Samenvatting Interventiekunde
Als HRM’er word je met grote regelmaat geconfronteerd met meer complexe problematiek,
problemen die bestaan uit meer “lagen”: het zijn problemen waaronder een ander probleem zit.
Ziekteverzuim is bij voorbeeld een probleem, maar kan ook een uiting zijn van een achterliggend of
‘dieper ’probleem. Pas als je dat oplost, los het ziekteverzuim echt op. Over hoe je dergelijke, meer
complexe problemen kan aanpakken, gaat deze reader. Manieren van “aanpakken" noemen we
"interventiestrategieën". Meer precies geformuleerd: interventiestrategieën kun je zien als
doelgerichte actie(s) om een ander iets te laten doen, iets anders te laten doen of juist niet te laten
doen. Dit doe je meestal in een gesprek. Degene die de interventie doet, noem je de
interventiestrateeg (afgekort: IS). Degene of degenen op wie de interventie zich richt noemen we de
cliënt of het cliëntsysteem, als het om meerdere personen gaat.
Fasen in strategisch interveniëren:
1. Het probleem verkennen (overwegingen)
2. Deelproblemen afbakenen
3. Analyse
a. Thematische aspecten: probleemstelling (wat is het probleem, waarom een
probleem, hoe lang, patroon), kwaliteitseisen aan de oplossing (K x A)
b. Relationele aspecten: aard van relatie met het cliëntsysteem
c. Contouraspecten: breedte (individu-organisatie) en diepte (persoon-
structuur-omgeving)
4. Focus kiezen (K of A?)
5. Strategie kiezen
6. Uitvoeringsvoorwaarden nagaan
7. Methodische rol kiezen en interventie uitvoeren
De probleemanalyse
De probleemanalyse bestaat uit drie stappen:
1. verkennen,
2. afbakenen en selecteren,
3. thematische analyse
Als IS kijk je naar vier overwegingen:
1. Inhoudelijke overwegingen
- Wat is het probleem en welke gevolgen heeft het?
- Komt het probleem vaker voor? Zit er een patroon in?
- Hoe kijken andere betrokkenen er tegenaan in termen van betekenissen en opvattingen?
- Om welke belangen van wie in welke positie(s) gaat het?
- Wie heeft weerstanden om te veranderen en waarom?
De professionele competentie die de IS toepast is hier het bestuderen van de situatie door de
onderzoekende vragen te stellen en door te vragen naar alles wat niet duidelijk is.
2. Theoretische overwegingen
,Als het goed is beschikt een professioneel interventiekundige over een reeks “theoretische brillen”
om mee naar een probleemsituatie te kijken. Op basis van je kennis van theorie kun je ideeën krijgen
over wat er aan de hand is en wat er zou moeten gebeuren. Een voorbeeld van een bruikbare theorie
is het overzicht van soorten conflictsferen: ligt het conflict is de sociaal-emotionele sfeer, in de
belangensfeer of gaat het om verschillen in visie? Dat maakt nogal wat uit voor de keuze van de
strategie.
Andere theorieën die nuttig kunnen zijn, zijn die over stijlen van leiderschap, zoals situationeel
leidinggeven van Hersey en Blanchard, de organisatiestructuren en de coördinatiemechanismen van
Mintzberg, en de teamrollen van Belbin. Verder kun je denken aan het gebruik maken van theorie
over arbeidsrecht, macht, arbeidsmotivatie en arbeidssatisfactie, communicatie,
argumentatieschema's en vul zelf maar verder aan.
Leiderschapstijlen Blanchard& Hersey
,
Als HRM’er word je met grote regelmaat geconfronteerd met meer complexe problematiek,
problemen die bestaan uit meer “lagen”: het zijn problemen waaronder een ander probleem zit.
Ziekteverzuim is bij voorbeeld een probleem, maar kan ook een uiting zijn van een achterliggend of
‘dieper ’probleem. Pas als je dat oplost, los het ziekteverzuim echt op. Over hoe je dergelijke, meer
complexe problemen kan aanpakken, gaat deze reader. Manieren van “aanpakken" noemen we
"interventiestrategieën". Meer precies geformuleerd: interventiestrategieën kun je zien als
doelgerichte actie(s) om een ander iets te laten doen, iets anders te laten doen of juist niet te laten
doen. Dit doe je meestal in een gesprek. Degene die de interventie doet, noem je de
interventiestrateeg (afgekort: IS). Degene of degenen op wie de interventie zich richt noemen we de
cliënt of het cliëntsysteem, als het om meerdere personen gaat.
Fasen in strategisch interveniëren:
1. Het probleem verkennen (overwegingen)
2. Deelproblemen afbakenen
3. Analyse
a. Thematische aspecten: probleemstelling (wat is het probleem, waarom een
probleem, hoe lang, patroon), kwaliteitseisen aan de oplossing (K x A)
b. Relationele aspecten: aard van relatie met het cliëntsysteem
c. Contouraspecten: breedte (individu-organisatie) en diepte (persoon-
structuur-omgeving)
4. Focus kiezen (K of A?)
5. Strategie kiezen
6. Uitvoeringsvoorwaarden nagaan
7. Methodische rol kiezen en interventie uitvoeren
De probleemanalyse
De probleemanalyse bestaat uit drie stappen:
1. verkennen,
2. afbakenen en selecteren,
3. thematische analyse
Als IS kijk je naar vier overwegingen:
1. Inhoudelijke overwegingen
- Wat is het probleem en welke gevolgen heeft het?
- Komt het probleem vaker voor? Zit er een patroon in?
- Hoe kijken andere betrokkenen er tegenaan in termen van betekenissen en opvattingen?
- Om welke belangen van wie in welke positie(s) gaat het?
- Wie heeft weerstanden om te veranderen en waarom?
De professionele competentie die de IS toepast is hier het bestuderen van de situatie door de
onderzoekende vragen te stellen en door te vragen naar alles wat niet duidelijk is.
2. Theoretische overwegingen
,Als het goed is beschikt een professioneel interventiekundige over een reeks “theoretische brillen”
om mee naar een probleemsituatie te kijken. Op basis van je kennis van theorie kun je ideeën krijgen
over wat er aan de hand is en wat er zou moeten gebeuren. Een voorbeeld van een bruikbare theorie
is het overzicht van soorten conflictsferen: ligt het conflict is de sociaal-emotionele sfeer, in de
belangensfeer of gaat het om verschillen in visie? Dat maakt nogal wat uit voor de keuze van de
strategie.
Andere theorieën die nuttig kunnen zijn, zijn die over stijlen van leiderschap, zoals situationeel
leidinggeven van Hersey en Blanchard, de organisatiestructuren en de coördinatiemechanismen van
Mintzberg, en de teamrollen van Belbin. Verder kun je denken aan het gebruik maken van theorie
over arbeidsrecht, macht, arbeidsmotivatie en arbeidssatisfactie, communicatie,
argumentatieschema's en vul zelf maar verder aan.
Leiderschapstijlen Blanchard& Hersey
,
