Middeleeuwse Literatuur
Begrippen:
Begrip: Betekenis: Begrip: Betekenis:
Renaissance Doorbraak op gebied van Reformatie Doorbraak op religieus gebied
kunst
Humanisme Doorbraak op politiek Driestandenmaatsc Een maatschappij opgebouwd
gebied happij in drie standen, de geestelijke
adelijke en boeren.
Orale literatuur Literatuur die Middelnederlands De voorloper van de
doorgegeven werd zonder Nederlandse taal (1200-1500).
gebruik van schrift.
Karelromans Verhalen over het leven Heldenliederen Liederen die over de daden van
van Karel de Grote. helden gingen.
Legende Een oud verhaal dat Epische Toedichten van daden en
zogenaamd waar is. concentratie gebeurtenissen aan een meer
algemeen bekend persoon.
Avonturenromans Romans die zich afspelen Oosterse roman Verhalen met liefdevolle
in het Nabije Oosten, er is contacten waarin Karel vaak
ook sprake van tovenarij een kleine rol speelt
en liefdevolle contacten.
Ridderromans Verhalen over Koning Arthurromans Een vorm van ridderromans.
Arthu
Queeste Een zoektocht vol Hoofse Zoals aan een middeleeuws hof.
gevarren en beproevingen (zuiver, mooi, edel)
Hoofse literatuur Literatuur waar de hoofse Troubadour Rondtrekkende zangers, ze
liefde (zuiver, mooi, edel) bezongen vrouwen op een
wordt beschreven. Vaak is positieve manier.
het een onmogelijke
(geheim) liefde, en haalt
de liefde het beste van de
mens naar boven.
Hoofse lyriek Gedichten en liederen die Mystieke poezië De dichter heeft een ervaring
gaan over de liefde. gehad met een eenwording met
god, die bechrijft hij.
Marialegende Een vroom verhaal rond Exempel Een voorbeeldverhaal dat
Christus, Maria en de tijdens de preek in een nis
heiligen. verteld werd. soms zit er in
boodschap in verwerkt.
Hulthemshandschrift Één van de drie Mystiek Geheimzinnig, onverklaarbaar.
belangrijkste bewaarde
verzamelhandschriften.
Vroom Deugdzaam, godsdienstig Kerkvaders Schrijvers en leraren van de
vroeg-christelijke kerk.
Gilde Een vereninging van Stedelijke Boeken geschreven in opdracht
personen met hetzelfde literatuur van een stadsbestuur of
beroep die eenzelfde doel stedelingen en gaan vaak over
nastreven. Ze hadden ook stedelijke problemen
eigen regels en gebruiken.
Heiligenlevens Boek over het leven van Mirakelverhalen Een legende / verhaal rond
heiligen en/of Jesus. heiligen, Maria en Jesus
Mysteriespellen Toneelstukken die Moraliteit Een allegorie waarin
geloofsgeheimen personages bestaan uit
uitbeelden abstracties zoals deugden of
zelfkennis.
, Boerden Gewaagde verhalen die Sotternieën Een kort toneelstuk met
niet over adel gingen, die grappige inhoud.
vaak komisch bedoeld
waren
Rederijkers Amateurkunstenaars en Rederijkerskamer Hierin kwamen rederijkers bij
voordrachtkunstenaars elkaar om te dichten of toneel
die ook wel de literaire op te dragen.
elite vormden. Vaak zaten
ze in verenigingen.
Zinnespelen Serieuze of allogorische Boekdrukkunst De techniek de de mens in staat
toneelstukken die een stelt boekwerken te drukken.
thema of onderwerp
behandelen.
Dierenverhaal Een verhaal waarin dieren Satire Een spottende imitatie, ookwel
met herkenbare hekelgedicht of hekelvers
menselijke eigenschappen genoemd
een rol speelden.
Fabels Een verzonnen verhaal Mirakelspel Een vorm van middeleeuws
met een moraal waarin toneel, dat draaide om de
dieren vaak een rol verbeelding van heiligenlevens.
spelen. Vaak wordt er bij de heilige om
troost gevraagd en gebeurd er
later een wonder.
Don Contraignant- Een belofte met
Motief onvoorziene gevolgen
Middeleeuwen 1:
Met de term Middeleeuwen bedoelt men de periode tusssen de val van het Romeinse rijk en de
eigentijd. In de eigentijd kwamen er doorbraken op 3 gebieden:
- Renaissance: Kunst
- Reformatie: Geloof
- Humanisme: Politiek
Na de val van het Romeinse rijk verschlechterde de
leefomstandigheden van de mensen drastisch. Waar eerder men
zich wastte in badhuizen werd dat nu weer in een rivier gedaan.
Alleen de kerk slaagde erin de oude beschaving nog een beetje in
stand te houden. Omdat de Paus in Rome zetelde werd het Latijn
de voertaal van de kerk.
In de loop van de Middeleeuwen ontstond er een zogenaamde
driestandenmaatschappij, in zo een maatschappij werd de bevolking ingedeeld in drie groepen
(standen). De hoogste stand was de Geestelijkheid, de tweede stand was de Adel. Maar verreweg het
grootste deel van de samenleving behoorde tot de derde en laagste stand, de boeren.
Over de literatuur uit die tijd is weinig bekend, de meeste verhalen werden mondeling doorverteld.
Dat noemen we orale literatuur. Het oudste stukje geschreven Nederlands is een liefdesversje van 2
regels (Hebban alla vogala...). Pas in de 13 e eeuw wordt er Middelnederlands geschreven, al waren er
nog geen vaste schrijfregels.
