Celbiologie
Openvragen, korte antwoord vragen, structuren kunnen benoemen
1. Inleiding celbiologie
In de natuur is een grote verscheidenheid aan organismen die telkens minstens uit 1 of
meerdere cellen zijn opgebouwd.
Een cel = kleinste functionele eenheid
1.1 Gemeenschappelijke functies van alle levende wezens
We hebben 3 soorten van leven
1) levend organismen
2) levenloos organismen = iets dat nooit levend is geweest
3) dood organsimen
Alle levende wezen hebben een aantal gemeenschappelijke functies
- Kunnen reageren op prikkels = reactievermogen
- Ze gaan groeien
o Bij een eencellig organismen gaat de cel inhoud toenemen
o Bij een meercellig organismen gaat het aantal cellen toenemen door celdeling
- Voortplanten
- Beweging -> inwendig transport of fysieke voort beweging
- Metabolisme
Taxonomie
Wetenschap die zich bezighoudt met het indelen van organismen in TAXA
Nomenclatuur
Geen wetenschap maar wel een set regels die aangeeft welke naam voor een taxon
gebruikt moet/mag worden
Hiërarchie van ven het leven, taxonomie
- Leven
- Domein eukaryoten, archaebacteriën en bacteriën
- Rijk
- Stam
- Klasse
- Orde
- Familie groeperen de geslachten met overeenkomstige kenmerken
- Geslacht dieren van verschillende soort maar toch gelijkende kenmerken
- Soort
1
,1.2 De voedselkringloop
Ecosysteem = afgebakende geografische eenheid die gekenmerkt wordt tussen
wisselwerking tussen alle organismen en de abiotische omgeving
Abiotische omgeving :
- Lucht
- Water
- Temperatuur
- Licht
Functioneren van elk ecosysteem is gebaseerd op een kringloop
Eten of gegeten worden, dode organismen worden afgebroken tot basis bouwstenen door
bacteriën, die gebruikt worden door planten
Recycling van materiaal: afbraak van organisch materiaal naar anorganische bouwstenen en
opbouw van organisch materiaal uit anorganische bouwstenen
Kringloop bestaat uit verschillende spelers met elk hun eigen rol
heterotroof als een organismen een koolstofbron neemt van een ander organisme
autotroof wanneer een organisme zelf een koolstofbron gaat aanmaken
zonlicht is nodig voor producenten
producenten gaat m.b.v. zonlicht uit anorganische bouwstenen organische stoffen
opbouwen
consumenten gaan andere organimen consumeren
- Herbivoren = planten eters
- Carnivoren = vlees eters
2
, - Omnivoren = planten en vlees eters
- Detrivoren = dood materiaal eten
Reducenten gaan van organisch materiaal afbreken tot de basis van bouwstenen en
mineralen
Die mineralenen bouwstenen gaan dan met behulp van zonlicht weer producteneten
Wat is een producent , consument,..? ex
Vraag: de mens is een…
a) prokaryote consument
b) eukaryoten producent
c) eukaryote reducent
d) eukaryote omnivoor
2. Celstructuur en functie
2.1 Anatomie en fysiologie
We gaan het in deze cursus vaak hebben over de bouw anatomie en de functie
fysiologie van een bepaald onderdeel. Deze vak gebieden zijn nauw met elkaar
verbonden.
Bij de bouw gaan we zowel op micro als macro niveau kijken:
Micro bij cellen en weefsels, en bij macro kijken we op functie van en orgaan.
Bij functie (fysiologie) kunnen we kijken op cel/orgaan en systeem niveau.
=Alle fysiologische functies gaan door anatomische structuren worden uitgevoerd.
Anatomie en fysiologie zijn nou met elkaar verwant doordat alle specifieke functies door
specifieke structuren worden vervult.
In een organisme zijn er verschillende organisatieniveaus:
Laagste organisatie niveau eerst:
1. chemisch niveau atomen, moleculen , de vorm die met elkaar gaan interageren
2. celniveau Verschillende moleculen vertonen interactie zodat er grotere
structuren ontstaan. Elke structuur heeft een specifieke functie in de
cel.
3. weefselniveau het bestaat uit cellen van het zelfde typen die samenwerken om een
specifieke functie uit te voeren.
4.orgaanniveau een orgaan bestaat uit 2 of meerdere weefsels die samenwerken om
een specifieke functie uit te voeren.
