Internationaal recht en internationale betrekkingen
Onderscheid tussen internationaal publiekrecht en privaatrecht
- Public international law: recht van staten onderling. Vrede van Westfalen (HOUDEN WIJ ONS
WEL MEE BEZIG)
- Private international law: gedrag van natuurlijke personen. ’The con ict of laws’ (HOUDEN WIJ
ONS NIET MEE BEZIG)
Onderscheid tussen natuurrecht en positief recht
- Natural law: van de Bijbel naar mensenrechten; universeel, van toepassing op individuen, Hugo
de Groot haalde het natuurrecht ‘uit de moraal-theologische sfeer en kaderde dit binnen de
rechtswetenschap’.
- Positive law: door de mens geschapen; van toepassing op staten, het internationaal recht is dat
waar staten toe besluiten (IS GESCHREVEN EN HOUDEN WIJ ONS MEE BEZIG)
De onderscheiden kunnen troebeler worden dan het lijkt.
Internationaal recht in een anarchisme wereld
Soevereiniteit en internationaal recht, zijn deze twee termen verenigbaar? De basis voor deze
paradox ligt in het anarchisme karakter. “No overarching sovereign within the international
system.” Vergelijking met het nationaal recht, waarin dit vlak niet overeenkomt. Alle staten zijn
soeverein. Die gedachte zie je terug in het werk van John Austin. Hij ziet het recht als ‘een bevel
van de soeverein’. Internationaal is dan, volgens hem, geen echt recht.
We kunnen afdingen aan de heilige status die soevereiniteit geniet en die zou bij machte zijn
overtredingen te bestra en. Krasner (1999) ziet dit idee als georganiseerde hypocrisie. Doen alsof,
maar in werkelijkheid soevereiniteit continu geschonden. Krasner geeft verschillende vormen van
soevereiniteit:
- International legal sovereignty; wederzijdse erkenning van staten als basisidee.
- Westphalian sovereignty; exclusieve politieke controle over bepaald grondgebied en het
bestuur daarvan. Heeft een staat de gehele controle? Of hebben andere staten de controle over
bepaalde gebieden? Voorbeeld: Cuba met Guantanamo Bay.
- Domestic sovereignty; binnenlandse tegenhanger van Westphalian. Zijn overheidsinstanties in
staat controle uit te oefenen binnen de grenzen van eigen staatsbestel? Voorbeeld: Somalië
met rebellengroeperingen.
- Interdependence sovereignty; het vermogen van overheidsinstanties/statelijke actoren om
stroom van mensen/ideeën binnen eigen staat te reguleren. Met globalisering steeds meer
ondermijnd.
Austin richt zich, volgens Krasner, enkel op international legal sovereignty. Dat idee is slechts een
visie.
Nog een kritiek op Austin: (BELANGRIJK VOOR TENTAMEN)
Twee zaken die samen de paradox tussen bindend internationaal recht en statelijke soevereiniteit
doorbraken.
1. Wimbledon (1923)
2. Lotus (1927)
Beide overzien door het Permanent Hof van Internationale Justitie (voorloper Internationaal
Gerechtshof) in Vredespaleis. Uitspraken samen zorgden voor conclusie: soevereiniteit houdt in
da landen internationaal rechtsgeleerde afspraken kunnen maken, maar consent/instemming van
cruciaal belang. Internationaal recht wordt vrijwillig aangegaan. Maar wanneer internationale
verplichting zijn aangegaan, dan kunnen ze daardoor worden gebonden. Door rechtsafspraken te
maken geven staten aan deel van soevereiniteit in te perken. Citaat van Klabbers (2017) schetst
dit.
