samenvatting zenuwstelsel

Zenuwstelsel deel 2
1.Functies van de hersenschors
3 soorten activiteiten

 Geestelijke activiteiten: hogere centra
o Geheugen, intelligentie, verantwoordelijkheidsgevoel, denken, redeneren, moreel besef,
taal, leren, …
 Zintuiglijke waarneming:
o Pijn, temperatuur, aanraking, gezichtsvermogen, gehoor, smaakzin, reuk
 Willekeurige motoriek:
o Opwekken en besturen van bewuste bewegingen

1.1. Functionele gebieden van de hersenschors
 In grote lijnen zijn de belangrijkste functionele gebieden gekend. Sommige zijn maar in één
hersenhelft actief.
o Functionele gebieden zijn niet af te lijnen en werken samen met andere gebieden.
 De hemisferen bedienen tegenovergelegen lichaamshelften (gekruiste controle en analyse)

Motorische gebieden: Besturing van willekeurige skeletspieren

Sensorische gebieden: Ontvangen en verwerken van zintuigprikkels

Associatiegebieden:

 Integratie/interpretatie van verschillende soorten inkomende informatie
 Uitvoering van complexe geestelijke functies




1

,1.2. Motorische gebieden van de cortex
Primaire motorische cortex : gyrus precentralis

 In frontale kwab
 Pyramidevormige cellichamen: hogere motorische neuronen:
o Hier start bevel tot beweging van skeletspieren
o Motorische baan: pyramidebaan: tractus cortico-spinalis
 Motorische banen dalen af naar voorhoorncellen van ruggenmerg
o Motorische homunculus:
 Omgekeerde vertegenwoordiging van lichaamsgebieden en omvang evenredig met
complexiteit van lichaamsdeel
 Onderste ledematen bovenaan, hoofd onderaan

Somato-sensorische cortex = gyrus postcentralis

 In pariëtale kwab
 Hier wordt men zich bewust van pijn, temperatuur, druk, spierbewegingen en positie van
gewrichten.
 Prikkels komen uit tegenovergestelde lichaamshelft
 Grootte van projectiegebied evenredig met mate van sensorische innervatie (dichtheid van
gevoelsvezels)
o Sensorische homunculus met bv. groot projectiegebied voor n. trigeminus (gelaat
gevoelig!)

Gehoorschors = auditieve cortex

 In temporale kwab, net onder sulcus lateralis
 Prikkels uit van binnenoor (orgaan van Corti) via cochleair deel van n.vestibulocochlearis




sensorische /motorische

1.3. Sensorische gebieden van cortex
 Reukschors = olfactorische cortex
o Diep in temporale kwab
o Prikkels uit nervus olfactorius
 Smaakgebied
o In diepe lagen van somato-sensorisch gebied (insula), net boven sulcus lateralis
o Prikkels uit smaakpapillen
 Visuele cortex
o Grootste deel van occipitale kwab
o Achter sulcus pariëto-occipitalis
o Prikkels uit oog via nervus opticus


2

, 1.4. Associatiegebieden
 Associatiegebieden (grijs-tinten op de schets) maken complexe, hogere cognitieve
vaardigheden mogelijk
o Ze ontvangen, coördineren, interpreteren prikkels uit sensorische, motorische en
andere associatiegebieden

Premotorisch gebied

 Frontale kwab, net voor de primaire motorische cortex
o Coördinatie van bewegingen opgewekt door primaire motorische cortex
o Aangeleerde bewegingspatronen (handvaardigheid)

Prefrontaal gebied

 Voor de premotorische cortex, groot gebied, in contact met alle andere associatiegebieden
o Intellectuele functies:
 Tijdsgevoel,
 Voorspelling gevolgen van gebeurtenissen,
 Normale beheersing van gevoelens (angst, frustratie, spanning: door interpretatie
huidige gebeurtenissen en voorspelling gevolgen ervan)

Hemisferische lateralisatie

 Bepaalde gebieden die ingewikkelde interpretaties doen zijn slechts actief in één hersenhelft.
 Bv. Algemeen interpretatiegebied (Wernicke) (taal en mathematische berekeningen) meestal
links actief (bij rechtshandigen!)
 Bv. Gebied voor ruimtelijke visualisatie en analyse meestal rechts actief (bij rechtshandigen)

Gebied van Wernicke

Sensorisch spraakcentrum
 In temporale kwab, naast pariëto-occipito-temporale gebied
 Is een algemeen interpretatiegebied, waar gesproken woorden worden waargenomen en
begrepen:
o Bevattingsvermogen en intelligentie, taalvaardigheid (lezen, schrijven, spreken),
analytische taken (rekenen), logisch denken
 Bij linkshandigen dominant in rechter hersenhelft en andersom
 Dus meestal dominant links!

Pariëto- occipito- temporale gebied

Ruimtelijke visualisatie en analyse

 Achter het somato-sensorisch gebied
 Analyse en interpretatie van (niet auditieve) sensorische informatie:
o Interpretatie geschreven taal, ruimtelijk bewustzijn (begrijpen van driedimentionele
relaties), benoeming voorwerpen, herkenning op grond van geheugen door aanraking,
geur, proeven, betasten, analyse van emotionele context van gesprek
o Meestal dominant rechts !




3