Samenvatting – professionele taalvaardigheid 1
Hoofdstuk 1: spelling toepassen
Spelling werkwoorden
Persoonsvorm tegenwoordige tijd?
Lopen gebruiken Ik loop gek -> ik word gek
Loop jij gek? -> Word jij gek?
Hoor je in lopen geen t? Dan alleen de
stam. Jij loop + t gek -> jij word + t gek
Hoor je in lopen een t? Dan stam + t. Hij loop + t gek -> hij word + t gek
Persoonsvorm verleden tijd?
Sterk (klinkverandering) Zwak
Schrijf het Ik werd boos. Stam + de Ik wandel + de
werkwoord zoals je Vond jij het goed? (enkelvoud)
het hoort. Stam + den Wij wandel + den
Hij werd boos. (meervoud)
Een sterk Jij vond het goed.
wachtwoord Stam + te Ik lach + te
eindigt in de (enkelvoud)
verleden tijd nooit Stam + ten Wij lach + ten
op dt. (meervoud)
Voltooid deelwoord?
’t Exkofschip gebruikt.
Staat de laatste letter van de stam in ’t Boffen: ik heb gebof + t
ex-kofschip? Vissen: we hebben gevis + t
Dan eindigt het voltooid deelwoord op Faxen: die brief wordt gefax + t
een t.
Staat de laatste letter van de stam niet in Verven: het heeft geverv + d
het ’t ex-kofschip? Verhuizen: we zijn verhuis + d
Dan eindigt het voltooid deelwoord op Krabben: ik ben gekrab + d
een d.
Werkwoord als bijvoeglijk naamwoord?
Maak van het bijvoeglijk naamwoord een De bomen zijn geplant -> De geplante
voltooid deelwoord. bomen
Eindigt het voltooid deelwoord op een d De stoel is bekleed -> De beklede stoel
of een t? Het schip is gestrand -> Het gestrande
Dan zo kort mogelijk. schip
Eindigt het voltooid deelwoord op en? Het vlees is gebraden -> Het gebraden
Dan eindigt het bijvoeglijk naamwoord vlees
ook op en.
, Het kopje is gebarsten -> Het gebarsten
kopje
Het ijs is gesmolten -> Het gesmolten ijs
Infinitief (hele werkwoord)
Als het niet is: persoonsvorm, voltooid Hij moest die folders gisteren
deelwoord of werkwoord als bijvoeglijk verspreiden.
naamwoord. Had je niet even kunnen wachten?
Na te. Dat was te verwachten.
De te beantwoorden brief.
Engelse werkwoorden
Engelse werkwoorden worde in principe Printen – printte – geprint
op dezelfde manier vervoegd als Downloaden – downloadde –
Nederlandse werkwoorden: gedownload
Showen – showed – geshowd
Speechen – speechte – gespeecht
Plannen – plande – gepland
Mailen – mailde – gemaild
Surfen – surfte – gesurft
Rugbyen – rugbyde – gerugbyd
e-mailen – e-mailde – ge-e-maild
In sommige Engelse werkwoorden blijft Timen – hij timet – timede – getimed
de laatste e van het hele werkwoord Saven – hij savet – savede – gesaved
staan, omdat anders de uitspraak zou Racen – hij racet – racete – geracet
veranderen:
Bijzondere werkwoorden:
Scoren – scoorde – gescoord
Choken – chookte - gechookt
Spelling niet-werkwoorden
Horloge’s of horloges
Bij zelfstandige naamwoorden die in het Horloge – horloges
meervoud een s krijgen, wordt die s aan Tante – tantes
het zelfstandige naamwoord geplakt, Diner – diners
behalve als de uitspraak daarbij Bureau – bureaus
verandert: Coupé – coupés
Abonnee – abonnees
Milieu – milieus
In dat geval schrijf je ‘s Taxi – taxi’s
Foto – foto’s
Paraplu – paraplu’s
, Baby – baby’s
Programma – programma’s
Zeën of zeeën
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Zee – zeeën
op ee, krijgen in het meervoud ën, Ree – reeën
Idee – ideeën
Melodiën of melodieën
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Melodie – melodieën
op ie, krijgen in het meervoud ën, als de Industrie – industrieën
klemtoon op de laatste lettergreep ligt. Therapie – therapieën
Als de klemtoon niet op de laatste Bacterie – bacteriën
lettergreep ligt, krijgt het meervoud alleen Porie – poriën
n en een trema op de laatste e. Olie – oliën
Chemicaliën
Financiën
Grafen of graven
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Graaf – graven
op een f, krijgen in het meervoud meestal Graf – graven
een v, behalve als het een vreemd woord Staaf – staven
is:
In dat geval schrijf je een f. Filosoof – filosofen
Fotograaf – fotografen
Paragraaf - paragrafen
Monnikken of monniken
Zelfstandige naamwoorden waarvan de Monnik – monniken
klemtoon niet op de laatste lettergreep Dreumes – dreumesen
ligt, krijgen in het meervoud alleen en. Perzik – perziken
Luiwammes – luiwammesen
Havik – haviken
Lemmet – lemmeten
Bangerik – bangeriken
Zelfstandige naamwoorden waarvan de Barones – baronessen
klemtoon wel op de laatste lettergreep Kroket – kroketten
ligt, krijgen in het meervoud een Marionet – marionetten
verdubbeling van de laatste letter.
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Vonnis – vonnissen
op is, as, us, krijgen een verdubbeling van Atlas – atlassen
de s, ook als de klemtoon niet op de Cursus – cursussen
laatste klemgreep ligt.