5. orgaanstelselniveau organen werken samen in orgaanstelsels = samenwerking van
orgaanstelsels
3
, 2.2 Het bestuderen van de cel
Cel theorie die bestaat uit 4 basale componenten:
1) cellen zijn de bouwstenen van alle planten en dieren
2) cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
3) cellen worden gevormd door de deling van eerder bestaande cellen
4) in elke cel wordt de homeostase gehandhaafd
Het bestuderen van de structuur en functie van cellen cytologie
Homeostase cel die streeft naar intern evenwicht
Alle levende cellen staan in contact met bloed of een andere lichaamsvloeistof= evenwicht
Wanneer bv de temperatuur of het zoutgehalte van het bloed veranderd kan dit gevolgen
hebben.
Veel uiteenlopende fysiologische mechanismen werken samen om potentieel gevaarlijke
veranderingen in de omgeving binnen het lichaam te voorkomen. Hierbij meten ze het
volume en de samenstelling van lichaamsvloeistoffen en passen ze zich aan en houden ze de
lichaamstemperatuur binnen normale grenzen.
Homeostatische regulering:
Heeft een receptor
die gevoelig is aan een bepaalde verandering in de omgeving of prikkel.
Het bevat ook een besturingscentrum = integratiecentrum
dat de informatie van de receptor ontvangt en verwerkt.
Ook heef het een effector
Die reageert op de signalen van het besturingscentrum en waarvan de werking de
prikkel tegen gaat of versterkt
negatieve terugkoppeling
bij negatieve terugkoppeling veroorzaakt een prikkel een reactie die de
oorspronkelijke prikkel tegengaat
bv wanneer onze lichaamstemperatuur hoger is dan 37,2°C gaat de warmteafgifte toe
nemen door een toename van de bloedstroom naar de huis en een toename van
transparantie
of wanneer de temperatuur lager wordt dan 36,7°C gaat de warmteafgifte afnemen door de
bloedstroom naar de huid af te nemen en er minder transpiratie vocht wordt aangemaakt.
Positieve terugkoppeling
Brengt de aanvankelijke prikkel een reactie teweeg waardoor die prikkel wordt
versterkt.
Bv de bloedstolling wordt versnelt zodat het bloeden ophoud
Een cel bevat:
4
Openvragen, korte antwoord vragen, structuren kunnen benoemen
1. Inleiding celbiologie
In de natuur is een grote verscheidenheid aan organismen die telkens minstens uit 1 of
meerdere cellen zijn opgebouwd.
Een cel = kleinste functionele eenheid
1.1 Gemeenschappelijke functies van alle levende wezens
We hebben 3 soorten van leven
1) levend organismen
2) levenloos organismen = iets dat nooit levend is geweest
3) dood organsimen
Alle levende wezen hebben een aantal gemeenschappelijke functies
- Kunnen reageren op prikkels = reactievermogen
- Ze gaan groeien
o Bij een eencellig organismen gaat de cel inhoud toenemen
o Bij een meercellig organismen gaat het aantal cellen toenemen door celdeling
- Voortplanten
- Beweging -> inwendig transport of fysieke voort beweging
- Metabolisme
Taxonomie
Wetenschap die zich bezighoudt met het indelen van organismen in TAXA
Nomenclatuur
Geen wetenschap maar wel een set regels die aangeeft welke naam voor een taxon
gebruikt moet/mag worden
Hiërarchie van ven het leven, taxonomie
- Leven
- Domein eukaryoten, archaebacteriën en bacteriën
- Rijk
- Stam
- Klasse
- Orde
- Familie groeperen de geslachten met overeenkomstige kenmerken
- Geslacht dieren van verschillende soort maar toch gelijkende kenmerken
- Soort
1
,1.2 De voedselkringloop
Ecosysteem = afgebakende geografische eenheid die gekenmerkt wordt tussen
wisselwerking tussen alle organismen en de abiotische omgeving
Abiotische omgeving :
- Lucht
- Water
- Temperatuur
- Licht
Functioneren van elk ecosysteem is gebaseerd op een kringloop
Eten of gegeten worden, dode organismen worden afgebroken tot basis bouwstenen door
bacteriën, die gebruikt worden door planten
Recycling van materiaal: afbraak van organisch materiaal naar anorganische bouwstenen en
opbouw van organisch materiaal uit anorganische bouwstenen
Kringloop bestaat uit verschillende spelers met elk hun eigen rol
heterotroof als een organismen een koolstofbron neemt van een ander organisme
autotroof wanneer een organisme zelf een koolstofbron gaat aanmaken
zonlicht is nodig voor producenten
producenten gaat m.b.v. zonlicht uit anorganische bouwstenen organische stoffen
opbouwen
consumenten gaan andere organimen consumeren
- Herbivoren = planten eters
- Carnivoren = vlees eters
2
, - Omnivoren = planten en vlees eters
- Detrivoren = dood materiaal eten
Reducenten gaan van organisch materiaal afbreken tot de basis van bouwstenen en
mineralen
Die mineralenen bouwstenen gaan dan met behulp van zonlicht weer producteneten
Wat is een producent , consument,..? ex
Vraag: de mens is een…
a) prokaryote consument
b) eukaryoten producent
c) eukaryote reducent
d) eukaryote omnivoor
2. Celstructuur en functie
2.1 Anatomie en fysiologie
We gaan het in deze cursus vaak hebben over de bouw anatomie en de functie
fysiologie van een bepaald onderdeel. Deze vak gebieden zijn nauw met elkaar
verbonden.
