Hoofdstuk 1 Wat is sport
De relevantie van de vraag net het wezen van sport
Het is belangrijk om te weten wat sport is in de volgende situaties:
- Gemeenten voelen zich verantwoordelijk voor de bevordering van sport- en
beweegactiviteiten voor de inwoners. Daarvoor is subsidie beschikbaar. Om de subsidie te
kunnen toekennen, moet het gemeentebestuur vaststellen wie hiervoor in aanmerking
komen.
- NOC*NSF moet beslissingen nemen over de vraag welke bonden zich bij de sportkoepel
mogen aansluiten.
- Een sportredacteur zal zich soms afvragen of hij bepaald nieuws als sportnieuws moet
brengen.
- Een fysiotherapeut en een huisarts die één keer in de week een spreekuur houden voor
mensen met sportblessures, moeten soms uitleggen wat ze verstaan onder sportblessures.
Je kunt ook vragen stellen vanuit de ethische en juridische ooghoek. Blijkbaar hanteren
mensen ook morele normen bij hun beoordeling of een activiteit of handeling wel of geen
sport is.
Het afgrenzen van sport ten opzichte van niet-sport is ook relevant vanuit het recht. In de
sport komen handelingen voor die in het gewone maatschappelijke leven aanleiding kunnen
zijn voor een strafzaak. Fysieke overtredingen in de sport kunnen door de scheidsrechter
bestraft worden. Dat betekent dat de sportbeoefenaars zware blessures kunnen oplopen,
zonder dat het tot een strafrechtelijke zaak komt. Rechters beschouwen sport als een eigen
wereldje met eigen regels en sancties.
Als geweld het speldoel is, is het gebruik ervan zelfs in overeenstemming met de regels.
Het dubbelkarakter van sport
Je kunt sport op twee manieren definiëren.
- Essentialistisch
Er wordt vooral gezocht naar het wezen (de essentie) van sport. Sport wordt gezien als een eigen
wereld, met eigen kenmerken, die onafhankelijk functioneren van de sociale en culturele verbanden
waarin sport zich beweegt. Vragen als:
o Wat is het eigene van sport?
o Welke specifieke kenmerken heeft sport?
o Waarin onderscheid sport zich van andere maatschappelijke instituties en
activiteiten?
Publieke debat: standpunt eigenen van sport moet gerespecteerd worden.
Het eigene van sport is te ontdekken door op zoek te gaan naar intrinsieke kenmerken van sport.
- Instrumenteel
Sport is vooral een middel om andere, buiten sport gelegen doelen te realiseren.
Sport is in deze opvatting geen geïsoleerd verschijnsel: zij is onlosmakelijk verbonden
met de samenleving en met individuen. Beiden maken gebruik van sport om
doelstellingen te realiseren.
Deze twee aspecten van sport – het wezen en het gebruik ervan – worden het dubbelkarakter
genoemd.
Het wezen van sport
Latijns desportare: zich verstrooien, zich ontspannen, zich vermaken
Franse desport en Engelse disport: oefeningen en ontspanning die vaardigheid en kracht vorderen en
bevorderen.
Werkdefinitie van sport door boek sportwereld HBO: Sport is een vaardigheidsspel gericht op het
bereiken van een bepaald doel, waarbij fysieke kwaliteiten van mensen worden getest in
wedstrijdvorm en waarbij gespeeld wordt volgens regels, binnen institutionele kaders.
De harde kern van sport wordt gevormd door physical games: fysieke spelvormen van een wedstrijd
karakter.
, Uitleg van definitie van sport
- Sport is een vaardigheidsspel
Om te kunnen sporten moet een mens beschikken over een aantal vaardigheden, vooral
bewegingsvaardigheden. Maar naast technische vaardigheden ook tactische, mentale en morele
vaardigheden. Een sporter kan zich deze vaardigheden eigen maken door veel te oefenen
(trainingen) en door (wedstrijd)ervaring op te doen. Door sport te zien als een vaardigheidsdrempel
sluiten we kansspelen uit.
- De sporter probeert een bepaald doel te bereiken
Een tweede kenmerk is dat elke sport gericht is op een doel: een intern doel. Deze doelgerichtheid
van sport noemt met het intrinsieke doel van sport. Het heeft met de sport zelf te maken en niet de
motieven om te sporten. Motieven zijn extrinsieke doelen.
