Samenvatting Nederlands Blok 3 & Blok 4
– klas 3
Blok 3
§3.1 – Het vervangen van bijzinnen
Je kan een zinsdeel uitschrijven tot een bijzin. Je kunt dus ook een bijzin vervangen voor een zinsdeel.
VB. a. Wie vanavond voor mij invalt, geef ik vijftien euro.
b. Die collega geef ik vijftien euro.
§3.2 – Het ontleden van samengestelde zinnen
Samengestelde zin met 2 hoofdzinnen → beide hoofdzinnen ontleden.
Samengestelde zin hoofdzin & bijzin → ontleed hoofdzin en bijzin als zinsdeel v. hoofdzin benoemen.
Onderwerpszin (ondzin)
VB. 1 a. Wie het schoolfeest wil organiseren, krijgt extra studiepunten.
b. Die leerling krijgt extra studiepunten.
‘Die leerling’ is onderwerp in zin b. De bijzin in zin a is dus de onderwerpzin,
want het is het onderwerp in de zin.
VB. 2 a. Het is mij niet verteld, dat ik morgen een toets moet inhalen.
b. Dat is mij niet verteld.
Soms staat de ondzin aan het eind van de samengestelde zin en begint de
hele zin met ‘Het’.
De bijzin kun je vervangen door het woord ‘dat’. Dat is het ondw. De bijzin is
dus een ondzin en ‘Het’ is het voorlopig onderwerp.
Lijdendvoorwerpszin (lvzin)
VB. a. Denk jij dat de snackbar om tien uur nog open is?
b. Denk jij dat?
In zin b is de bijzin vervangen door ‘dat’. Dit zinsdeel is het lv. De bijzin is dus
een lijdendvoorwerpszin.
Een lvzin begint vaak met de onderschikkende voegwoorden ‘dat’ ‘en’ ‘of’.
Gezegdezin (gezzin)
VB. a. Mijn tekening is niet geworden wat ik had verwacht.
b. Mijn tekening is niet mooi geworden.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘mooi’. Dit is het naamwoordelijk deel van
het naamwoordelijk gezegde. De bijzin is dus een gezegdezin.
Een gezegdezin is altijd met het naamwoordelijke deel van het gezegde.
, Meewerkendvoorwerpszin (mvzin)
VB. a. Wie de meeste stemmen van het publiek krijgt, overhandigen we de eerste prijs.
b. De winnaar overhandigen we de eerste prijs.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘De winnaar’. Dit zinsdeel is het mv. De bijzin is dus een
meewerkendvoorwerpszin.
Mvzinnen beginnen altijd met (aan/voor) wie.
Voorzetselvoorwerpszin (vzvzin)
VB. a. Indy vertrouwt erop dat haar intuïtie haar niet in steek zal laten.
b. Indy vertrouwt op haar intuïtie.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘op haar intuïtie’. Dit zinsdeel is het
vzv. De bijzin is dus een voorzetselvoorwerpszin.
Een vzvzin heeft in de hoofdzin vaak ‘er + voorzetsel’ staat. ‘Er + vz’ is het
voorlopig onderwerp.
Bijwoordelijke bijzin (bwbzin)
VB. a. Zodra hij zijn vriendin zag, luisterde Bas niet meer naar het verhaal.
b. Toen luisterde Bas niet meer naar het verhaal.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘Toen’. Dit zinsdeel is het bwb. De bijzin
is dus een bijwoordelijke bijzin.
De bijvoeglijke bijzin (bvbzin)
VB. a. Mag jij van je ouders naar het concert dat in Rotterdam wordt gegeven?
b. Mag jij van je ouders naar het Rotterdamse concert ?
In zin b is de bijzin vervangen door ‘Rotterdamse’. Dit zinsdeel is het bvb. De bijzin is
dus een bijvoegelijke bijzin.
Een bvbzin begint meestal met een betrekkelijk voornaamwoord.
