laag intensieve behandelingen voor veelvoorkomende mentale stoornissen samenva7ng
hoorcollege 1 – wat zijn laag intensieve behandelingen?
wat zijn laag intensieve behandelingen?
laag intensieve behandelingen zijn anders dan tradi1onele (hoog intensieve) face-to-face behandelingen. bij laag
intensieve behandelingen heb je therapie in een lagere dosis van behandeling, er is minder contact met de
therapeut, er is meer zelfsturing door de cliënt zelf, er wordt behandeling aangeboden in een andere vorm.
namelijk via boeken, online modules en de telefoon. ten slo?e is er meer flexibiliteit in 1jd en tempo.
de inhoud van de behandeling is niet per se anders, maar het vraagt de therapeuten wel om op een andere
manier te werken.
ontstaan en achtergrond
deze manier van laag intensieve behandelingen ontstond in het verenigd koninkrijk. dit kwam door poli1eke en
economische druk. er waren veel mensen met veelvoorkomende psychische klachten en er was een noodzaak
om de zorg efficiënter te maken. dat betekent dat de sessies korter en minder frequent moeten zijn, er moeten
groepsbehandelingen zijn en er moet gebruik gemaakt worden van zelEulpmateriaal.
daarnaast werd er ook ingezet op vroegere toegang tot zorg, behandelingen in de gemeenschap, zelfverwijzingen
en preven1e. dit past allemaal bij het stepped care model.
het stepped care model
dit model is van sprake in de hoog- en laag intensieve behandelingen. het houdt in dat je start met een lichte
behandeling en als dat niet genoeg is wordt er opgeschaald naar een intensievere behandeling. na elke stap wordt
er geëvalueerd of het genoeg is. dit is een slim systeem omdat er niet meteen zwaar geschut ingezet wordt
wanneer dit niet nodig is.
maar waarom dan laag intensieve behandelingen?
dit komt door de behandelingskloof (treatmentgap). veel mensen met klachten zoeken niet, of krijgen geen hulp.
de laag intensieve behandelingen maken behandelingen toegankelijker omdat het 24/7 beschikbaar is, er is
minder s1gma en zelEulp is mogelijk. daarnaast zijn behandelingen ook betaalbaarder omdat de kosten lager
zijn en de zorg wordt efficiënter gebruikt.
,de toepassing
laag intensieve behandelingen worden het meest gebruikt bij veelvoorkomende psychische stoornissen zoals
angst en depressie. er wordt dan vooral gefocust naar preven1e en milde klachten. maar de inzet is breder dan
alleen dit.
IAPT (VK)
dit betekent improving access to psychological therapies. het is een landelijk programma in het verenigd
koninkrijk en het heeK ongeveer 5 face-to-face sessies. het is gericht op veelvoorkomende psychische klachten
en het heeK zelfs een nieuwe beroepsgroep: psychological wellbeing prac88oners (PWP).
cogniCeve gedragstherapie
cogni1eve gedragstherapie is zeer geschikt voor laag intensieve behandelingen omdat het een protocol heeK, het
is kort en concreet en het is prak1sch. je hebt oefeningen en je bent in het hier-en-nu.
manieren van aanbieden
laag intensieve behandelingen worden vaak aangeboden via zelEulpmateriaal. wat belangrijk is is dat het veel
beschikbare zelEulp niet evidence-based is. dus het is cruciaal om de kwaliteit te checken. goed zelEulpmateriaal
moet goed leesbaar zijn, duidelijk en eenduidig zijn, aansprekend en mo1verend zijn en ten slo?e moet het ook
gebruiksvriendelijk zijn. het is een vak apart om zelEulpmateriaal te ontwikkelen.
werkt het?
de vraag der vragen, werkt het? ja het werkt. het is effec1ef, vooral als er begeleiding is. het effect is vergelijkbaar
met face-to-face therapie. er is geen overtuigend bewijs dat meer sessies, complexere therapie, andere vormen
van aanbieden of een hoger opleidingsniveau van de therapeut het effect vergroten. maar de voorkeur en de
verwach1ngen van de pa1ënt zijn belangrijk.
er is een onderzoek gedaan en hier kwam inderdaad uit dat er nauwelijks verschil was tussen de twee vormen
van therapie. zelfs na 12 maanden. verder is er ook geen verschil in uitval. de conclusie is dus dat begeleide
zelEulp en face-to-face therapie even effec1ef zijn. de volgende stap is een goede implementa1e in de prakrijk.
