Werkcollege 3: Signaal transductie
Nadruk op: - MAPK (Mitogen Activated Protein Kinase) signaaltransductie routes.
In deze werkgroep behandelen we signaaltransductie onder normale omstandigheden, dus als er geen
gemuteerde eiwitten of andere genetische afwijkingen aanwezig zijn en er geen stress en schade in de
cellen is. In de volgende werkgroep (Werkcollege 4) behandelen we wat er gebeurt als omstandigheden
abnormaal zijn, doordat mutaties in genen coderend voor betrokken eiwitten of andere genetische
afwijkingen aanwezig zijn en hoe dit leidt tot vorming van een tumorcel.
De fundamentele vraag die we in de eerste bijeenkomst gaan beantwoorden is:
→ Hoe wordt celdeling geïnduceerd en gecontroleerd?
Opdrachten:
a) Maak een schematische tekening van een geactiveerde signaaltransductieroute van een typische
groeifactor (bijv EGF – epidermal growth factor).
Geef hierin:
1) de betrokken eiwitten aan
2) de volgorde van de stappen
3) geef je in je eigen woorden de stappen in het proces weer (NL)
Gebruik bij het maken van de schematische tekening de vragen uit dit opdrachtdocument. De opdracht
vraagt enige creativiteit.
We willen een eigengemaakte tekening, omdat het zelf opzetten van het schema je beter leert hoe het
systeem in elkaar zit. Het is dus niet de bedoeling dat je een foto of pagina-afbeelding van een bestaand
plaatje inlevert.
- We verwachten een tekening waarin de cellulaire onderdelen en de betrokken eiwitten zijn
aangegeven en van label voorzien.
- Van deze tekening maak je een scan of foto en die plaats je op de laatste pagina van de
opdracht.
b) Voor het maken van het schema, de benaming van betrokken eiwitten, en aangeven van wat er
precies gebeurt, helpen onderstaande vragen en de antwoorden die je daarop formuleert.
Beantwoord de vragen in het document en dien deze, samen met je schematische tekening in op
Canvas. Voor dit document is een aparte knop aangemaakt (filenaam: VUnetID_opdrachtWC3)
1
, Vragen:
1. De overgang van G1 → S, of G0 → G1 van de celcyclus wordt gecontroleerd door
groeifactoren die door zg. groeifactor-receptor worden herkend. Vervolgens wordt
de zg. MAPK pathway geactiveerd: Noem drie van deze groeifactoren (first
messengers, blz 190, zie ook ppt-file): geef naam, en celtype dat gereguleerd wordt.
EGF: Epitheel
FGF: endotheel
HGH: Fibroblasten
2. In welk onderdeel van de cel zitten de receptoren voor deze groeifactoren?
Op het celmembraan.
3. Waarom is dimerisatie van de receptoren nodig?
Dit leidt tot activering van de intracellulaire kinasedomeinen in het eiwit. De gefosforyleerde
receptor is nu geactiveerd en zal een interactie aangaan met andere eiwitten binnen de cel zodat
het signaal wordt doorgegeven.
4. Wat is het gevolg van de fosforylering van de receptor? M.a.w. wat is de volgende stap
in het proces nadat deze receptoren gefosforyleerd zijn?
(Beschrijf de naam en functie(s) van deze eiwitten en de stapjes van gebeurtenissen en
geef uitleg)
Dan zal de receptor een interactie aangaan met andere eiwitten binnen de cel zodat het signaal
wordt doorgegeven. `
2
Nadruk op: - MAPK (Mitogen Activated Protein Kinase) signaaltransductie routes.
In deze werkgroep behandelen we signaaltransductie onder normale omstandigheden, dus als er geen
gemuteerde eiwitten of andere genetische afwijkingen aanwezig zijn en er geen stress en schade in de
cellen is. In de volgende werkgroep (Werkcollege 4) behandelen we wat er gebeurt als omstandigheden
abnormaal zijn, doordat mutaties in genen coderend voor betrokken eiwitten of andere genetische
afwijkingen aanwezig zijn en hoe dit leidt tot vorming van een tumorcel.
De fundamentele vraag die we in de eerste bijeenkomst gaan beantwoorden is:
→ Hoe wordt celdeling geïnduceerd en gecontroleerd?
Opdrachten:
a) Maak een schematische tekening van een geactiveerde signaaltransductieroute van een typische
groeifactor (bijv EGF – epidermal growth factor).
Geef hierin:
1) de betrokken eiwitten aan
2) de volgorde van de stappen
3) geef je in je eigen woorden de stappen in het proces weer (NL)
Gebruik bij het maken van de schematische tekening de vragen uit dit opdrachtdocument. De opdracht
vraagt enige creativiteit.
We willen een eigengemaakte tekening, omdat het zelf opzetten van het schema je beter leert hoe het
systeem in elkaar zit. Het is dus niet de bedoeling dat je een foto of pagina-afbeelding van een bestaand
plaatje inlevert.
- We verwachten een tekening waarin de cellulaire onderdelen en de betrokken eiwitten zijn
aangegeven en van label voorzien.
- Van deze tekening maak je een scan of foto en die plaats je op de laatste pagina van de
opdracht.
b) Voor het maken van het schema, de benaming van betrokken eiwitten, en aangeven van wat er
precies gebeurt, helpen onderstaande vragen en de antwoorden die je daarop formuleert.
Beantwoord de vragen in het document en dien deze, samen met je schematische tekening in op
Canvas. Voor dit document is een aparte knop aangemaakt (filenaam: VUnetID_opdrachtWC3)
1
, Vragen:
1. De overgang van G1 → S, of G0 → G1 van de celcyclus wordt gecontroleerd door
groeifactoren die door zg. groeifactor-receptor worden herkend. Vervolgens wordt
de zg. MAPK pathway geactiveerd: Noem drie van deze groeifactoren (first
messengers, blz 190, zie ook ppt-file): geef naam, en celtype dat gereguleerd wordt.
EGF: Epitheel
FGF: endotheel
HGH: Fibroblasten
2. In welk onderdeel van de cel zitten de receptoren voor deze groeifactoren?
Op het celmembraan.
3. Waarom is dimerisatie van de receptoren nodig?
Dit leidt tot activering van de intracellulaire kinasedomeinen in het eiwit. De gefosforyleerde
receptor is nu geactiveerd en zal een interactie aangaan met andere eiwitten binnen de cel zodat
het signaal wordt doorgegeven.
4. Wat is het gevolg van de fosforylering van de receptor? M.a.w. wat is de volgende stap
in het proces nadat deze receptoren gefosforyleerd zijn?
(Beschrijf de naam en functie(s) van deze eiwitten en de stapjes van gebeurtenissen en
geef uitleg)
Dan zal de receptor een interactie aangaan met andere eiwitten binnen de cel zodat het signaal
wordt doorgegeven. `
2
