BEDRIJFSOMGEVING EN RECHT

COLLEGES BEDRIJFSOMGEVING EN RECHT SHEETS


WEEK 1 COLLEGE


▸ Rol van het recht

▸ Primair: zekerheid scheppen voor partijen (bij belangentegenstellingen)

▸ Geen eigenrichting

▸ Rechtszekerheid versus rechtvaardigheid

▸ Mark = Mark arrest (NJ 1931, 274; HR 2-1-1931)

▸ Muller leent in 1908 een bedrag van 125.000 Deutsche Mark (waarde 1 DM = 0,60
gulden)

▸ In 1924 wordt lening opgezegd (waarde 1 DM = 0,01 gulden);

▸ Muller wil tegen deze lage koers terugbetalen;

▸ Hof zegt: dat is niet billijk en maakt er om die reden 0,12 gulden van;

▸ Hoge Raad zegt: wet is duidelijk. Het nominale bedrag geldt. Partijen hadden
het aan de goudprijs kunnen koppelen, maar dat is niet gebeurd.

▸ Conclusie: 125.000 x 0,01 terugbetalen.




Organisatie en rechterlijke macht



• Grondwet en Wet RO

• Zittende magistratuur

• Onderscheid tussen lagere rechters en hogere rechters

• Rechtbank (11)

• Gerechtshof (4)

• Hoge Raad (1)

,COLLEGES BEDRIJFSOMGEVING EN RECHT SHEETS




• Start bij lagere rechter  daarna eventueel naar een hogere




Onderscheidingen in het recht



▸ Privaatrecht

 Regelt de relatie tussen personen onderling (natuurlijke personen en
rechtspersonen)

 Bijvoorbeeld: koop, huur, arbeid, onrechtmatige daad tegenover andere burger (o.a.
Burgerlijk Wetboek)

▸ Publiekrecht

 Regelt de relatie tussen de burger en de overheid

 Bijvoorbeeld: strafrecht, staatsrecht, bestuursrecht, belastingrecht (o.a. Wetboek
van Strafrecht, Grondwet etc.)

▸ Materieel recht

 Regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen burgers onderling en
tussen burgers en overheid, maar ook overheden onderling.

▸ Formeel recht

 Als er conflicten ontstaan dan zal een beroep moeten worden gedaan op het formele
recht; ook wel procesrecht genoemd.



▸ Objectief recht

 Al het recht uit de rechtsbronnen (geschreven en ongeschreven regels)

 Ook wel positief recht of geldend recht genoemd

▸ Subjectief recht

 Een bevoegdheid die een persoon heeft tegenover een ander

 Objectieve recht verleent subjectieve rechten

▸ Dwingend recht

,COLLEGES BEDRIJFSOMGEVING EN RECHT SHEETS


 Staat in de wet en er mag niet van afgeweken worden

▸ Aanvullend recht

 Staat in de wet maar er mag van afgeweken worden

 Ook wel regelend recht genoemd

▸ Semidwingend recht

 Afwijken binnen bepaalde, door de wet gestelde, grenzen

Overzicht rechtsgebied




Rechtsbronnen

1. Wet (geschreven = codificeren)

Wet in formele zin
-Een gezamenlijk besluit van de regering en de Staten-Generaal (wijze van
totstandkoming, art 81 Grondwet)
 Wet in materiële zin
- Algemene regels, van een bevoegd overheidsorgaan, die de burgers binden
 Drie typen wetten:
- Wetten in formele zin die tevens wetten in materiële zin zijn;
- Wetten in formele zin die niet tevens wetten in materiële zin zijn;
- Wetten in materiële zin die niet wetten in formele zin zijn.
 Rangorde binnen de wetten in materiële zin
 Een hogere wet gaat voor een lagere wet

, COLLEGES BEDRIJFSOMGEVING EN RECHT SHEETS


(lex superior derogat legi inferiori)
 Een jongere wet gaat voor een oudere wet
(lex posterior derogat legi priori)
 Een bijzondere wet gaat voor een algemene wet
(lex specialis derogat legi generali)




2. Gewoonte (vast gedrag en overtuiging)

 Een geregeld handelen in een zekere kring (vaste gedragslijn)
 De gewoonte wordt door (beroeps)groep als norm ervaren, dat je je op die
manier behoort te gedragen
 Het gewoonterecht is niet in elk rechtsgebied een rechtsbron (bijv.
strafrecht).



3. Rechtspraak (jurisprudentie, rechtersrecht)

 Ook wel jurisprudentie genoemd

 Een uitspraak van een rechter kan in toekomstige gelijksoortige gevallen weer worden
toegepast

 Belangrijke uitspraken worden gepubliceerd

 Arresten HR (hoogste rechter) zijn belangrijk

 Privaatrecht: in NJ, ECLI, LJN (internet)



4. Verdragen (met andere landen)

 Een verdrag is een internationale overeenkomst tussen twee of meer staten

- Sluiten verdrag door regering, parlement moet goedkeuren
- Na ratificatie

 Bi- of multilateraal verdrag: bindt de staten en soms ook de burgers rechtstreeks (EVRM)

 Supranationaal

- De lidstaten van de EU hebben bepaalde bevoegdheden overgedragen aan de
instellingen van de EU (afstaan van individuele soevereiniteit). De EU staat boven de
lidstaat.

Interpretatiemethoden / redeneervormen

 Rechter mag binnen zekere grenzen zijn eigen interpretatiemethoden kiezen (tenzij wet hier
duidelijk in is)