caring universi2es samenva7ng
,caring universi8es is een samenwerkingsverband van nederlandse universiteiten dat zich richt op het verbeteren
van de mentale gezondheid van studenten via schaalbare, digitale lage-intensiteit interven1es. de aanpak
combineert jaarlijkse me1ngen van studentenwelzijn met het aanbieden van begeleide e-healthprogramma’s,
vooral gebaseerd op cogni1eve gedragstherapie. het doel is om mentale ondersteuning toegankelijker te maken
en de druk op reguliere studentenpsychologen te verlagen.
uit de monitoring blijkt dat mentale klachten onder studenten structureel hoog zijn. tegelijker1jd is er een
duidelijke ‘treatment gap’: veel studenten ervaren klachten en willen ondersteuning, maar maken geen gebruik
van tradi1onele hulpverlening. dit komt niet alleen door beperkte beschikbaarheid van zorg, maar ook doordat
veel studenten hun problemen liever zelfstandig oplossen. andere barrières zijn kosten, onduidelijkheid over
waar hulp te vinden is, prak1sche drempels en de voorkeur om met vrienden te praten in plaats van professionals.
het plaVorm van caring universi8es speelt hierop in door gra1s, anonieme en mobiel toegankelijke
zelEulpprogramma’s aan te bieden met laagdrempelige begeleiding via peer-coaching. de interven1es richten
zich onder andere op uitstelgedrag, somberheid, zelfvertrouwen, perfec1onisme, stress, slaap en sociale rela1es.
onderzoek laat zien dat deze digitale programma’s klinisch relevante verbeteringen opleveren, vooral wanneer er
begeleiding bij zit. wel blijK mo1va1e en uitval een aandachtspunt, al zijn studenten die het programma afronden
over het algemeen tevreden.
toekoms1ge ontwikkelingen richten zich op kortdurende interven1es voor directe ondersteuning, het
combineren van beweging en mentale gezondheid en de inzet van ai-gestuurde coaching. ondanks de effec1viteit
is de bekendheid van het ini1a1ef nog beperkt, waardoor herposi1onering wordt overwogen. het model laat zien
dat digitale, begeleide interven1es een effec1eve, schaalbare en duurzame manier zijn om studentenwelzijn
binnen het hoger onderwijs te ondersteunen.
hoorcollege 2 – moCverend interviewen
zelDulp materiaal versus laag intensieve behandelingen
laag intensieve behandelingen maken vaak gebruik van “vehicles” zoals zelEulpboeken, audio,
internetprogramma’s en apps. de therapeu1sche technieken en werkingsmechanismen zijn vergelijkbaar met
face-to-face therapie. maar er is een belangrijk onderscheid: guided self-help (dus met begeleiding) is wel een
laag intensieve behandeling. zelEulp zonder begeleiding is geen volwaardige laag intensieve behandeling.
zelEulp kan echter ook onderdeel zijn van intensievere behandelingen.
wat is zelDulp?
zelEulp richt zich op verschillende elementen:
, - empowerment (zelf regie nemen)
- persoonsgerichte aanpak
- vaardigheden aanleren
- educa1e en informa1e
- mo1va1e versterken
- ac1egericht werken
- ondersteunende omgeving
- monitoring en feedback
het doel is dat mensen zelf ac1ef aan verandering werken
zelDulpboeken (bibliotherapie)
bibliotherapie = gestandaardiseerde psychologische behandeling via een boek. kenmerken hiervan zijn een
duidelijk behandelprogramma, het is stap-voor-stap uitgewerkt en het heeK schema’s en oefeningen. alleen
informa1e over een stoornis zonder een concreet veranderprogramma is geen bibliotherapie.
het eerste zelEulpboek kwam in 1936 en er werden miljoenen van verkocht. aan het eind van de jaren 70 werd
het eerste boek gepubliceerd dat gebaseerd is op empirisch bewijs.
zelEulpboeken hebben educa1eve elementen. het monitort klachten, het heeK oefeningen en
voorbeeldpersonen.
effecCviteit van zelDulp bij depressie
meta-analyses tonen een gemiddeld middelgroot effect, maar er zijn veel verschillen tussen studies. de
belangrijkste voorspeller van succes is begeleiding door een coach. andere bevindingen zijn: er zijn betere
resultaten bij een klinische depressie vergeleken met milde klachten. de cogni1eve gedragstherapie interven1es
werken goed en het effect blijK op langere termijn bestaan.
punten die niet bepalend zijn voor effect zijn sessieduur, inhoud, manieren van aanbieden (denk aan boek of
online) en theore1sche stroming.
kwaliteit van zelDulp materiaal
er is veel aanbod maar de kwaliteit verschilt sterk. belangrijk om te beoordelen is de betrouwbaarheid van de
inhoud, de technische kwaliteit, de gebruiksvriendelijkheid, de veiligheid, de privacy en de databeveiliging. goede
zelEulp onderscheiden van slechte is las1g maar cruciaal.
