Inhoudsopgave
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648................................................................................1
§1 De christelijke kerk in West-Europa valt uiteen...............................................................................................2
§2 De opstand in Nederlanden breekt uit.............................................................................................................2
§3 De afloop van de oorlog...................................................................................................................................4
§4 Waardoor ontstond de Gouden Eeuw?...........................................................................................................5
§5 De cultuur in de Gouden Eeuw........................................................................................................................5
§6 Het einde van de Gouden Eeuw.......................................................................................................................6
Duitsland 1871-1945..................................................................................................................................... 6
§1 Het Duitse Rijk..................................................................................................................................................6
§2 De eerste wereldoorlog....................................................................................................................................6
§3 Zwakke plekken van de republiek van Weimar...............................................................................................8
§4 De economische crisis van 1929......................................................................................................................8
§5 Het fascisme van de nazi’s...............................................................................................................................9
§6 Nationaal-socialisten maken zich meester van de macht...............................................................................9
§7 Nazificatie van de samenleving.....................................................................................................................10
§8 Verzet in Duitsland.........................................................................................................................................11
§9 Oorzaken van de Tweede Wereldoorlog.......................................................................................................12
§10 Het militaire verloop van de tweede wereldoorlog.....................................................................................13
De Koude Oorlog 1945-1991......................................................................................................................... 13
§1 Het wereldbeeld verandert, Europese expansie overzee begint...................................................................13
§2 De christelijke kerk valt uiteen.......................................................................................................................14
§3 Westerse wortels in de Grieks-Romeinse wereld...........................................................................................15
§4 Wetenschappelijke Revolutie.........................................................................................................................15
§5 Het Ancien Régime gaat in Europa de toon aangeven..................................................................................16
§10 Overzeese expansie van Europeanen..........................................................................................................16
Verlichtingsideeën en de democratische revoluties 1650-1848.....................................................................17
§1 Verlichte ideeën over de ideale samenleving................................................................................................17
§2 Het absolutisme gaat in de Europese politiek de toon aangeven.................................................................18
§3 De Franse Revolutie.......................................................................................................................................19
§4 De invloed van de Verlichting op de politieke cultuur tussen 1815 en 1848.................................................21
Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden 1515-1648
,§1 De christelijke kerk in West-Europa valt
uiteen
In 1568 was er een opstand tegen Spanje, met Filips II.
Hervormers wilde een andere kerk stichten dan die van de Katholieken, de protestante Kerk
Luther
De machtsaanspraken en zelfgemaakte wetten waren onterecht
Mensen moesten in de volkstaal de bijbel zelf lezen
Afschaffing aflaten
Pausschap en het celibaat stonden niet in de bijbel en konden weg
Hij kreeg steun van Duitse vorsten
Ze werden hoofd van kerk
Kloosters werden gesloten en ze mochten de bezittingen overnemen
Onderdanen moesten de vorst altijd gehoorzamen
Calvijn
Bestuur door een gemeente, bestuurd door gekozen ouderlingen
Onderdanen mogen wel in opstand komen, als hij handelt tegen ‘Gods gebod’
§2 De opstand in Nederlanden breekt uit
Twee indirecte oorzaken
De sterke positie van de stedelijke burgerij. Door handel was de welvaart in de
burgerij toegenomen. Vorsten profiteerde hiervan door belasting te heffen in ruil
voor privileges
De splitsing van de christelijke Kerk door de hervorming. Het aantal protestanten
groeide, maar bleef in de minderheid.
Twee directe oorzaken
Karel V en Filips II gaan protestanten streng vervolgen. Karel V en Filips II gingen
strenge plakkaten invoeren. Maar plaatselijke bestuurders voerde deze niet of slecht
in.
Karel V en Filips II streven naar centralisatie en ongedaan maken van privileges. De
landvoogd en drie Collaterale Raden vormden een centrale regering. Hun vergroting
botste met de opkomst van de burgerij, die hun vrijheidsrechten wilden behouden.
In 1566 kwam het Smeekschrift aan Parma, die het doorverwees naar Filips. Ze trad minder
streng op wat leidde tot de beeldenstorm en hagenpreken.
Als straf kwam de nieuwe landvoogd Alva en zijn leger. De Raad van Beroerten trad hard op
tegen degenen die hadden meegedaan met beeldenstorm en andere opstanden.
Willem van Oranje en duizenden anderen waren gevlucht en vochten zo tegen Alva, ze
werden verslagen. Vanuit het westen vielen de watergeuzen aan, calvinisten die waren
gevlucht.
, De geuzen veroverden gebieden terug, en hielden een Statenvergadering in Dordrecht.
