Samenvatting Vaardigheidslessen & CBL Extramuraal CNA, RCA en Onco

Vaardigheidslessen en case based learning

Case based learning 1 en vaardigheidstraining 3 – 08-
02-21




Symptomen Parkinson:
- Start en stop bewegingen
- Kleine bewegingen
- Expressie in gezicht valt weg, communicatie hierdoor lastiger
- Traagheid
- Stijfheid

Symptomen CVA:
- Geheugen/taal/visus/persoonlijkheidsstoornis problemen afhankelijk van locatie
- Unilaterale klachten motorisch en/of sensorisch
- Balans problemen

MS  sclerosering waardoor het signaal niet meer goed wordt doorgegeven. Afhankelijk van locatie
komen er bepaalde klachten. Wanneer dit in het cerebellum is aangedaan dan is balans en
coördinatie verminderd.




Vragen bij Parkinson om hulpvraag beter te definiëren:
- Dubbeltaken?

, - Bij welke gedeelte van het uit bed komen heeft u moeite?
- Wat voor bed? Hoe hoog staat bed? Kan de hoogte aangepast worden?
- Meer problemen laatste tijd?
- Hoe lang doet u erover?
- Zijn er ook andere problemen met bed liggen? In bed gaan, verliggen,, uit bed te komen,
omdraaien in bed, om hoog schuiven, om laag schuiven
- Hoe slaapt iemand?
- Aan welke kant komt u uit bed?
- Heeft u een eigen deken of een gezamenlijk dekbed?
- Zijn de dekens zwaar? Slaapt u onder een laken en deken?
- Gebruikt u hulpmiddelen bij uit bed komen, heeft u hulp

Observatie:
- Wat?
o Specificeren hulpvraag  persoon, taak, omgeving
- Hoe?
oEerst globaal & daarna specifiek en grenzen opzoeken
oAlgemeen
 Lukt het en is het veilig?
 Met of zonder hulp(middelen)?
 Wat valt het meeste op/
 Kost het moeit? Hoe snel of langzaam gaat het?
 Waar vermoed ik schade in CZS?
o Bewegingsanalyse (kinesiologie)
 Wat zijn de bewegingen van hoofd/romp/extremiteit
 Hoe verlopen de start-, midden- en eindfase?
 Wat zie je van zwaartepunt(-en) & steunvlak?
 Hoe groot zijn de amplitudes van de bewegingen (grote of kleine
bewegingen)?
 Zijn bewegingen vloeiend?
- Waarom?
o Hypothesen functiestoornissen en/of persoonlijke/contextuele factoren. Hierin
betrek je wat je hebt gezien en je kennis van de pathologie.

- De patiënten die slecht gevoel (sensibiliteit) hebben, gaan met hun visus compenseren. Dit
zie je niet vaak bij Parkinson.
- Spiertonus is aangedaan, vaak een verhoogde tonus wat zorgt voor stijfheid.  onderzoek
door passieve bewegingsuitslag te doen. Tonus = weerstand tegen passieve beweging van
een spier (zie werkcollege 1 kennisclip).
- Sturing is aangedaan, vaak is beweging klein en traag.
- Spierkracht niet vanwege de basale kernen maar vanwege inactiviteitsatrofie kan dat wel
gebeuren.

Spiertonus:
- Spasticiteit
o Knipmes fenomeen
o Met name weerstand bij antizwaartekrachtsspieren 
 Bij het been heb je dan weerstand bij het buigen.
 Bij de arm is het weerstand als je elleboog strekt.
 Bij de kuit heb je weerstand plantair flexoren
- Rigiditeit

, o Tandratfenomeen
o Weerstand bij strekken en buigen
Spasticiteit en rigiditeit zijn afhankelijk van snelheid. Dus tonus is de weerstand tegen passieve
verlengen van de spier en is snelheidsafhankelijk. Des te hoger de snelheid dan verwacht je meer
weerstand. Bij beetje spasme merk je bij het snel bewegen wel weerstand.

Spierkracht problemen wel bij cortex hemiplegie problematiek.

Strategieën: https://geriatriefysio.jouwweb.nl/ziekte-van-parkinson/cognitieve-strategieen

In bed gaan:
1. Voor bed staan en dat je met knie de rand van het bed voelt.
2. Zorg dat je niet te hoog gaat zitten, hiervoor kan je een plakbandje op de bed zetten
3. Als je kussens rechts is dan zet je linkerhand voor je lichaam neer en laat je op je zij vallen. Je
onderbenen gaan dan vanzelf mee en komen op de hoogte van het matras. De knieën hoef je
dan alleen nog iets meer te buigen en opzij bewegen en je voeten liggen op het matras.
4. Als je op je rechterzij ligt schuif je je voeten iets naar achteren. Je duwt je af met je
linkerhand door naar en kijkt naar plafond en wijst knieën naar het plafond. Laat je knieën
langzaam strekken en je ligt.

Uit bed gaan:
1. Eén voor een de knieën buigen
2. Als je aan de rechterkant uit bed gaat. Dan linkerhand over je lichaam naar de rechterkant
dan vallen knieën opzij en kom je weer op je zij.
3. Voeten naar voren steken en dat die buiten het bed komen. Je zet je hand op het matras. Je
drukt je met je linkerhand omhoog terwijl je voeten naar beneden zakken.
4. Voeten naar achteren tegen bed aan, bovenlichaam naar voren bewegen en gaan staan.

Probeer bij het aanleren van de stappen aftellen en cueing geven. Dit heel vaak herhalen en
beginnen met stap 1 en dan stap 2. Vervolgens twee stappen gelijk etc.

Helpen met deken  alleen deel open leggen waar je kussen is. Dus bij het kussen leg je naar
achterkant en bij je voeten laat je erachter. Wanneer je op je zij ligt hoef je alleen je voeten eronder
te schuiven. En dan alleen aan de bovenkant rechttrekken. Maak een driehoek dus en dan een
rechthoek, voor uit bed gaan doe je hetzelfde omgekeerd.

Behandeling:
1. Oefening voor tonusregulatie romp: Rotaties  Helpen minder stijf te worden  ’s ochtends
en ’s avonds voor naar bed gaan. Maar dit kan je niet midden in de nacht te doen als je
toevallig een keer naar de wc moet. Dit kan je alleen maar kortdurend beïnvloeden. Je helpt
dan alleen de stijfheid in de thorax.
a. Knieën optrekken en dan van links naar rechts
b. In zit roteren door links en rechts achter je te kijken. Dit kan vanuit de schouders en
vanuit de romp.
2. Gebruik maken van startsignaal beweging (cue)
3. Cognitieve strategie
4. Wat doe je om ervoor te zorgen dat dhr. Singh dit leert?
a. Voorbeeld geven en zeggen wat je doet
b. Samen doen met verbale ondersteuning (denk aan herhaling!)
c. Patiënt zegt hardop en doet daarna elke stap
d. Patiënt zegt in gedachten en doet daarna elke stap