Bij de bouw gaan we zowel op micro als macro niveau kijken:
Micro bij cellen en weefsels, en bij macro kijken we op functie van en orgaan.
Bij functie (fysiologie) kunnen we kijken op cel/orgaan en systeem niveau.
=Alle fysiologische functies gaan door anatomische structuren worden uitgevoerd.
Anatomie en fysiologie zijn nou met elkaar verwant doordat alle specifieke functies door
specifieke structuren worden vervult.
In een organisme zijn er verschillende organisatieniveaus:
Laagste organisatie niveau eerst:
1. chemisch niveau atomen, moleculen , de vorm die met elkaar gaan interageren
2. celniveau Verschillende moleculen vertonen interactie zodat er grotere
structuren ontstaan. Elke structuur heeft een specifieke functie in de
cel.
3. weefselniveau het bestaat uit cellen van het zelfde typen die samenwerken om een
specifieke functie uit te voeren.
4.orgaanniveau een orgaan bestaat uit 2 of meerdere weefsels die samenwerken om
een specifieke functie uit te voeren.
5. orgaanstelselniveau organen werken samen in orgaanstelsels = samenwerking van
orgaanstelsels
3
, 2.2 Het bestuderen van de cel
Cel theorie die bestaat uit 4 basale componenten:
1) cellen zijn de bouwstenen van alle planten en dieren
2) cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
3) cellen worden gevormd door de deling van eerder bestaande cellen
4) in elke cel wordt de homeostase gehandhaafd
Het bestuderen van de structuur en functie van cellen cytologie
Homeostase cel die streeft naar intern evenwicht
Alle levende cellen staan in contact met bloed of een andere lichaamsvloeistof= evenwicht
Wanneer bv de temperatuur of het zoutgehalte van het bloed veranderd kan dit gevolgen
hebben.
Veel uiteenlopende fysiologische mechanismen werken samen om potentieel gevaarlijke
veranderingen in de omgeving binnen het lichaam te voorkomen. Hierbij meten ze het
volume en de samenstelling van lichaamsvloeistoffen en passen ze zich aan en houden ze de
lichaamstemperatuur binnen normale grenzen.
Homeostatische regulering:
Heeft een receptor
die gevoelig is aan een bepaalde verandering in de omgeving of prikkel.
Het bevat ook een besturingscentrum = integratiecentrum
dat de informatie van de receptor ontvangt en verwerkt.
Ook heef het een effector
Die reageert op de signalen van het besturingscentrum en waarvan de werking de
prikkel tegen gaat of versterkt
negatieve terugkoppeling
bij negatieve terugkoppeling veroorzaakt een prikkel een reactie die de
oorspronkelijke prikkel tegengaat
bv wanneer onze lichaamstemperatuur hoger is dan 37,2°C gaat de warmteafgifte toe
nemen door een toename van de bloedstroom naar de huis en een toename van
transparantie
of wanneer de temperatuur lager wordt dan 36,7°C gaat de warmteafgifte afnemen door de
bloedstroom naar de huid af te nemen en er minder transpiratie vocht wordt aangemaakt.
Positieve terugkoppeling
Brengt de aanvankelijke prikkel een reactie teweeg waardoor die prikkel wordt
versterkt.
Bv de bloedstolling wordt versnelt zodat het bloeden ophoud
Een cel bevat:
4