Het stoomschip Wimbledon (1923)
Toegang tot het Kielerkanaal in Duitsland. DU weigert toegang. Stoomschip vervoerde munitie en
artillerie. Dat besluit in strijd met het Verdrag van Versailles. Kanaal zou internationale waterweg
zijn, dus recht op vrije doorgang moest DU respecteren. Maar idee van Versailles zou, volgens
DU, niet te rijmen zijn met soevereiniteit. Permanent Hof ondersteund dit idee niet: tekenen van
verdrag stemt in met afstand doen van soevereiniteit. Wel vraagtekens: hoe vrijwillig was het van
DU?
ff fl
,Botsende boten: Lotus (1927)
Redenering Wimbledon aangehaald en aangescherpt. Aanvaring tussen Franse (Lotus) en Turkse
boot (Boz-Kourt) leidde tot 8 doden. Schond Turkije het internationaal recht door een Franse
staatsburger te berechten? Het besluit van Permanent Hof: Turkije had geen regels gebroken,
omdat er geen regels waren. Internationaal recht is toegee ijk en permissief. Zolang internationaal
recht zwijgt over bepaald gedrag, kunnen we ervan uitgaan dat het is toegestaan (had ook
andersom gekund, maar dan zouden we nu een hele andere internationale rechtsorde hebben).
Paradox tussen soevereiniteit en international recht zo opgelost. Dit fundament van internationaal
recht zou zonder deze zaken weggeslagen zijn -> belang van de zaken!
Bronnen van internationaal recht
Artikel 38(1) van het Statuut van het Internationaal Gerechtshof:
- Internationale verdragen
- Internationale gewoonte
- Algemene rechtsbeginselen
- Rechterlijke beslissingen en opvattingen van (eminente) rechtsgeleerden
Internationale verdagen; kunnen bilateraal en multilateraal zijn.
Internationale gewoonterecht; voert voort uit de praktijken. Om dat te bepalen twee
componenten: statenpraktijk en opinio juris (rechtsovertuiging). Van belang omdat internationale
rechters kunnen bepalen dat sommige praktijken zo algemeen gedragen zijn, dat ze algemeen
bindend zijn. Voorbeeld: genocide-verdrag. Dit druist in tegen idee van consent. Daarnaast
kunnen bepaalde regels bindende kracht verliezen, wanneer statenpraktijk afneemt. Voorbeeld:
verbod op foltering na 9/11.
Algemene rechtsbeginselen; ‘erkend door beschaafde naties’. Gebruikt om bepaalde gaten op te
vullen of internationaal recht te duiden. Voorbeelden: goede trouw (good faith of pacta sunt
servanda) en billijkheid (equity of ex aequo et bono).
Rechterlijke beslissingen en opvattingen van (eminente) rechtsgeleerden; tevens een aanvullende
rol. Geen precedent werking in het internationaal recht. Toch streven internationale rechters
consistentie na. Niet reputatie van eigen hof ondermijnen door met tegenstrijdige uitspraken te
komen. Dus de facto precedent kan er zijn, maar formeel is het er niet.
Internationaal recht en internationale betrekkingen
Bepaalde stromingen die het internationaal recht geen belangrijke rol toedienen. Onafhankelijke
variabele die gedrag kan beïnvloeden. Realisme, liberalisme en constructivisme belangrijkste
pilaren van internationale betrekkingen, maar wel simplistisch. Overeenkomsten: invloed
internationaal recht op gedrag verklaren.
Citaat Thomas Franck (1988): “The surprising thing about international law is that nations ever
obey its structures or carry out its mandates.” In wereldsysteem anarchie, dus geen centrale
autoriteit om naleving af te dwingen. Zijn de regels dan wel van belang? Die vraag door
verschillende benaderingen anders beantwoordt.
Realisme
Internationaal recht van marginaal/geen belang. “International law is a symptom of state behavior,
not a cause.” Dit idee komt voort uit de basisveronderstellingen van het realisme:
- Staten moeten overleven
- Staten zijn rationele actoren
- De wereld is gevaarlijk en onzeker
- Het recht van de sterkste geldt (gebruiken recht om wil aan niet-machtige landen op te leggen)
Belangrijke namen: Waltz, Mearsheimer, Kennan, Goldstein, Posner.