- Sport heeft een fysiek karakter
Het fysieke karakter van sport houdt in dat de sportactiviteit een beroep doet op de lichamelijke
vermogens van de mens. Als we bij sport spreken over lichamelijke activiteit, bedoelen we dat het
lichamelijke aspect dominant is. De bewegingshandelingen bij sport zijn een doel op zich. Daarnaast
maken we ook onderscheid tussen verplaatsend bewegen en niet-verplaatsend bewegen. Bij het
eerste gaat het erom het lichaam of bepaalde voorwerpen te verplaatsen. Tot slot een kanttekening
over lichaam en geest. Als we zeggen dat sport vooral een fysieke activiteit is, bedoelen we daarmee
niet te zeggen dat cognitie geen rol speelt. Dat doet het juist wel. Bij de ene sport meer dan bij de
andere.
- Bij sport is er sprake van testen in wedstrijdvorm
Sport kan gezien worden als een in wedstrijdvorm gegoten prestatievergelijkingen. Bij dit aspect
wordt vaak verwezen naar spel. Dit kun je opdelen in twee delen:
o Game
Er is wel sprake van intrinsieke (scoren, meeste doelpunten) en/of
extrinsieke (geld) doelen. Spel als game kent regels en bovendien ligt het
gebruik van middelen vast. Dit geldt ook voor kansspelen. Sport als game
komt sterk overeen met wat in veel takken van sport terug is te vinden: het
willen bereiken van een bepaald doel dat is gedefinieerd door het spel in
kwestie, waarbij men zich bedient van middelen die eveneens vast staan en
men zich vrijwillig laat leiden door de regels van het spel. Het moet gaan om
een vaardigheidsspel waarin het element strijd en competitie is verwerkt.
o Play
Het gaat om een speelse houding. Deze is niet gebonden aan één bepaalde
activiteit. Kenmerkend voor deze houding zijn vrijheid, creativiteit,
spontaniteit en belangeloosheid. Bij spel als play is het spelen zelf doel en is
er geen extrinsiek doel. Daarbij staat het ook niet vast welke middelen
gebruikt worden.
Conclusie: sport kan gezien worden als spel, maar dan vooral in de betekenis van game.
- Sport heeft regels
Regels maken een sport tot juist die unieke sport en daarom worden ze constituerende regels
genoemd. Typisch voor regels in sport is dat er obstakels worden opgeworpen. Sommige spelregels
hebben een verbodskarakter. Regels in de sport creëren beperkingen, maar bieden ook
mogelijkheden. Sommige sporten kent een buitenspelregel.
Constituerende regels van sport:
o Regels over wie de wedstrijd wint
o Regels over de bewegingstechnieken die gehanteerd mogen/moeten worden
o Regels over middelen die gebruikt mogen/moeten worden
De relevantie van de vraag net het wezen van sport
Het is belangrijk om te weten wat sport is in de volgende situaties:
- Gemeenten voelen zich verantwoordelijk voor de bevordering van sport- en
beweegactiviteiten voor de inwoners. Daarvoor is subsidie beschikbaar. Om de subsidie te
kunnen toekennen, moet het gemeentebestuur vaststellen wie hiervoor in aanmerking
komen.
- NOC*NSF moet beslissingen nemen over de vraag welke bonden zich bij de sportkoepel
mogen aansluiten.
- Een sportredacteur zal zich soms afvragen of hij bepaald nieuws als sportnieuws moet
brengen.
- Een fysiotherapeut en een huisarts die één keer in de week een spreekuur houden voor
mensen met sportblessures, moeten soms uitleggen wat ze verstaan onder sportblessures.
Je kunt ook vragen stellen vanuit de ethische en juridische ooghoek. Blijkbaar hanteren
mensen ook morele normen bij hun beoordeling of een activiteit of handeling wel of geen
sport is.
Het afgrenzen van sport ten opzichte van niet-sport is ook relevant vanuit het recht. In de
sport komen handelingen voor die in het gewone maatschappelijke leven aanleiding kunnen
zijn voor een strafzaak. Fysieke overtredingen in de sport kunnen door de scheidsrechter
bestraft worden. Dat betekent dat de sportbeoefenaars zware blessures kunnen oplopen,
zonder dat het tot een strafrechtelijke zaak komt. Rechters beschouwen sport als een eigen
wereldje met eigen regels en sancties.
Als geweld het speldoel is, is het gebruik ervan zelfs in overeenstemming met de regels.
Het dubbelkarakter van sport
Je kunt sport op twee manieren definiëren.
- Essentialistisch
Er wordt vooral gezocht naar het wezen (de essentie) van sport. Sport wordt gezien als een eigen
wereld, met eigen kenmerken, die onafhankelijk functioneren van de sociale en culturele verbanden
waarin sport zich beweegt. Vragen als:
o Wat is het eigene van sport?
o Welke specifieke kenmerken heeft sport?
o Waarin onderscheid sport zich van andere maatschappelijke instituties en
activiteiten?
Publieke debat: standpunt eigenen van sport moet gerespecteerd worden.
