Aantekeningen Dementie

Logopedie en Dementie
Inleiding in de dementie 28 september 2018

Dementie
 “Spectrum klinische syndromen. Veroorzaakt door verschillende hersenziekten met
meervoudige stoornissen in cognitie, stemming of gedrag.”
 Combinatie van ziekteverschijnselen
 Meest kenmerken: geheugen (maar, niet altijd!)
 Diagnose: twee cognitieve stoornissen. Vaak geheugenstoornis met een andere
cognitieve stoornis: taal, praxis, plannen/organiseren, aandacht
 Onomkeerbaar, dus geen delier/depressie waardoor bovenstaande problemen

Actualiteit
 2016: 270000 mensen met dementie (Alzheimer NL, 2017)
 2040: 550000 mensen
 Incidentie wereldwijd: 4,6 miljoen
 De kans is 1 op 5 dat iemand in zijn leven dementie krijgt
 Bij vrouwen is dit 1 op 3, doordat de levensverwachting van vrouwen hoger is

Risicofactoren
Géén factoren die alleen verantwoordelijk zijn voor ontstaan
- Uitzondering enkele mono genetische factoren
Meestal combinatie genetische en niet genetische factoren
Demografische risicofactoren
- Leeftijd
- Geslacht
 Gecompliceerde factor: langere overleving vrouwen
- Opleidingsniveau
 Niet consistent genoemd door onderzoekers
 Belangrijke hypothese hoger opgeleiden hebben meer cognitieve reserves
 Doordoor later manifesteren symptomen, maar ogend sneller beloop
Demografisch
- Ras vertekend afro Amerikanen scoren lager op cognitieve tests waardoor vaker
foutpositieve diagnose
Genetisch
- Monogenetisch
 Bij start dementie voor 65 jaar: 60% familiair bepaald
 Drie genen autosomaal-dominant: samen verantwoordelijk voor 8% vroege
alzheimerdementie (AD)
- Susceptibiliteitgenen (vatbaarheidsgenen)
 APOE-gen beïnvloedt risico op vroege en late vorm AD
 Door dragen gen/gen delen mogelijk eerdere optreden dementie
Hart- en vaatziekten
Hypertensie
Cerebrale vaatschade
Diabetes mellitus, maar is controversieel
Cholesterolproblemen

,Leefstijl
Roken
Alcohol
 Beschermt bij 1 tot 3 dagen per dag
 Grote hoeveelheden alcohol: cognitieve achteruitgang en ontstaan dementie
Sociaal, mentaal en fysiek actief
 Betere cognitie en lagere kans op dementie

Impact dementie
 71% van patiënten ervaart sterk verlies van kwaliteit van leven
 Verminderd/verlies
 Zelfstandigheid
 Vermogen om dingen, situaties en mensen te herkennen
 Verdriet en angst
 Omgeving patiënt groot risico op overbelasting en depressie
 2005:
 3,2 miljard euro
 Derde plaats in NL wat betreft zorgkosten per diagnosegroep
 2015:
 4,8 miljard euro
 Volksziekte met de hoogste zorgkosten
 5% van totale kosten gezondheidszorg besteed aan dementie
 De zorgkosten stijgen met 2,9% per jaar

Normale veroudering
Bij veroudering nemen bepaalde functies af
 Werkgeheugen
 Episodisch geheugen (het herinneren van namen, gezichten en gebeurtenissen)
 Tempo van handelen en denken
 Gerichte aandacht
 Spierkracht
 Visus en gehoor
Oorzaak: verandering hersenstructuren waardoor verandering functioneren structuren
Grote individuele verschillen

Verschil tussen normale veroudering en dementie
Bij dementie is sprake van ernstigere geheugenproblemen (hele gebeurtenis vs. details
gebeurtenis)

Bij normale veroudering is er geen verstoring van dagelijks leven, hoewel het wel subjectief
hinderlijk is.

Vroege symptomen
Vaak door omgeving van patiënt opgemerkt
Vaak ‘terloops’ gemeld
Verandering cognitieve functies:
 Lichte geheugenstoornissen

,  Detailverlies in herinnering
 Oordeels-/kritiekstoornissen
 Traagheid in handelen/denken
 Overzichtsverlies
 Moeite met complexe handelingen/taken
 Verdwalen
 Minder vloeiende spraak/taal
 Visuele hallucinaties
 Paniekreacties bij “demaskerende gebeurtenissen”
Veranderingen in gedrag en stemming
 Onzekerheid
 Angst
 Depressieve klachten
 Prikkelbaarheid
 Afhankelijk gedrag
 Initiatief-/interesseverlies
 Terugtrekken uit sociale activiteiten
 Aspecifieke lichamelijke klachten
 Verwaarlozing (uiterlijk, zelfzorg, maaltijdbereiding)
 Gewichtsverlies
 Verruwing omgangsvormen
Symptomen bij onderzoek en observatie
 Steunend op informant bij anamnese
 Bagatelliseren geheugenproblemen
 Desoriëntatie
 Geheugenstoornissen
 Motoriekstoornissen (lopen, evenwicht)
 Overgevoeligheid voor antipsychotica

Fasen
Predementie
- Subtiele psychische en lichamelijke veranderingen
- Uiteenlopende klachten waarvoor vaak inschakeling HA
- Patiënt is minder spontaan; heeft neiging zich terug te trekken
Beginnende dementie
- Meer en ernstiger cognitieve problemen
- Werk en sociale activiteiten belemmerd
- Bij acceptatie en adaptatie: relatief lange fase
Matige dementie
- Verhoogde verzorgingsbehoefte
- Toenemend en ernstig probleemgedrag
Gevorderde dementie
- Toenemend verpleegbehoeftig en volledig hulpbehoevend
- Geen herkenning omgeving
- Begeleiding omgeving en organiseren ondersteuning en opvang belangrijk