hoorcollege 1 – wat zijn laag intensieve behandelingen?
wat zijn laag intensieve behandelingen?
laag intensieve behandelingen zijn anders dan tradi1onele (hoog intensieve) face-to-face behandelingen. bij laag
intensieve behandelingen heb je therapie in een lagere dosis van behandeling, er is minder contact met de
therapeut, er is meer zelfsturing door de cliënt zelf, er wordt behandeling aangeboden in een andere vorm.
namelijk via boeken, online modules en de telefoon. ten slo?e is er meer flexibiliteit in 1jd en tempo.
de inhoud van de behandeling is niet per se anders, maar het vraagt de therapeuten wel om op een andere
manier te werken.
ontstaan en achtergrond
deze manier van laag intensieve behandelingen ontstond in het verenigd koninkrijk. dit kwam door poli1eke en
economische druk. er waren veel mensen met veelvoorkomende psychische klachten en er was een noodzaak
om de zorg efficiënter te maken. dat betekent dat de sessies korter en minder frequent moeten zijn, er moeten
groepsbehandelingen zijn en er moet gebruik gemaakt worden van zelEulpmateriaal.
daarnaast werd er ook ingezet op vroegere toegang tot zorg, behandelingen in de gemeenschap, zelfverwijzingen
en preven1e. dit past allemaal bij het stepped care model.
het stepped care model
dit model is van sprake in de hoog- en laag intensieve behandelingen. het houdt in dat je start met een lichte
behandeling en als dat niet genoeg is wordt er opgeschaald naar een intensievere behandeling. na elke stap wordt
er geëvalueerd of het genoeg is. dit is een slim systeem omdat er niet meteen zwaar geschut ingezet wordt
wanneer dit niet nodig is.
maar waarom dan laag intensieve behandelingen?
dit komt door de behandelingskloof (treatmentgap). veel mensen met klachten zoeken niet, of krijgen geen hulp.
de laag intensieve behandelingen maken behandelingen toegankelijker omdat het 24/7 beschikbaar is, er is
minder s1gma en zelEulp is mogelijk. daarnaast zijn behandelingen ook betaalbaarder omdat de kosten lager
zijn en de zorg wordt efficiënter gebruikt.
,de toepassing
laag intensieve behandelingen worden het meest gebruikt bij veelvoorkomende psychische stoornissen zoals
angst en depressie. er wordt dan vooral gefocust naar preven1e en milde klachten. maar de inzet is breder dan
alleen dit.
IAPT (VK)
dit betekent improving access to psychological therapies. het is een landelijk programma in het verenigd
koninkrijk en het heeK ongeveer 5 face-to-face sessies. het is gericht op veelvoorkomende psychische klachten
en het heeK zelfs een nieuwe beroepsgroep: psychological wellbeing prac88oners (PWP).
cogniCeve gedragstherapie
cogni1eve gedragstherapie is zeer geschikt voor laag intensieve behandelingen omdat het een protocol heeK, het
is kort en concreet en het is prak1sch. je hebt oefeningen en je bent in het hier-en-nu.
manieren van aanbieden
laag intensieve behandelingen worden vaak aangeboden via zelEulpmateriaal. wat belangrijk is is dat het veel
beschikbare zelEulp niet evidence-based is. dus het is cruciaal om de kwaliteit te checken. goed zelEulpmateriaal
moet goed leesbaar zijn, duidelijk en eenduidig zijn, aansprekend en mo1verend zijn en ten slo?e moet het ook
gebruiksvriendelijk zijn. het is een vak apart om zelEulpmateriaal te ontwikkelen.
werkt het?
de vraag der vragen, werkt het? ja het werkt. het is effec1ef, vooral als er begeleiding is. het effect is vergelijkbaar
met face-to-face therapie. er is geen overtuigend bewijs dat meer sessies, complexere therapie, andere vormen
van aanbieden of een hoger opleidingsniveau van de therapeut het effect vergroten. maar de voorkeur en de
verwach1ngen van de pa1ënt zijn belangrijk.
er is een onderzoek gedaan en hier kwam inderdaad uit dat er nauwelijks verschil was tussen de twee vormen
van therapie. zelfs na 12 maanden. verder is er ook geen verschil in uitval. de conclusie is dus dat begeleide
zelEulp en face-to-face therapie even effec1ef zijn. de volgende stap is een goede implementa1e in de prakrijk.