Verschillende soorten verhalen:
Begrippen:
Begrip: Betekenis: Begrip: Betekenis:
Renaissance Doorbraak op gebied van Reformatie Doorbraak op religieus gebied
kunst
Humanisme Doorbraak op politiek Driestandenmaatsc Een maatschappij opgebouwd
gebied happij in drie standen, de geestelijke
adelijke en boeren.
Orale literatuur Literatuur die Middelnederlands De voorloper van de
doorgegeven werd zonder Nederlandse taal (1200-1500).
gebruik van schrift.
Karelromans Verhalen over het leven Heldenliederen Liederen die over de daden van
van Karel de Grote. helden gingen.
Legende Een oud verhaal dat Epische Toedichten van daden en
zogenaamd waar is. concentratie gebeurtenissen aan een meer
algemeen bekend persoon.
Avonturenromans Romans die zich afspelen Oosterse roman Verhalen met liefdevolle
in het Nabije Oosten, er is contacten waarin Karel vaak
ook sprake van tovenarij een kleine rol speelt
en liefdevolle contacten.
Ridderromans Verhalen over Koning Arthurromans Een vorm van ridderromans.
Arthu
Queeste Een zoektocht vol Hoofse Zoals aan een middeleeuws hof.
gevarren en beproevingen (zuiver, mooi, edel)
Hoofse literatuur Literatuur waar de hoofse Troubadour Rondtrekkende zangers, ze
liefde (zuiver, mooi, edel) bezongen vrouwen op een
wordt beschreven. Vaak is positieve manier.
het een onmogelijke
(geheim) liefde, en haalt
de liefde het beste van de
mens naar boven.
Hoofse lyriek Gedichten en liederen die Mystieke poezië De dichter heeft een ervaring
gaan over de liefde. gehad met een eenwording met
god, die bechrijft hij.
Marialegende Een vroom verhaal rond Exempel Een voorbeeldverhaal dat
Christus, Maria en de tijdens de preek in een nis
heiligen. verteld werd. soms zit er in
boodschap in verwerkt.
Hulthemshandschrift Één van de drie Mystiek Geheimzinnig, onverklaarbaar.
belangrijkste bewaarde
verzamelhandschriften.
Vroom Deugdzaam, godsdienstig Kerkvaders Schrijvers en leraren van de
vroeg-christelijke kerk.
Gilde Een vereninging van Stedelijke Boeken geschreven in opdracht
personen met hetzelfde literatuur van een stadsbestuur of
beroep die eenzelfde doel stedelingen en gaan vaak over
nastreven. Ze hadden ook stedelijke problemen
eigen regels en gebruiken.
Heiligenlevens Boek over het leven van Mirakelverhalen Een legende / verhaal rond
heiligen en/of Jesus. heiligen, Maria en Jesus
Mysteriespellen Toneelstukken die Moraliteit Een allegorie waarin
geloofsgeheimen personages bestaan uit
uitbeelden abstracties zoals deugden of
zelfkennis.
, Boerden Gewaagde verhalen die Sotternieën Een kort toneelstuk met
niet over adel gingen, die grappige inhoud.
vaak komisch bedoeld
waren
Rederijkers Amateurkunstenaars en Rederijkerskamer Hierin kwamen rederijkers bij
voordrachtkunstenaars elkaar om te dichten of toneel
die ook wel de literaire op te dragen.
elite vormden. Vaak zaten
ze in verenigingen.
Zinnespelen Serieuze of allogorische Boekdrukkunst De techniek de de mens in staat
toneelstukken die een stelt boekwerken te drukken.
thema of onderwerp
behandelen.
Dierenverhaal Een verhaal waarin dieren Satire Een spottende imitatie, ookwel
met herkenbare hekelgedicht of hekelvers
menselijke eigenschappen genoemd
een rol speelden.
Fabels Een verzonnen verhaal Mirakelspel Een vorm van middeleeuws
met een moraal waarin toneel, dat draaide om de
dieren vaak een rol verbeelding van heiligenlevens.
spelen. Vaak wordt er bij de heilige om
troost gevraagd en gebeurd er
later een wonder.
Don Contraignant- Een belofte met
Motief onvoorziene gevolgen
Middeleeuwen 1:
Met de term Middeleeuwen bedoelt men de periode tusssen de val van het Romeinse rijk en de
eigentijd. In de eigentijd kwamen er doorbraken op 3 gebieden:
- Renaissance: Kunst
- Reformatie: Geloof
- Humanisme: Politiek
Na de val van het Romeinse rijk verschlechterde de
leefomstandigheden van de mensen drastisch. Waar eerder men
zich wastte in badhuizen werd dat nu weer in een rivier gedaan.
Alleen de kerk slaagde erin de oude beschaving nog een beetje in
stand te houden. Omdat de Paus in Rome zetelde werd het Latijn
de voertaal van de kerk.
In de loop van de Middeleeuwen ontstond er een zogenaamde
driestandenmaatschappij, in zo een maatschappij werd de bevolking ingedeeld in drie groepen
(standen). De hoogste stand was de Geestelijkheid, de tweede stand was de Adel. Maar verreweg het
grootste deel van de samenleving behoorde tot de derde en laagste stand, de boeren.
Over de literatuur uit die tijd is weinig bekend, de meeste verhalen werden mondeling doorverteld.
Dat noemen we orale literatuur. Het oudste stukje geschreven Nederlands is een liefdesversje van 2
regels (Hebban alla vogala...). Pas in de 13 e eeuw wordt er Middelnederlands geschreven, al waren er
nog geen vaste schrijfregels.
Verschillende soorten verhalen:
