samenvatting management en organisatie

Management en organisaties

Deel 1: organisaties, managers en management
1. organisaties
1.1. algemene definitie: wat is een organisatie?
- organisatie:
o = geheeld of eenheid van mensen die op bewuste manier bij
elkaar zijn gebracht om specifieke gemeenschappelijke
doel(en) te verwezenlijken
o 3 basiskenmerken
 groep van mensen
 opgebouwd rond één of meerdere gemeenschappelijke
doelen
 bewust gecoördineerde eenheid en bevat doelgerichte
structuur
o kenmerken kunnen variëren in loop van tijd
 variatie resultaat van diverse invloeden
 externe invloeden: komen van buiten organisatie  bv.
wensen of noden klant, technologische ontwikkelingen,
…
 interne invloeden: ontstaan binnen organisatie  bv.
wensen wn’s, …)
 sommige mensen denken dat veranderingen bewust en
rationeel plaatsvinden en andere denken dat ze
spontaan en onbewust zijn

1.2. een organisatie: een groep van mensen
- fundamenteel kenmerk organisaties: ontstaan en bestaan door
toedoen van mensen  mensen geven via denken en gedrag vorm aan
organisatie
- organisatie bestaat uit heterogene groep van medewerken of
organisatieleden  basis waarop ze onderscheid worden verschilt
o op basis van functie of rol
 eigenaars of diegene die hun geld ter beschikking
stellen
 managers of diegene die organisatie besturen en
beheren
 arbeiders en bedienden of diegene die taken realiseren
o op basis van hiërarchische verantwoordelijkheden en
bevoegdheden
 leidinggevende of diegene die bevoegdheden en
verantwoordelijkheden dragen en op basis hiervan
beslissingen nemen
 niet-leidinggevende of diegene die uitgeoefende
bevoegdheden en verantwoordelijkheden ondergaan
o op basis van vakkennis
 designers die product en/of dienstverlening ontwerpen
 technische specialisten die product maken
 verkopers die product verkopen aan klanten
 boekhouders die financiële geldstromen in kaart
brengen en beheren
 juridische specialisten die waken over naleving van
wetten en reglementen
 …

, o op basis van productbetrokkenheid
 alle organisatieleden die betrokken zijn bij ontwerp,
realisatie en verkoop product X
 idem product Y
 …
o op basis van regiobetrokkenheid
o op basis van sociodemografische kenmerken
o …

- heterogeniteit impliceert verschillende kijk op organisatie  verschil
vaak ingegeven door verschil in waarden en normen
- gevolgen van heterogeniteit en bestaan verschillen voor identificatie
gemeenschappelijk doel
o identificatie is niet makkelijk
o moeilijk om verschillende groepen samen te brengen tot één
samenhangend, werkend geheel  structuur organisatie
- door deel te maken van organisatie brengen organisatieleden
groeps- en persoonsgebonden waarden en normen binnen org 
bepalen denken en handelen van org
- organisatiecultuur
o = geheel van waarden en normen die alle organisatieleden
delen
o uit zich op diverse wijzen
 praktijken: werkvoorschriften, afspraken, routines, …
 symbolen: kleding, architectuur, logo’s, ..
 mythes of ledenverhalen
 rituelen: manier van mekaar aan spreken, manier van
vergaderen, …
 normatieve waardeoordelen: wat is goed en wat is
slecht
o sommige mensen maken onderscheid tussen verschillende
uitingsvormen
 enerzijds uitingsvormen die voor buitenstaanders snel
zichtbaar zijn en relatief makkelijk veranderd of
vervangen worden
 anderzijds uitingsvormen die minder zichtbaar zijn en
ook minder veranderbaar  fundamentele uitingsvormen

1.3. organisatie: een gemeenschappelijk doel
- doel
o = gewenste toekomstige toestand
o organisatieleden beslissen wat doelen van organisatie zijn
o onderscheiden op verschillende basis
 op basis van voorwerp
 doelen met betrekking tot aankoop van
grondstoffen
 doelen met betrekking tot omvang productie
 doelen met betrekking op aanwerving van
medewerkers
 …
 op basis van organisatieniveau
 betrekking op totale organisatie
 betrekking op één bepaalde afdeling
 betrekking op één bepaalde groep van
organisatieleden
 op basis van tijdshorizon

