
o Grammaticale persoon onderwerp (1ste,2de,3de)
o Bedoelde tijd
 Vervoegde vorm werkwoord = persoonsvorm

 Tegenover vervoegde vorm staat niet-vervoegde vorm zoals:
o Infinitief

,  Bv. fluiten
o Voltooid deelwoord
 Bv. gefloten
o Onvoltooid deelwoord
 Bv. fluitend

 8 werkwoordstijden:
o Onvoltooid tegenwoordige tijd --> O.T.T.
 Bv. ze studeert
o Onvoltooid verleden tijd --> O.V.T.
 Bv. ze studeerde
o Voltooid tegenwoordige tijd --> V.T.T.
 Bv. ze heeft gestudeerd
o Voltooid verleden tijd --> V.V.T.
 Bv. ze had gestudeerd
o Onvoltooid tegenwoordige toekomende tijd --> O.T.T.T.
 Bv. ze zal studeren
o Verleden tegenwoordige toekomende tijd --> V.T.T.T.
 Bv. ze zal gestudeerd hebben
o Onvoltooid verleden toekomende tijd --> O.V.T.T.
 Bv. ze zou studeren
o Voltooid verleden toekomende tijd --> V.V.T.T.
 Bv. ze zou gestudeerd hebben

5. Het bijvoeglijk naamwoord of adjectief
 Bijvoeglijke naamwoorden/adjectieven: zeggen iets over substantieven
o Drukken eigenschap/toestand van substantief uit
o Adjectief = eerstegraadsvoorbepaling: staat altijd net voor substantief ofwel
na koppelwerkwoord
o Bv. de ijverige marketeer, de marketeer is ijverig
 Bijvoeglijk naamwoord ‘groot’ heeft
o Stellende trap = POSITIEF (=groot)
o Vergelijkende trap = COMPARATIEF (=groter)
 Met -er
 Bv. mooier, leuker, groter…
o Overtreffende trap = SUPERLATIEF (= grootst)
 Met -st
 Bv. het mooist, het leukst, het grootst…

 Uitzonderingen:
o Goed-beter-best
o Veel-meer-meest
o Weinig-minder-minst
o Graag-liever-liefst
 Kan ook zelfstandig gebruikt worden
o Bv. de groenen zijn tegen elke vorm kernenergie.