Problemen met het realisme
Exclusieve focus op het geschreven recht (geen aandacht voor het gewoonterecht, maar…
Nicaragua), groeiend aantal internationale regels, invloed van niet-statelijke actoren, rol van
‘zwakke’ landen, het gedrag van grootmachten wordt wel degelijk beïnvloed (WHO, War on
Terror). Kortom: het realisme kan moeilijk verklaren wanneer zwakkere staten invloed uitoefenen.
Constructivisme
fl
,Internationaal recht: van groot belang. Internationale normen: “shared standards of appropriate
behavior for actor with a given identity.” Belangrijke factoren: legitimiteit, rechtmatig handelen,
identiteit, socialisering, social sanctions (naming and shaming).
Voorbeeld: the nuclear taboo. “No one thinks nuclear weapons are ‘just another weapon’”
(Tannenwald, 1999). Bij de Korea-oorlog (1950-1953) werd het door Trumann als taboe gezien.
Zijn opvolger Eisenhower had dat niet. Dit veranderde bij de Golfoorlog (1990-1991) waar het
nuclear taboo voor het eerst als constructief idee herkend wordt. “Using nuclear weapons would
violate America’s conception of itself as a moral, civilized nation. Upholding the taboo was
essential to validating this identity.” (Tannenwald, 1999).
Problemen met het constructivisme
Wettelijke tegenover niet-wettelijke normen. Naïef en simplistisch; logic of appropriateness vs
logic of consequences -> strategisch gebruik van het internationaal recht. Botsende normen;
welke norm prevaleert?
Liberal institutionalism
Internationaal recht: mogelijk van toegevoegde waarde. Strategische interactie: “A set of
functional rules promulgated to solve co-operation problems under anarchy.” Belangrijke factoren:
wederkerigheid (reciprocity), reputatie, monitoring, transaction costs, shadow of the future.
Belangrijkste onderscheid kunnen we maken tussen hard (precise, legally binding, delegation) &
soft law (less precise, not legally binding, no delegation) en tussen formal & informal institutions.
Hard law = “legally binding obligations that are precise and that delegate authority for interpreting
and implementing the law.” Een keuze maken om regels ‘harder' of ‘zachter' te maken.
Problemen met liberal institutionalism
De veronderstellingen van rational-choice theory. Exclusieve focus op het verdragenrecht (en dus
geen aandacht voor gewoonterecht), geen aandacht voor de invloed van niet-statelijke actoren en
de rol van niet-materiële factoren.
Van alle drie een grove schets, maar ook nuance. Steeds meer aandacht voor strategisch gebruik
door staten van internationaal recht en combineren van verschillende stromingen.
Varianten van het realisme
Zien beide anarchie als basis in internationaal systeem, maar rol van internationaal recht anders.
- Classical realism (Hans Morgenthau); pessimistisch over menselijke natuur. Recht niet in staat
machtsdrang te beteugelen.
- Neorealism (Kenneth Waltz); geen rol voor internationaal recht. Ziet staten als biljartballen en
internationaal recht komt niet in deze analyse terecht.
English school
Optimistischer. Anarchie hoeft niet uit te monden in chaos. Obv historisch onderzoek: meer
samenwerking dan realisme stelt. “Society of states” waarbinnen basisregels zijn: soevereiniteit,
diplomatie en internationaal recht.
Kritische theorieën
Nadruk niet op causaliteit/gebrek impact internationaal recht, maar kritiek op institutionele vorm
van internationaal recht. Aandacht verschoven naar gemarginaliseerde groepen. Door
internationaal recht worden, volgens de kritische theorie, ongelijkheden tussen Noord en Zuid
worden in stand gehouden, patriarchale verhoudingen verstrekt en weerspiegelt.
, Bronnen van internationaal recht
Waar bestaat het internationaal recht uit en waarom houden staten zich wel of niet aan dat recht?
Artikel 38(1) van het Statuut van het Internationaal Gerechtshof:
- International verdagen
- Internationale gewoonte
- Algemene rechtsbeginselen
- Rechterlijke beslissingen en opvattingen van rechtsgeleerden
Het gaat met name over de eerste twee bij internationaal recht.