,  langetermijndoelen
 middellangetermijndoelen
 kortetermijndoelen
 op basis van vormelijk karakter
 informele doelen die nergen staan
neergeschreven
 formele doelen die staan neergeschreven in
officiële, raadpleegbare documenten
 …
o doelen vormen samen vrij complex en omvangrijk geheel
o doelencascade of doelenhiërarchie: doelen die onderling met
mekaar verbonden en ondersteunen mekaar
o niet vanzelfsprekend dat alle doelen door alle organisatieleden
gekend zijn
o doelen vervullen verschillende functies
 kunnen gebruikt worden als richtlijn voor activiteiten of
gedrag van organisatieleden
 kunnen gebruikt worden als richtlijn voor nieuwe,
toekomstige beslissingen en doelen
 kunnen gebruikt worden als basis voor evaluatie of
controle op geleverde prestaties
- gemeenschappelijk doel
o meest centrale, overkoepelde doel van org
o raakt meestal aan bestaanrede van org
o identificatie gaat meestal terug op reële of in toekomst te
verwachten maatschappelijke nood en bevrediging ervan via
bepaald product of dienstverlening
o bevat aantal basiskeuze met betrekking tot verstrekte
producten en diensten  basiskeuzes maken meestal deel uit
van zogenaamde strategie van org

1.4. organisatie: bewuste structuur of sturing
- afspraken nodig over verdeling en onderlinge afstemming van taken 
afspraken resulteren in constructie van organisatiecultuur
- verschil formele en informele organisatie
Formele organisatie Informele organisatie
Taken primeren en staan centraal Mens primeert en staat centraal
Bestaat onafhankelijk van Bestaat enkel in functie van
lidmaatschap van mensen/organisatieleden
mensen/organisatieleden
Afspraken worden expliciet en Afspraken worden impliciet
officieel neergeschreven opgeslagen in hoofden van
mensen/organisatieleden
Afspraken zijn vast en stabiel  enkel Afspraken zijn makkelijk
veranderbaar door volgen van veranderbaar  via onderling overleg
officiële procedures en persoonlijke afstemming
- formele en informele kunnen elkaar aanvullen en versterken

1.5. organisatie: externe invloeden of omgeving
- grens tussen interne invloeden en externe invloeden is niet altijd
absoluut en eenduidig
o intense samenwerkingsverbanden of netwerken kunnen org
zodanig met mekaar worden vervlochten dat grenzen tussen
hen vervagen

, o organisatie is afhankelijk van bepaalde actor en betrekken
actor direct en actief bij uitstippeling van beleid  externe actor
bepaald interne beleid
o organisatie waarvan identiteit slecht zichtbaar en/of fysiek
tastbaar is
- virtuele organisatie: netwerk van diverse, onafhankelijke
organisaties waarbij elkeen één bepaalde activiteit voor rekening
neemt  door onderling taakverdeling vormen ze samen organisatie
- externe omgeving opsplitsen in diverse deelomgevingen in taak- of
micro-omgeving en macro-omgeving

1.5.1. taakomgeving
- deel van externe omgeving waarmee organisatie direct en
wederzijds interageert
- klanten/gebruikers
o organisatie ontleent bestaansrecht aan vervullen van
behoeften van klanten
o analyse van bestanddeel impliceert nauw in kaart brengen van
behoeften van verschillende klanten en van door hen ervaren
tevredenheid
o analyse afhankelijk van typische kenmerken van org en type
org
- toeleveranciers:
o analyse van bestanddeel impliceert nauw in kaart zetten van
middelen org en van leveranciers
o analyse hangt af van typische kenmerken en type org
- distributeurs
o producten en dienstverlening moeten op gepaste wijze tot
klanten gebracht worden  beroep doen op derden
o analyse bestanddeel impliceert in kaart zetten van
distributeurs
o analyse hangt af van typische kenmerken en type van org
- (directe en indirecte) concurrenten
o concurrenten = organisatie die gelijksoortige producten of
diensten aanbieden
o directe concurrenten:
 bieden quasi zelfde product/dienst aan
 directe concurrenten vormen samen een sector
 analyse impliceert in kaart brengen van algemene
kenmerken van markt en meer specifieke kenmerken
van elke concurrent afzonderlijk
 analyse hangt af van typische kenmerken en type org
o indirecte concurrenten:
 nieuwe org die nog niet hetzelfde product of dezelfde
dienstverlening aanbieden maar dit in nabije toekomst
zullen doen  potentiële toetreders
 org die ander producten of diensten aanbieden maar
wel eenzelfde behoefte van klant dekken  verstrekkers
van substituut-producten
 analyse: mutatis mutandis hetzelfde als analyse directe
concurrent
- financiers:
o interne geldversterkers
 verstekkers van eigen vermogen
 identiteit kan zeer divers zijn