§3.4 – Woordsoortbenoeming
Zie blz. 273
– klas 3
Blok 3
§3.1 – Het vervangen van bijzinnen
Je kan een zinsdeel uitschrijven tot een bijzin. Je kunt dus ook een bijzin vervangen voor een zinsdeel.
VB. a. Wie vanavond voor mij invalt, geef ik vijftien euro.
b. Die collega geef ik vijftien euro.
§3.2 – Het ontleden van samengestelde zinnen
Samengestelde zin met 2 hoofdzinnen → beide hoofdzinnen ontleden.
Samengestelde zin hoofdzin & bijzin → ontleed hoofdzin en bijzin als zinsdeel v. hoofdzin benoemen.
Onderwerpszin (ondzin)
VB. 1 a. Wie het schoolfeest wil organiseren, krijgt extra studiepunten.
b. Die leerling krijgt extra studiepunten.
‘Die leerling’ is onderwerp in zin b. De bijzin in zin a is dus de onderwerpzin,
want het is het onderwerp in de zin.
VB. 2 a. Het is mij niet verteld, dat ik morgen een toets moet inhalen.
b. Dat is mij niet verteld.
Soms staat de ondzin aan het eind van de samengestelde zin en begint de
hele zin met ‘Het’.
De bijzin kun je vervangen door het woord ‘dat’. Dat is het ondw. De bijzin is
dus een ondzin en ‘Het’ is het voorlopig onderwerp.
Lijdendvoorwerpszin (lvzin)
VB. a. Denk jij dat de snackbar om tien uur nog open is?
b. Denk jij dat?
In zin b is de bijzin vervangen door ‘dat’. Dit zinsdeel is het lv. De bijzin is dus
een lijdendvoorwerpszin.
Een lvzin begint vaak met de onderschikkende voegwoorden ‘dat’ ‘en’ ‘of’.
Gezegdezin (gezzin)
VB. a. Mijn tekening is niet geworden wat ik had verwacht.
b. Mijn tekening is niet mooi geworden.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘mooi’. Dit is het naamwoordelijk deel van
het naamwoordelijk gezegde. De bijzin is dus een gezegdezin.
Een gezegdezin is altijd met het naamwoordelijke deel van het gezegde.
, Meewerkendvoorwerpszin (mvzin)
VB. a. Wie de meeste stemmen van het publiek krijgt, overhandigen we de eerste prijs.
b. De winnaar overhandigen we de eerste prijs.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘De winnaar’. Dit zinsdeel is het mv. De bijzin is dus een
meewerkendvoorwerpszin.
Mvzinnen beginnen altijd met (aan/voor) wie.
Voorzetselvoorwerpszin (vzvzin)
VB. a. Indy vertrouwt erop dat haar intuïtie haar niet in steek zal laten.
b. Indy vertrouwt op haar intuïtie.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘op haar intuïtie’. Dit zinsdeel is het
vzv. De bijzin is dus een voorzetselvoorwerpszin.
Een vzvzin heeft in de hoofdzin vaak ‘er + voorzetsel’ staat. ‘Er + vz’ is het
voorlopig onderwerp.
Bijwoordelijke bijzin (bwbzin)
VB. a. Zodra hij zijn vriendin zag, luisterde Bas niet meer naar het verhaal.
b. Toen luisterde Bas niet meer naar het verhaal.
In zin b is de bijzin vervangen door ‘Toen’. Dit zinsdeel is het bwb. De bijzin
is dus een bijwoordelijke bijzin.
De bijvoeglijke bijzin (bvbzin)
VB. a. Mag jij van je ouders naar het concert dat in Rotterdam wordt gegeven?
b. Mag jij van je ouders naar het Rotterdamse concert ?
In zin b is de bijzin vervangen door ‘Rotterdamse’. Dit zinsdeel is het bvb. De bijzin is
dus een bijvoegelijke bijzin.
Een bvbzin begint meestal met een betrekkelijk voornaamwoord.
§3.4 – Woordsoortbenoeming
Zie blz. 273