De kosten van de verdediging werken eerlijk verdeeld
Willem zou stadhouder in Zeeland, Holland en Utrecht worden
Alva vreesde een aanval vanuit Frankrijk door de hugenoten. Om dit te voorkomen liet Karel
IX zijn zus met een hugenoot trouwen, Hendrik van Navarra. Op de Bloedbruiloft werden
protestanten vermoord, behalve Hendrik. Die later toch werd vermoord net zoals Willem.
Alva stuurde legers tegen de geuzen in Zeeland en Holland, dit leuke niet echt. Alva werd
vervangen door Requesens, hem lukte het ook niet.
Het was te duur en Filips II was in geldnood
Holland en Zeeland hadden een voordeel, de rivieren
Politieke en godsdienstige verdeeldheid.
Het Spaanse leger had alles behalve Holland en Zeeland
In Holland en Zeeland was vrije binnenshuis godsdienst maar buiten gereformeerde
kerk, in de gewesten heerste katholiek
Spaanse troepen gingen hun gewesten plunderen waardoor deze zich bij Holland en Zeeland
aansluiten. Pacificatie van Gent
Spaanse troepen moesten uit Nederland
Geen godsdienstige vervolging
In Holland en Zeeland alleen calvinisme, wel gewetensvrijheid
Andere gewesten kregen vrije godsdienst
De pacificatie ging mis door de godsdienst
Calvinisten grepen de macht in Vlaamse steden, en verboden katholicisme
Drie Waalse gewesten sloten vrede met Spanje in De Unie van Atrecht en erkende
landvoogd Parma
Calvinisten waren maar 10%, maar verboden toch openbaar het Katholieken geloof
De Republiek der Verenigde Nederlanden ontstond zo:
Fase 1: De noordelijke gewesten sluiten de Unie van Utrecht 1579
Ter verdediging tegen de troepen van Parma
Fase 2: Filips II verklaart Willem vogelvrij 1580
Fase 3: Filips II afgezet in Plakkaat van Verlatinghe 1581
Het verzet van de gewesten was niet tegen de koning, maar de raadgevers, want koning had
de macht van God (droit divin). Door het plakkaat konden slechte koningen nu wel worden
afgezet.
Fase 4: De republiek der Verenigde Nederlanden ontstaat 1588
Er werd gezocht naar een nieuwe vorst maar die werd niet gevonden, dus kwam de
Republiek der Nederlanden.
Na het Plakkaat van Verlatinghe hadden de opstandige het zwaar.
Moord op Willem 1584
Het niet vinden van een staatshoofd
De militaire successen van Parma
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648................................................................................1
§1 De christelijke kerk in West-Europa valt uiteen...............................................................................................2
§2 De opstand in Nederlanden breekt uit.............................................................................................................2
§3 De afloop van de oorlog...................................................................................................................................4
§4 Waardoor ontstond de Gouden Eeuw?...........................................................................................................5
§5 De cultuur in de Gouden Eeuw........................................................................................................................5
§6 Het einde van de Gouden Eeuw.......................................................................................................................6
Duitsland 1871-1945..................................................................................................................................... 6
§1 Het Duitse Rijk..................................................................................................................................................6
§2 De eerste wereldoorlog....................................................................................................................................6
§3 Zwakke plekken van de republiek van Weimar...............................................................................................8
§4 De economische crisis van 1929......................................................................................................................8
§5 Het fascisme van de nazi’s...............................................................................................................................9
§6 Nationaal-socialisten maken zich meester van de macht...............................................................................9
§7 Nazificatie van de samenleving.....................................................................................................................10
§8 Verzet in Duitsland.........................................................................................................................................11
§9 Oorzaken van de Tweede Wereldoorlog.......................................................................................................12
§10 Het militaire verloop van de tweede wereldoorlog.....................................................................................13
De Koude Oorlog 1945-1991......................................................................................................................... 13
§1 Het wereldbeeld verandert, Europese expansie overzee begint...................................................................13
§2 De christelijke kerk valt uiteen.......................................................................................................................14
§3 Westerse wortels in de Grieks-Romeinse wereld...........................................................................................15
§4 Wetenschappelijke Revolutie.........................................................................................................................15
§5 Het Ancien Régime gaat in Europa de toon aangeven..................................................................................16
§10 Overzeese expansie van Europeanen..........................................................................................................16
Verlichtingsideeën en de democratische revoluties 1650-1848.....................................................................17
§1 Verlichte ideeën over de ideale samenleving................................................................................................17
§2 Het absolutisme gaat in de Europese politiek de toon aangeven.................................................................18
§3 De Franse Revolutie.......................................................................................................................................19
§4 De invloed van de Verlichting op de politieke cultuur tussen 1815 en 1848.................................................21
Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden 1515-1648
,§1 De christelijke kerk in West-Europa valt
uiteen
In 1568 was er een opstand tegen Spanje, met Filips II.
