Groepen sfingolipiden
Signaalmoleculen
Sfingolipiden
- Sfingosine-1-fosfaat en ceramides
123
,Glycerofosfolipiden
Eicosanoiden
- Prostagladinen
- Leukotriënen
- Resolvine
ð Fosfolipase A2 gaat heel specifike arachidonzuur knippen uit de membraan
ð Arachidonzuur noemt men ook eicosatetraeenzuur
ð Dit kan dan omgezet worden in prostaglidines of leukotriënen
ð Fosfolipase A2 wordt sterk geregeld door bepaalde hormonen en neurotransmiGers
Prostaglandines
- Via werking cyclo-oxygenases
- Stamboomstructuur
- Lokale werking en snelle aJraak (korte werking)
- Reeks hormoonachMge stoffen met pleiotrope werking via receptorparalogen
o ContracMe gladde spiercellen,
o Uitlokken ontstekingsreacMe, koorts en pijn
o BloedplaatjesaggregaMe (balans PGI2 en TXA2)
Leukotriënen
- Via werking lipo-oxygenases
- Stamboomstructuur
- HormoonachMge stoffen
- Lokale werking en snelle aJraak (korte werking)
- SMmulaMe immuuncellen
o InflammaMereacMe
o Allergische reacMe
124
,Pro-resolving mediators (3e groep)
- Gaat tegenwerken wat prostaglandines en leukotriënen doen
- AZomsMg van essenMële vetzuren EPA en DHA
- ProducMe als reacMe op producMe prostaglandines en leukotriënen
- Werking aspirine op COX2
- HormoonachMge stoffen
- Lokale werking
- Snelle aJraak (korte werking)
- Onderdrukken pijn
- Beëindigen ontstekingsreacMe
- SMmuleren weefselregeneraMe
Fosfolipase C
Primaire en secundaire booschappers
125
, 8.2 Cytochroom P450-systeem en detoxificaMe
- Mono-oxygenase acMviteit
- Bevat heemijzer (H9) dat O2 splitst met vorming water en gehydroxyleerd
molecule
- Doel: lipofiele biomoleculen meer wateroplosbaar maken
- NADPH nodig als cofactor (electrondonor)
Endogeen metabolisme
- Biosynthese van cholesterol-afgeleide producten (steroïd hormonen, vitamine D3, galzouten)
Exogeen metabolisme
- Omzedng lipofiele lichaamsvreemde moleculen tot polaire stoffen die uitgescheiden kunnen worden
- GunsMge intermediairen - bv: omzedng codëine à morfine
- Schadelijke intermediairen – bv: omzedng procarcinogeen benzo-pyreen tot kankerverwekkend
benzo[a]pyreen-epoxide
126
Signaalmoleculen
Sfingolipiden
- Sfingosine-1-fosfaat en ceramides
123
,Glycerofosfolipiden
Eicosanoiden
- Prostagladinen
- Leukotriënen
- Resolvine
ð Fosfolipase A2 gaat heel specifike arachidonzuur knippen uit de membraan
ð Arachidonzuur noemt men ook eicosatetraeenzuur
ð Dit kan dan omgezet worden in prostaglidines of leukotriënen
ð Fosfolipase A2 wordt sterk geregeld door bepaalde hormonen en neurotransmiGers
Prostaglandines
- Via werking cyclo-oxygenases
- Stamboomstructuur
- Lokale werking en snelle aJraak (korte werking)
- Reeks hormoonachMge stoffen met pleiotrope werking via receptorparalogen
o ContracMe gladde spiercellen,
o Uitlokken ontstekingsreacMe, koorts en pijn
o BloedplaatjesaggregaMe (balans PGI2 en TXA2)
Leukotriënen
- Via werking lipo-oxygenases
- Stamboomstructuur
- HormoonachMge stoffen
- Lokale werking en snelle aJraak (korte werking)
- SMmulaMe immuuncellen
o InflammaMereacMe
o Allergische reacMe
124
,Pro-resolving mediators (3e groep)
- Gaat tegenwerken wat prostaglandines en leukotriënen doen
- AZomsMg van essenMële vetzuren EPA en DHA
- ProducMe als reacMe op producMe prostaglandines en leukotriënen
- Werking aspirine op COX2
- HormoonachMge stoffen
- Lokale werking
- Snelle aJraak (korte werking)
- Onderdrukken pijn
- Beëindigen ontstekingsreacMe
- SMmuleren weefselregeneraMe
Fosfolipase C
Primaire en secundaire booschappers
125
, 8.2 Cytochroom P450-systeem en detoxificaMe
- Mono-oxygenase acMviteit
- Bevat heemijzer (H9) dat O2 splitst met vorming water en gehydroxyleerd
molecule
- Doel: lipofiele biomoleculen meer wateroplosbaar maken
- NADPH nodig als cofactor (electrondonor)
Endogeen metabolisme
- Biosynthese van cholesterol-afgeleide producten (steroïd hormonen, vitamine D3, galzouten)
Exogeen metabolisme
- Omzedng lipofiele lichaamsvreemde moleculen tot polaire stoffen die uitgescheiden kunnen worden
- GunsMge intermediairen - bv: omzedng codëine à morfine
- Schadelijke intermediairen – bv: omzedng procarcinogeen benzo-pyreen tot kankerverwekkend
benzo[a]pyreen-epoxide
126
