Goed- en kwaadaardige huidtumoren
Benigne (goedaardige) huidtumoren
Goedaardige tumoren komen veel voor en kunnen tot onrust leiden. De tumormassa kan
op verschillende manieren ontstaan:
- Door proliferatie (snelle groei) van weefsel
- Door retentie: blokkade door bijvoorbeeld een cyste
- Door afzetting van materialen: bijvoorbeeld vetophopingen (xanthomen)
- Door degeneratie en ontsteking: ontsteking leidt tot verharding, verdikking en
littekenvorming.
Benigne tumoren vertonen zich meestal als papels, noduli, nodi of cysten. Ze kunnen
verworven zijn of congenitaal.
,Verruca seborrhoica
Verrucae seborrhoicae zijn ook wel ouderdomswratten. Dit zijn benigne tumoren die
ontstaan zijn door proliferatie van epidermale keratinocyten. Ze komen bij blanken zeer
veel voor. Het zijn de meest voorkomende epitheliale tumoren bij ouderen.
Klinisch beeld
De wratten verschijnen ongeveer vanaf 40 jaar en nemen toe. Ze komen vaak voor op de
romp, het gezicht en de handruggen. Eerst ontstaat er een gele hyperpigmentatie.
Daaruit ontstaan ronde of ovale wratachtige papels en plaques op de huid. De kleur kan
licht- tot donkerbruin of zelfs zwart zijn. Het opeens ontstaan van velen verrucae kan in
zeldzame gevallen een paraneoplasie zijn als reactie op een maligniteit.
Karakteristiek zijn: de kleine witte op milia gelijkende pseudocystetjes en donkerder
gekleurde hoornpluggen in de follikels die met de dermatoscoop goed te zien zijn. Twee
varianten zijn:
- Stuccokeratosen: kleine wratjes die lijken op kalkspetters
- Dermatosis papulosa nigra: kleine zwarte papels die vooral voorkomen bij
mensen met een donkere huid.
Oorzaak
Oorzaak is onbekend. Bij de mensen die veel in de zon komen zijn de aantallen groter. En
ontstaan de wratten op jongere leeftijd. De aanleg kan worden overgeërfd.
(Differentiaal) diagnostiek
Klinisch beeld. Ruwe onregelmatige bruin-zwartachtige plekken (komen meestal in
multiple voor). Kan er echt wratachtig uit zien. Het lijkt echt op de huid te liggen zijn.
DD: lentigo solaris, lentigo maligna, gepigmenteerde actinische keratose, gewone
naevus naevocellularis, melanoom of gepigmenteerde BCC.
Behandeling
De wratten kunnen behandeld worden met vloeibare stikstof (cryotherapie), curretage
met een scherpe lepel of een shave excisie. Bij dermatosis papulosa nigra kunnen de
laesies beter behandeld worden met elektrochirurgie, er is wel altijd risico op post
inflammatoire hyper of hypopigmentatie. De wratten blijven altijd bestaan maar worden
nooit kwaadaardig.
, Blauwe naevus
Een regelmatig voorkomende naevus naevocellulairis, waarbij de naevuscellen
gelokaliseerd zijn in de dermis. Dit zorgt voor de blauwe kleur. Ontstaat meestal op
kinderleeftijd of puberteit.
Klinisch beeld
Gladde of halfbolvormige, blauw of blauwgrijzige-zwarte papels met een grootte van 5-8
mm. Komen vooral voor op handen, voeten, gezicht of behaarde hoofd. Is solitair.
Oorzaak
Ontstaat door een ophoping van melanocyten diep in de dermis. Precieze oorzaak
onbekend. Waarschijnlijk door onvolledige migratie tijdens de foetale ontwikkeling,
waardoor de melanocyten in de dermis achterblijven.
(Differentiaal) diagnostiek
Klinisch beeld. Met dermatoscoop nauwkeuriger bekijken. DD: melanoom, compound
naevi.
Behandeling
Niet nodig. Als ze niet gewenst zijn kunnen ze chirurgisch verwijderd worden. Wordt
zelden kwaadaardig. Afwijkingen die groter zijn dan een centimeter moeten
histopathologisch worden onderzocht.