Hervormers wilde een andere kerk stichten dan die van de Katholieken, de protestante Kerk
Luther
De machtsaanspraken en zelfgemaakte wetten waren onterecht
Mensen moesten in de volkstaal de bijbel zelf lezen
Afschaffing aflaten
Pausschap en het celibaat stonden niet in de bijbel en konden weg
Hij kreeg steun van Duitse vorsten
Ze werden hoofd van kerk
Kloosters werden gesloten en ze mochten de bezittingen overnemen
Onderdanen moesten de vorst altijd gehoorzamen
Calvijn
Bestuur door een gemeente, bestuurd door gekozen ouderlingen
Onderdanen mogen wel in opstand komen, als hij handelt tegen ‘Gods gebod’
§2 De opstand in Nederlanden breekt uit
Twee indirecte oorzaken
De sterke positie van de stedelijke burgerij. Door handel was de welvaart in de
burgerij toegenomen. Vorsten profiteerde hiervan door belasting te heffen in ruil
voor privileges
De splitsing van de christelijke Kerk door de hervorming. Het aantal protestanten
groeide, maar bleef in de minderheid.
Twee directe oorzaken
Karel V en Filips II gaan protestanten streng vervolgen. Karel V en Filips II gingen
strenge plakkaten invoeren. Maar plaatselijke bestuurders voerde deze niet of slecht
in.
Karel V en Filips II streven naar centralisatie en ongedaan maken van privileges. De
landvoogd en drie Collaterale Raden vormden een centrale regering. Hun vergroting
botste met de opkomst van de burgerij, die hun vrijheidsrechten wilden behouden.
In 1566 kwam het Smeekschrift aan Parma, die het doorverwees naar Filips. Ze trad minder
streng op wat leidde tot de beeldenstorm en hagenpreken.
Als straf kwam de nieuwe landvoogd Alva en zijn leger. De Raad van Beroerten trad hard op
tegen degenen die hadden meegedaan met beeldenstorm en andere opstanden.
Willem van Oranje en duizenden anderen waren gevlucht en vochten zo tegen Alva, ze
werden verslagen. Vanuit het westen vielen de watergeuzen aan, calvinisten die waren
gevlucht.
, De geuzen veroverden gebieden terug, en hielden een Statenvergadering in Dordrecht.
De kosten van de verdediging werken eerlijk verdeeld
Willem zou stadhouder in Zeeland, Holland en Utrecht worden
Alva vreesde een aanval vanuit Frankrijk door de hugenoten. Om dit te voorkomen liet Karel
IX zijn zus met een hugenoot trouwen, Hendrik van Navarra. Op de Bloedbruiloft werden
protestanten vermoord, behalve Hendrik. Die later toch werd vermoord net zoals Willem.
Alva stuurde legers tegen de geuzen in Zeeland en Holland, dit leuke niet echt. Alva werd
vervangen door Requesens, hem lukte het ook niet.
Het was te duur en Filips II was in geldnood
Holland en Zeeland hadden een voordeel, de rivieren
Politieke en godsdienstige verdeeldheid.
Het Spaanse leger had alles behalve Holland en Zeeland
In Holland en Zeeland was vrije binnenshuis godsdienst maar buiten gereformeerde
kerk, in de gewesten heerste katholiek
Spaanse troepen gingen hun gewesten plunderen waardoor deze zich bij Holland en Zeeland
aansluiten. Pacificatie van Gent
Spaanse troepen moesten uit Nederland
Geen godsdienstige vervolging
In Holland en Zeeland alleen calvinisme, wel gewetensvrijheid
Andere gewesten kregen vrije godsdienst
De pacificatie ging mis door de godsdienst
Calvinisten grepen de macht in Vlaamse steden, en verboden katholicisme
Drie Waalse gewesten sloten vrede met Spanje in De Unie van Atrecht en erkende
landvoogd Parma
Calvinisten waren maar 10%, maar verboden toch openbaar het Katholieken geloof
De Republiek der Verenigde Nederlanden ontstond zo:
Fase 1: De noordelijke gewesten sluiten de Unie van Utrecht 1579
Ter verdediging tegen de troepen van Parma
Fase 2: Filips II verklaart Willem vogelvrij 1580
Fase 3: Filips II afgezet in Plakkaat van Verlatinghe 1581
Het verzet van de gewesten was niet tegen de koning, maar de raadgevers, want koning had
de macht van God (droit divin). Door het plakkaat konden slechte koningen nu wel worden
afgezet.
Fase 4: De republiek der Verenigde Nederlanden ontstaat 1588
Er werd gezocht naar een nieuwe vorst maar die werd niet gevonden, dus kwam de
Republiek der Nederlanden.
Na het Plakkaat van Verlatinghe hadden de opstandige het zwaar.
Moord op Willem 1584
Het niet vinden van een staatshoofd
De militaire successen van Parma