Het eigene van sport is te ontdekken door op zoek te gaan naar intrinsieke kenmerken van sport.
- Instrumenteel
Sport is vooral een middel om andere, buiten sport gelegen doelen te realiseren.
Sport is in deze opvatting geen geïsoleerd verschijnsel: zij is onlosmakelijk verbonden
met de samenleving en met individuen. Beiden maken gebruik van sport om
doelstellingen te realiseren.
Deze twee aspecten van sport – het wezen en het gebruik ervan – worden het dubbelkarakter
genoemd.
Het wezen van sport
Latijns desportare: zich verstrooien, zich ontspannen, zich vermaken
Franse desport en Engelse disport: oefeningen en ontspanning die vaardigheid en kracht vorderen en
bevorderen.
Werkdefinitie van sport door boek sportwereld HBO: Sport is een vaardigheidsspel gericht op het
bereiken van een bepaald doel, waarbij fysieke kwaliteiten van mensen worden getest in
wedstrijdvorm en waarbij gespeeld wordt volgens regels, binnen institutionele kaders.
De harde kern van sport wordt gevormd door physical games: fysieke spelvormen van een wedstrijd
karakter.
, Uitleg van definitie van sport
- Sport is een vaardigheidsspel
Om te kunnen sporten moet een mens beschikken over een aantal vaardigheden, vooral
bewegingsvaardigheden. Maar naast technische vaardigheden ook tactische, mentale en morele
vaardigheden. Een sporter kan zich deze vaardigheden eigen maken door veel te oefenen
(trainingen) en door (wedstrijd)ervaring op te doen. Door sport te zien als een vaardigheidsdrempel
sluiten we kansspelen uit.
- De sporter probeert een bepaald doel te bereiken
Een tweede kenmerk is dat elke sport gericht is op een doel: een intern doel. Deze doelgerichtheid
van sport noemt met het intrinsieke doel van sport. Het heeft met de sport zelf te maken en niet de
motieven om te sporten. Motieven zijn extrinsieke doelen.
- Sport heeft een fysiek karakter
Het fysieke karakter van sport houdt in dat de sportactiviteit een beroep doet op de lichamelijke
vermogens van de mens. Als we bij sport spreken over lichamelijke activiteit, bedoelen we dat het
lichamelijke aspect dominant is. De bewegingshandelingen bij sport zijn een doel op zich. Daarnaast
maken we ook onderscheid tussen verplaatsend bewegen en niet-verplaatsend bewegen. Bij het
eerste gaat het erom het lichaam of bepaalde voorwerpen te verplaatsen. Tot slot een kanttekening
over lichaam en geest. Als we zeggen dat sport vooral een fysieke activiteit is, bedoelen we daarmee
niet te zeggen dat cognitie geen rol speelt. Dat doet het juist wel. Bij de ene sport meer dan bij de
andere.
- Bij sport is er sprake van testen in wedstrijdvorm
Sport kan gezien worden als een in wedstrijdvorm gegoten prestatievergelijkingen. Bij dit aspect
wordt vaak verwezen naar spel. Dit kun je opdelen in twee delen:
o Game
Er is wel sprake van intrinsieke (scoren, meeste doelpunten) en/of
extrinsieke (geld) doelen. Spel als game kent regels en bovendien ligt het
gebruik van middelen vast. Dit geldt ook voor kansspelen. Sport als game
komt sterk overeen met wat in veel takken van sport terug is te vinden: het
willen bereiken van een bepaald doel dat is gedefinieerd door het spel in
kwestie, waarbij men zich bedient van middelen die eveneens vast staan en
men zich vrijwillig laat leiden door de regels van het spel. Het moet gaan om
een vaardigheidsspel waarin het element strijd en competitie is verwerkt.
o Play
Het gaat om een speelse houding. Deze is niet gebonden aan één bepaalde
activiteit. Kenmerkend voor deze houding zijn vrijheid, creativiteit,
spontaniteit en belangeloosheid. Bij spel als play is het spelen zelf doel en is
er geen extrinsiek doel. Daarbij staat het ook niet vast welke middelen
gebruikt worden.
Conclusie: sport kan gezien worden als spel, maar dan vooral in de betekenis van game.
- Sport heeft regels
Regels maken een sport tot juist die unieke sport en daarom worden ze constituerende regels
genoemd. Typisch voor regels in sport is dat er obstakels worden opgeworpen. Sommige spelregels
hebben een verbodskarakter. Regels in de sport creëren beperkingen, maar bieden ook
mogelijkheden. Sommige sporten kent een buitenspelregel.
Constituerende regels van sport:
o Regels over wie de wedstrijd wint
o Regels over de bewegingstechnieken die gehanteerd mogen/moeten worden
o Regels over middelen die gebruikt mogen/moeten worden
