HC 1: Inleiding
Publiekrechtelijke rechtsgebieden= staatsrecht+bestuursrecht+strafrecht
❖ staatsrecht:
➢ instrumentele functie (regelt bevoegdheden)
➢ waarborgfunctie (regelt waarborgen om burgers te beschermen)
❖ strafrecht:
➢ instrumentele functie (bevoegdheden omtrent opsporen, vervolgen en
berechten)
➢ waarborgfunctie (beschermt de burger tegen de overheid met hun
bevoegdheden om te vervolgen/op te sporen)
❖ bestuursrecht:
➢ instrumentele functie (regelt de bevoegdheden m.b.t het ingrijpen van de
overheid in het maatschappelijk leven), melkkoe van de overheid; terrein van
relatieve verboden
➢ waarborgfunctie (Awb bevat waarborgen tegen overheidsingrijpen)
Wat precies tot rechtsgebieden behoort, is relatief (tijds- en cultuurgebonden)
↳ NS was eerst publiek, nu geprivatiseerd
I. Romeinse tijd
publiekrecht: nadruk op algemeen belang
privaatrecht: nadruk op individueel belang
↳ veruit het belangrijkst, veel werd maar ‘hieronder’ geschoven
Binnen het publiekrecht was staatsrecht het meest ontwikkeld
Karel de Grote: drie zonen erven zijn land d.m.v erfopvolging → privaatrechtelijk
geregeld
● Bijna alles was privaatrecht
● Geen trias politica in de romeinse tijd; de keizer deed vooral aan rechtspreken, soms
aan wetgeven (zagen zichzelf als koning Salomo)
II. 17e en 18e eeuw: emancipatie van het publiekrecht uit het privaatrecht
● Ontstaan van het legaliteitsbeginsel
● Behoefte aan staatsvorming ⇒ hoe de staat moet worden ingericht
III. Eind 18e eeuw: franse revolutie (1789): het begin van de rechtsstaat
Kenmerken
● Erkenning legaliteitsbeginsel als centraal beginsel publiekrecht
● Invoering trias politica (stelsel van machtenscheiding- en spreiding)
● Ontstaan van vrijheidsrechten in een document zoals de Grondwet
○ vrijheid van spreken, denken en geloven
● Begin van de rechtsbescherming van de burger tegen de overheid
Gevolg⇒ scherpe scheiding tussen publiekrecht en privaatrecht vanaf 1811
Publieke bevoegdheden mogen zich niet meer in private handen bevinden, zoals eerst soms
wel het geval was bij belastingheffing of rechtspraak (forum academicum).
Publiekrechtelijke rechtsgebieden= staatsrecht+bestuursrecht+strafrecht
❖ staatsrecht:
➢ instrumentele functie (regelt bevoegdheden)
➢ waarborgfunctie (regelt waarborgen om burgers te beschermen)
❖ strafrecht:
➢ instrumentele functie (bevoegdheden omtrent opsporen, vervolgen en
berechten)
➢ waarborgfunctie (beschermt de burger tegen de overheid met hun
bevoegdheden om te vervolgen/op te sporen)
❖ bestuursrecht:
➢ instrumentele functie (regelt de bevoegdheden m.b.t het ingrijpen van de
overheid in het maatschappelijk leven), melkkoe van de overheid; terrein van
relatieve verboden
➢ waarborgfunctie (Awb bevat waarborgen tegen overheidsingrijpen)
Wat precies tot rechtsgebieden behoort, is relatief (tijds- en cultuurgebonden)
↳ NS was eerst publiek, nu geprivatiseerd
I. Romeinse tijd
publiekrecht: nadruk op algemeen belang
privaatrecht: nadruk op individueel belang
↳ veruit het belangrijkst, veel werd maar ‘hieronder’ geschoven
Binnen het publiekrecht was staatsrecht het meest ontwikkeld
Karel de Grote: drie zonen erven zijn land d.m.v erfopvolging → privaatrechtelijk
geregeld
● Bijna alles was privaatrecht
● Geen trias politica in de romeinse tijd; de keizer deed vooral aan rechtspreken, soms
aan wetgeven (zagen zichzelf als koning Salomo)
II. 17e en 18e eeuw: emancipatie van het publiekrecht uit het privaatrecht
● Ontstaan van het legaliteitsbeginsel
● Behoefte aan staatsvorming ⇒ hoe de staat moet worden ingericht
III. Eind 18e eeuw: franse revolutie (1789): het begin van de rechtsstaat
Kenmerken
● Erkenning legaliteitsbeginsel als centraal beginsel publiekrecht
● Invoering trias politica (stelsel van machtenscheiding- en spreiding)
● Ontstaan van vrijheidsrechten in een document zoals de Grondwet
○ vrijheid van spreken, denken en geloven
● Begin van de rechtsbescherming van de burger tegen de overheid
Gevolg⇒ scherpe scheiding tussen publiekrecht en privaatrecht vanaf 1811
Publieke bevoegdheden mogen zich niet meer in private handen bevinden, zoals eerst soms
wel het geval was bij belastingheffing of rechtspraak (forum academicum).