caring universi2es samenva7ng
,caring universi8es is een samenwerkingsverband van nederlandse universiteiten dat zich richt op het verbeteren
van de mentale gezondheid van studenten via schaalbare, digitale lage-intensiteit interven1es. de aanpak
combineert jaarlijkse me1ngen van studentenwelzijn met het aanbieden van begeleide e-healthprogramma’s,
vooral gebaseerd op cogni1eve gedragstherapie. het doel is om mentale ondersteuning toegankelijker te maken
en de druk op reguliere studentenpsychologen te verlagen.
uit de monitoring blijkt dat mentale klachten onder studenten structureel hoog zijn. tegelijker1jd is er een
duidelijke ‘treatment gap’: veel studenten ervaren klachten en willen ondersteuning, maar maken geen gebruik
van tradi1onele hulpverlening. dit komt niet alleen door beperkte beschikbaarheid van zorg, maar ook doordat
veel studenten hun problemen liever zelfstandig oplossen. andere barrières zijn kosten, onduidelijkheid over
waar hulp te vinden is, prak1sche drempels en de voorkeur om met vrienden te praten in plaats van professionals.
het plaVorm van caring universi8es speelt hierop in door gra1s, anonieme en mobiel toegankelijke
zelEulpprogramma’s aan te bieden met laagdrempelige begeleiding via peer-coaching. de interven1es richten
zich onder andere op uitstelgedrag, somberheid, zelfvertrouwen, perfec1onisme, stress, slaap en sociale rela1es.
onderzoek laat zien dat deze digitale programma’s klinisch relevante verbeteringen opleveren, vooral wanneer er
begeleiding bij zit. wel blijK mo1va1e en uitval een aandachtspunt, al zijn studenten die het programma afronden
over het algemeen tevreden.
toekoms1ge ontwikkelingen richten zich op kortdurende interven1es voor directe ondersteuning, het
combineren van beweging en mentale gezondheid en de inzet van ai-gestuurde coaching. ondanks de effec1viteit
is de bekendheid van het ini1a1ef nog beperkt, waardoor herposi1onering wordt overwogen. het model laat zien
dat digitale, begeleide interven1es een effec1eve, schaalbare en duurzame manier zijn om studentenwelzijn
binnen het hoger onderwijs te ondersteunen.
hoorcollege 2 – moCverend interviewen
zelDulp materiaal versus laag intensieve behandelingen
laag intensieve behandelingen maken vaak gebruik van “vehicles” zoals zelEulpboeken, audio,
internetprogramma’s en apps. de therapeu1sche technieken en werkingsmechanismen zijn vergelijkbaar met
face-to-face therapie. maar er is een belangrijk onderscheid: guided self-help (dus met begeleiding) is wel een
laag intensieve behandeling. zelEulp zonder begeleiding is geen volwaardige laag intensieve behandeling.
zelEulp kan echter ook onderdeel zijn van intensievere behandelingen.
wat is zelDulp?
zelEulp richt zich op verschillende elementen:
, - empowerment (zelf regie nemen)
- persoonsgerichte aanpak
- vaardigheden aanleren
- educa1e en informa1e
- mo1va1e versterken
- ac1egericht werken
- ondersteunende omgeving
- monitoring en feedback
het doel is dat mensen zelf ac1ef aan verandering werken
zelDulpboeken (bibliotherapie)
bibliotherapie = gestandaardiseerde psychologische behandeling via een boek. kenmerken hiervan zijn een
duidelijk behandelprogramma, het is stap-voor-stap uitgewerkt en het heeK schema’s en oefeningen. alleen
informa1e over een stoornis zonder een concreet veranderprogramma is geen bibliotherapie.
het eerste zelEulpboek kwam in 1936 en er werden miljoenen van verkocht. aan het eind van de jaren 70 werd
het eerste boek gepubliceerd dat gebaseerd is op empirisch bewijs.
zelEulpboeken hebben educa1eve elementen. het monitort klachten, het heeK oefeningen en
voorbeeldpersonen.
effecCviteit van zelDulp bij depressie
meta-analyses tonen een gemiddeld middelgroot effect, maar er zijn veel verschillen tussen studies. de
belangrijkste voorspeller van succes is begeleiding door een coach. andere bevindingen zijn: er zijn betere
resultaten bij een klinische depressie vergeleken met milde klachten. de cogni1eve gedragstherapie interven1es
werken goed en het effect blijK op langere termijn bestaan.
punten die niet bepalend zijn voor effect zijn sessieduur, inhoud, manieren van aanbieden (denk aan boek of
online) en theore1sche stroming.
kwaliteit van zelDulp materiaal
er is veel aanbod maar de kwaliteit verschilt sterk. belangrijk om te beoordelen is de betrouwbaarheid van de
inhoud, de technische kwaliteit, de gebruiksvriendelijkheid, de veiligheid, de privacy en de databeveiliging. goede
zelEulp onderscheiden van slechte is las1g maar cruciaal.
