Geschiedenis samenvatting Hoofdstuk 9 - De tijd van de wereldoorlogen

Hoofdstuk 9 De tijd van wereldoorlogen

Jaartallen:
1914-1918 Eerste Wereldoorlog
1917 Russische revolutie
1919 Vrede van Versailles – begin van algemeen kiesrecht in Nederland
1922 Mussolini wordt premier
1924 Dood van Lenin
1925-1926 Premier Colijn
1927 Oprichting Nationale Partij Indonesië
1927-1953 Stalin Leider van de Sovjet-Unie
1929 Begin van de economische wereldcrisis
1931 Gandhi voor overleg in Londen
1933 Roosevelt wordt president – Hitler wordt kanselier
1933-1939 Premier Colijn
1938 Conferentie van München
1939-1945 Tweede Wereldoorlog
1940 Duitsland bezet Nederland
1945 Oprichting van de Verenigde Naties

Paragraaf 9.1 - De Eerste Wereldoorlog
Kenmerkend aspecten:
Het voeren van 2 wereldoorlogen – verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens
en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering

Theorie:
De oorlog breekt uit
De aanleiding voor de Eerste Wereldoorlog was de moord op de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand. De
moordenaar was lid van de Servische terreurgroep. Bosnië was een voormalig deel van het Ottomaanse rijk, maar
dat was onder de heerschappij gekomen van Oostenrijk. Servië maakte ook aanspraak op Bosnië en stookte de in
Bosnië wonende Serven op. Om een eind aan de Servische dreiging te maken, besloot Oostenrijk Servië te straffen,
maar eerst vroegen ze Duitsland om steun. Rusland had Servië steun beloofd. Dus toen Rusland zijn leger in
beweging bracht, verklaarde Duitsland de oorlog aan Rusland en daarmee ging de bondgenoot van Rusland, Frankrijk
ook mobiliseren. Het Duitse leger trok door het neutrale België op weg naar Frankrijk, dat was de reden dat Groot-
Brittannië ook de oorlog aan Duitsland verklaarde. De geallieerden (GB, FR en R) vochten tegen de centralen (D en
O). Alle landen gingen vervolgens meedoen, Italië en het Ottomaanse rijk sloten zich aan bij de centralen. Troepen
uit koloniën in Canada, Australië en Nieuw-Zeeland sloten zich aan. Er werd gevochten in Afrika, Azië. En toen de VS
ook mee ging doen werd het een wereldoorlog.

Oorzaken van de oorlog:
 De bondgenootschappen die er waren. Oostenrijk en Duitsland steunden elkaar als ze werden aangevallen
en Frankrijk en Rusland deden dat ook;
 Door het nationalisme en het onderlinge wantrouwen, kwamen er spanningen;
 Frankrijk had Elzas-Lotharingen verloren aan Duitsland en wilde wraak, maar kon dat niet alleen dus verbond
zich met Rusland;
 Rusland zag Duitsland en Oostenrijk als obstakels om zijn macht uit te breiden, Duitsland voelden zich
bedreigd tussen Frankrijk en Rusland in en Oostenrijk voelde zich bedreigd door Rusland en Frankrijk;
 Duitsland wilde meer macht en bouwde daarom een grote oorlogsvloot, wat leidde tot een wapenwedloop
op zee;
 Het leger werd verheerlijkt, militaire waarden als discipline werden hooggewaardeerd. Door dit militarisme
werd de ernst van de oorlog onderschat;

, Het verloop van de oorlog
Duitsland ging via België naar Noord-Frankrijk. Voor Parijs hield het Franse leger ze tegen. Allebei de legers groeven
zich in. Ze groeven loopgraven, aan het westelijke front werd er nauwelijks vooruitgang geboekt. In het oosten
vochten Duitsland met Oostenrijk tegen Rusland, die binnenlandse problemen had. De tsaar trad af, de regering
zette de oorlog voort, maar het land bleef een chaos. Een groep communisten onder leiding van Lenin kwam aan de
macht en die sloten vrede met de Duitsers. Hierdoor konden de Duitsers meer aandacht geven aan het westfront.
Maar de geallieerden hadden 2 beslissende voordelen: er kwamen voortdurend verse troepen en de Britten hadden
een nieuw wapen, tanks. De oorlog was verloren, de keizer vluchtte en de nieuwe regering vroeg om een
wapenstilstand.

Bewapening en verwoestingen
De wereldoorlog leidde tot veel verwoestingen. De Duitsers hadden gifgas ingezet, dat leidden tot grote
verontwaardiging, maar militair leverde dit massavernietigingswapen niks op. De Duitsers schoten met
onderwaterbommen op de Amerikaanse scheppen die de Britten van voedsel voorzagen. Dat zorgde ervoor dat
Amerika hun de oorlog verklaarde. De Britten vielen de Duitsers aan bij de rivier de Somme, maar dat zorgde voor
meer dan een miljoen doden. De slag bij Verdun was ook verwoestend voor beide legers.

Betrokken burgers
De legers bestonden uit dienstplichtigen en vrijwilligers. De achterblijvers moesten de productie van de wapens ed.
op gang houden. Heel de economie werd volledig afgestemd op de oorlog. Er werden enorme hoeveelheden wapens
geproduceerd, waardoor er uiteindelijk een voedseltekort kwam. De Duitsers hadden in België ook veel doden
gemaakt.

Gevolgen van de oorlog
De gevolgen waren: Duitsland moest Elzas-Lotharingen teruggeven, verloor grondgebied aan nieuwe staat Polen,
raakte al zijn koloniën kwijt, mocht een klein leger houden en kregen enorme herstelbetalingen opgelegd. Ze
mochten geen lid worden van de Volkenbond. Van de oude multi-etnische staten bleef alleen Rusland bestaan. Er
kwamen nieuwe staten zoals Polen. Het Habsburgse rijk viel uiteen, net als het Ottomaanse rijk.