ZSO: De foetoneonatale transitie
Achtergrond:
In 2018 werden bijna 162.500 kinderen geboren in Nederland. Nooit in het leven van de
mens vinden zulke grote veranderingen plaats als op het moment van de geboorte. De
pasgeborene moet van een volledige placentaire afhankelijkheid voor de levensbehoeften
de transitie maken naar een totale onafhankelijkheid, en dit binnen een aantal minuten. De
cruciale brandstofvoorziening, zuurstof en de daarbij horende CO2 afvoer wordt verplaatst
van de placenta, naar de longen van de pasgeborene. De foetus badend in vruchtwater
heeft longen gevuld met vocht welke in deze luttele minuten afgevoerd moet worden en
vervangen door lucht. De longen moeten voor het eerst hun kernfunctie, de gaswisseling,
volledig en voldoende borgen. Naast deze acute en vitale adaptatie zijn de thermoregulatie
en de glucosehuishouding belangrijke functies welke in de eerste uren na de geboorte
autonoom sufficiënt moeten zijn.
De student:
• Kan de veranderingen uitleggen welke bij de overgang van het intra-uteriene naar de extra-
uteriene omgeving plaatsvinden om de verplaatsing van de gaswisseling van de maternale
placenta naar de neonatale longen te borgen.
• Kan uitleggen welke problemen er bij de pasgeborene kunnen ontstaan wanneer de
pulmonale transitie niet adequaat verloopt.
• Kan uitleggen wat de verschillen zijn tussen de foetale circulatie en de neonatale circulatie.
• Kan de Apgarscore en diens functie uitleggen.
• Kan uitleggen en toelichten in welke specifieke gevallen de homeostatische processen,
thermoregulatie en glucosehuishouding, bewaakt worden in de eerste uren na de geboorte.
Foetale bloedsomloop:
- Algemeen:
- Anders dan neonatale bloedsomloop
- Navelstreng is verbonden met de placenta. Placenta: zuurstof en afvalstoffen
- Onderdelen
- Placenta: uitwisseling tussen moeder en kind (voedingsstoffen, afvalstoffen en O2)
- Navelstrengader (bloed van de placenta naar het hart) en 2 slagaders (bloed van
hart naar placenta)
- Foramen ovale/ovale venster (=verbinding tussen de linker- en rechterboezem)
- Ductus botalli (=verbinding tussen aorta en longslagader)
Voor de geboorte werken de longen nog niet. Het embryo ontvangt zuurstofrijk
bloed via de navelstreng. Geen zuurstofarm zoals bij neonataal.
De longslagader is verbonden met de aorta. Zo stroomt er minder bloed naar de
longen toe die nog niet werken.
Via een gaatje (weefselklepje bij foramen ovale, dit klepje is belangrijk voor na
de geboorte) tussen de boezems/atria stroomt zuurstofrijk bloed van de rechter-
naar de linkerboezem.
Bloed van rechterboezem, ovale venster naar linkerboezem. Dit betekent dat het
Achtergrond:
In 2018 werden bijna 162.500 kinderen geboren in Nederland. Nooit in het leven van de
mens vinden zulke grote veranderingen plaats als op het moment van de geboorte. De
pasgeborene moet van een volledige placentaire afhankelijkheid voor de levensbehoeften
de transitie maken naar een totale onafhankelijkheid, en dit binnen een aantal minuten. De
cruciale brandstofvoorziening, zuurstof en de daarbij horende CO2 afvoer wordt verplaatst
van de placenta, naar de longen van de pasgeborene. De foetus badend in vruchtwater
heeft longen gevuld met vocht welke in deze luttele minuten afgevoerd moet worden en
vervangen door lucht. De longen moeten voor het eerst hun kernfunctie, de gaswisseling,
volledig en voldoende borgen. Naast deze acute en vitale adaptatie zijn de thermoregulatie
en de glucosehuishouding belangrijke functies welke in de eerste uren na de geboorte
autonoom sufficiënt moeten zijn.
De student:
• Kan de veranderingen uitleggen welke bij de overgang van het intra-uteriene naar de extra-
uteriene omgeving plaatsvinden om de verplaatsing van de gaswisseling van de maternale
placenta naar de neonatale longen te borgen.
• Kan uitleggen welke problemen er bij de pasgeborene kunnen ontstaan wanneer de
pulmonale transitie niet adequaat verloopt.
• Kan uitleggen wat de verschillen zijn tussen de foetale circulatie en de neonatale circulatie.
• Kan de Apgarscore en diens functie uitleggen.
• Kan uitleggen en toelichten in welke specifieke gevallen de homeostatische processen,
thermoregulatie en glucosehuishouding, bewaakt worden in de eerste uren na de geboorte.
Foetale bloedsomloop:
- Algemeen:
- Anders dan neonatale bloedsomloop
- Navelstreng is verbonden met de placenta. Placenta: zuurstof en afvalstoffen
- Onderdelen
- Placenta: uitwisseling tussen moeder en kind (voedingsstoffen, afvalstoffen en O2)
- Navelstrengader (bloed van de placenta naar het hart) en 2 slagaders (bloed van
hart naar placenta)
- Foramen ovale/ovale venster (=verbinding tussen de linker- en rechterboezem)
- Ductus botalli (=verbinding tussen aorta en longslagader)
Voor de geboorte werken de longen nog niet. Het embryo ontvangt zuurstofrijk
bloed via de navelstreng. Geen zuurstofarm zoals bij neonataal.
De longslagader is verbonden met de aorta. Zo stroomt er minder bloed naar de
longen toe die nog niet werken.
Via een gaatje (weefselklepje bij foramen ovale, dit klepje is belangrijk voor na
de geboorte) tussen de boezems/atria stroomt zuurstofrijk bloed van de rechter-
naar de linkerboezem.
Bloed van rechterboezem, ovale venster naar linkerboezem. Dit betekent dat het