Hoofdstuk 1: spelling toepassen
Spelling werkwoorden
Persoonsvorm tegenwoordige tijd?
Lopen gebruiken Ik loop gek -> ik word gek
Loop jij gek? -> Word jij gek?
Hoor je in lopen geen t? Dan alleen de
stam. Jij loop + t gek -> jij word + t gek
Hoor je in lopen een t? Dan stam + t. Hij loop + t gek -> hij word + t gek
Persoonsvorm verleden tijd?
Sterk (klinkverandering) Zwak
Schrijf het Ik werd boos. Stam + de Ik wandel + de
werkwoord zoals je Vond jij het goed? (enkelvoud)
het hoort. Stam + den Wij wandel + den
Hij werd boos. (meervoud)
Een sterk Jij vond het goed.
wachtwoord Stam + te Ik lach + te
eindigt in de (enkelvoud)
verleden tijd nooit Stam + ten Wij lach + ten
op dt. (meervoud)
Voltooid deelwoord?
’t Exkofschip gebruikt.
Staat de laatste letter van de stam in ’t Boffen: ik heb gebof + t
ex-kofschip? Vissen: we hebben gevis + t
Dan eindigt het voltooid deelwoord op Faxen: die brief wordt gefax + t
een t.
Staat de laatste letter van de stam niet in Verven: het heeft geverv + d
het ’t ex-kofschip? Verhuizen: we zijn verhuis + d
Dan eindigt het voltooid deelwoord op Krabben: ik ben gekrab + d
een d.
Werkwoord als bijvoeglijk naamwoord?
Maak van het bijvoeglijk naamwoord een De bomen zijn geplant -> De geplante
voltooid deelwoord. bomen
Eindigt het voltooid deelwoord op een d De stoel is bekleed -> De beklede stoel
of een t? Het schip is gestrand -> Het gestrande
Dan zo kort mogelijk. schip
Eindigt het voltooid deelwoord op en? Het vlees is gebraden -> Het gebraden
Dan eindigt het bijvoeglijk naamwoord vlees
ook op en.
, Het kopje is gebarsten -> Het gebarsten
kopje
Het ijs is gesmolten -> Het gesmolten ijs
Infinitief (hele werkwoord)
Als het niet is: persoonsvorm, voltooid Hij moest die folders gisteren
deelwoord of werkwoord als bijvoeglijk verspreiden.
naamwoord. Had je niet even kunnen wachten?
Na te. Dat was te verwachten.
De te beantwoorden brief.
Engelse werkwoorden
Engelse werkwoorden worde in principe Printen – printte – geprint
op dezelfde manier vervoegd als Downloaden – downloadde –
Nederlandse werkwoorden: gedownload
Showen – showed – geshowd
Speechen – speechte – gespeecht
Plannen – plande – gepland
Mailen – mailde – gemaild
Surfen – surfte – gesurft
Rugbyen – rugbyde – gerugbyd
e-mailen – e-mailde – ge-e-maild
In sommige Engelse werkwoorden blijft Timen – hij timet – timede – getimed
de laatste e van het hele werkwoord Saven – hij savet – savede – gesaved
staan, omdat anders de uitspraak zou Racen – hij racet – racete – geracet
veranderen:
Bijzondere werkwoorden:
Scoren – scoorde – gescoord
Choken – chookte - gechookt
Spelling niet-werkwoorden
Horloge’s of horloges
Bij zelfstandige naamwoorden die in het Horloge – horloges
meervoud een s krijgen, wordt die s aan Tante – tantes
het zelfstandige naamwoord geplakt, Diner – diners
behalve als de uitspraak daarbij Bureau – bureaus
verandert: Coupé – coupés
Abonnee – abonnees
Milieu – milieus
In dat geval schrijf je ‘s Taxi – taxi’s
Foto – foto’s
Paraplu – paraplu’s
, Baby – baby’s
Programma – programma’s
Zeën of zeeën
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Zee – zeeën
op ee, krijgen in het meervoud ën, Ree – reeën
Idee – ideeën
Melodiën of melodieën
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Melodie – melodieën
op ie, krijgen in het meervoud ën, als de Industrie – industrieën
klemtoon op de laatste lettergreep ligt. Therapie – therapieën
Als de klemtoon niet op de laatste Bacterie – bacteriën
lettergreep ligt, krijgt het meervoud alleen Porie – poriën
n en een trema op de laatste e. Olie – oliën
Chemicaliën
Financiën
Grafen of graven
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Graaf – graven
op een f, krijgen in het meervoud meestal Graf – graven
een v, behalve als het een vreemd woord Staaf – staven
is:
In dat geval schrijf je een f. Filosoof – filosofen
Fotograaf – fotografen
Paragraaf - paragrafen
Monnikken of monniken
Zelfstandige naamwoorden waarvan de Monnik – monniken
klemtoon niet op de laatste lettergreep Dreumes – dreumesen
ligt, krijgen in het meervoud alleen en. Perzik – perziken
Luiwammes – luiwammesen
Havik – haviken
Lemmet – lemmeten
Bangerik – bangeriken
Zelfstandige naamwoorden waarvan de Barones – baronessen
klemtoon wel op de laatste lettergreep Kroket – kroketten
ligt, krijgen in het meervoud een Marionet – marionetten
verdubbeling van de laatste letter.
Zelfstandige naamwoorden die eindigen Vonnis – vonnissen
op is, as, us, krijgen een verdubbeling van Atlas – atlassen
de s, ook als de klemtoon niet op de Cursus – cursussen
laatste klemgreep ligt.