Benigne (goedaardige) huidtumoren
Goedaardige tumoren komen veel voor en kunnen tot onrust leiden. De tumormassa kan
op verschillende manieren ontstaan:
- Door proliferatie (snelle groei) van weefsel
- Door retentie: blokkade door bijvoorbeeld een cyste
- Door afzetting van materialen: bijvoorbeeld vetophopingen (xanthomen)
- Door degeneratie en ontsteking: ontsteking leidt tot verharding, verdikking en
littekenvorming.
Benigne tumoren vertonen zich meestal als papels, noduli, nodi of cysten. Ze kunnen
verworven zijn of congenitaal.
,Verruca seborrhoica
Verrucae seborrhoicae zijn ook wel ouderdomswratten. Dit zijn benigne tumoren die
ontstaan zijn door proliferatie van epidermale keratinocyten. Ze komen bij blanken zeer
veel voor. Het zijn de meest voorkomende epitheliale tumoren bij ouderen.
Klinisch beeld
De wratten verschijnen ongeveer vanaf 40 jaar en nemen toe. Ze komen vaak voor op de
romp, het gezicht en de handruggen. Eerst ontstaat er een gele hyperpigmentatie.
Daaruit ontstaan ronde of ovale wratachtige papels en plaques op de huid. De kleur kan
licht- tot donkerbruin of zelfs zwart zijn. Het opeens ontstaan van velen verrucae kan in
zeldzame gevallen een paraneoplasie zijn als reactie op een maligniteit.
Karakteristiek zijn: de kleine witte op milia gelijkende pseudocystetjes en donkerder
gekleurde hoornpluggen in de follikels die met de dermatoscoop goed te zien zijn. Twee
varianten zijn:
- Stuccokeratosen: kleine wratjes die lijken op kalkspetters
- Dermatosis papulosa nigra: kleine zwarte papels die vooral voorkomen bij
mensen met een donkere huid.
Oorzaak
Oorzaak is onbekend. Bij de mensen die veel in de zon komen zijn de aantallen groter. En
ontstaan de wratten op jongere leeftijd. De aanleg kan worden overgeërfd.
(Differentiaal) diagnostiek
Klinisch beeld. Ruwe onregelmatige bruin-zwartachtige plekken (komen meestal in
multiple voor). Kan er echt wratachtig uit zien. Het lijkt echt op de huid te liggen zijn.
DD: lentigo solaris, lentigo maligna, gepigmenteerde actinische keratose, gewone
naevus naevocellularis, melanoom of gepigmenteerde BCC.
Behandeling
De wratten kunnen behandeld worden met vloeibare stikstof (cryotherapie), curretage
met een scherpe lepel of een shave excisie. Bij dermatosis papulosa nigra kunnen de
laesies beter behandeld worden met elektrochirurgie, er is wel altijd risico op post
inflammatoire hyper of hypopigmentatie. De wratten blijven altijd bestaan maar worden
nooit kwaadaardig.
, Blauwe naevus
Een regelmatig voorkomende naevus naevocellulairis, waarbij de naevuscellen
gelokaliseerd zijn in de dermis. Dit zorgt voor de blauwe kleur. Ontstaat meestal op
kinderleeftijd of puberteit.
Klinisch beeld
Gladde of halfbolvormige, blauw of blauwgrijzige-zwarte papels met een grootte van 5-8
mm. Komen vooral voor op handen, voeten, gezicht of behaarde hoofd. Is solitair.
Oorzaak
Ontstaat door een ophoping van melanocyten diep in de dermis. Precieze oorzaak
onbekend. Waarschijnlijk door onvolledige migratie tijdens de foetale ontwikkeling,
waardoor de melanocyten in de dermis achterblijven.
(Differentiaal) diagnostiek
Klinisch beeld. Met dermatoscoop nauwkeuriger bekijken. DD: melanoom, compound
naevi.
Behandeling
Niet nodig. Als ze niet gewenst zijn kunnen ze chirurgisch verwijderd worden. Wordt
zelden kwaadaardig. Afwijkingen die groter zijn dan een centimeter moeten
histopathologisch worden onderzocht.