Internationale verdragen
Vaak aangeduid als onbeduidend of incapabel, omdat het moeilijk is om af te dwingen.
De Gaulle en Bismarck als vertegenwoordigers van de realpolitik. Eigenbelang prevaleert boven
de impact van verdragen. Dit gedrag kennen we in de praktijk: Trump die ene na andere akkoord
ter zijde schuift, zoals Akkoord van Parijs, etc. NAFTA geannuleerd en vervangen door US-
Canada-Mexico Trade Agreement (2020). Biden een aantal ongedaan gemaakt, maar nu weer
terugtrekkende beweging door Trump. Dit is vrij uitzonderlijk/absoluut bijzonder, want in principe
houden staten zich aan hun verplichtingen.
Deze verdragen vormen fundament van liberal international order. UN Treaty Collection meest
belangrijk -> elk verdrag en elke internationale overeenkomst die wordt afgesloten door VN-
lidstaat, moet zo spoedig mogelijk worden geregistreerd. Elk verdrag dat niet is geregistreerd,
mogen staten zich niet op beroepen. Die registratie bij deze databank (secretariaat van de VN).
Alle registraties samen vormen deze databank (de UN Treaty Collection). Voorbeelden zijn het
Rome Statute (Strafhof), Aland Convention Bureau (kijkt naar neutraliteit van Aland eilanden),
Ascobans (behoud kleine walvisachtigen). Dit geeft aan dat meeste verdragen minder groot zijn
dan waar je in eerste instantie aan denkt. Bovenop deze multilaterale verdragen ook bilaterale
verdragen, wat hoog aantal (in de 500) geeft.
“Almost all nations observe almost all principles of international law and almost all of their
obligations almost all of the time” - Louis Henkin. Dit haalt de quotes en het idee van De Gaulle en
Von Bismarck omver.
Hoe worden internationale verdragen gereguleerd? Regels over hoe de verdragen worden
opgesteld bijvoorbeeld. Hiervoor een apart verdrag opgericht: Het Verdrag van Wenen inzake het
Verdragenrecht (1969). The Vienna Convention on the Law of Treaties -> verdragenverdrag. Dit
wordt overzien door de Commissie voor het Internationaal Recht (ILC). “Een internationale
overeenkomt in geschrifte gesloten tussen één of meer staten en één of meer internationale
organisaties, of tussen internationale organisaties.” Alle namen vallen hieronder. Zelfs mondelinge
overeenkomsten kunnen gezien worden als verdragen onder internationaal recht.
Verdragen-verdrag zegt niet veel over wanneer een staat haar verplichtingen niet nakomt. Over
naleving vinden we twee artikelen terug in Verdrag van Wenen:
- Artikel 26: Pacta sunt servada; elk in werking getreden verdrag verbindt de partijen en moet dor
hen te goeder trouw ten uitvoer worden gelegd.
- Artikel 27: Geeft primaat aan; een partij mag zich niet beroepen op de bepalingen van zijn
nationale recht om het niet ten uitvoer leggen van een verdrag te rechtvaardigen.
Echter, geen algemene bepaling voor wat moet gebeuren wanneer staat in gebreken blijft. Komt
doordat er geen internationale autoriteit is die die naleving af kan dwingen. Uiteindelijk aan staten
zelf om toe te zien op die naleving.
Voorbehouden in internationale verdragen
Ook wel reservation genoemd. Wordt ook aangekaart in verdragen-verdrag. Eenzijdige
verklaringen waarmee staat aangeeft dat het bepaalde bepalingen in verdrag uitstelt of ze niet na
zullen leven. Dit soort voorbehouden vaak gebruikt. Bijvoorbeeld als het gaat om mensenrechten.
Impact van verdrag kan zo beperkt worden.
E.g. Genocideverdrag (1948). Artikel 9 stelt dat internationaal gerechtshof geschillen inzake het
verdrag kan beslechten. Sommige staten niet happig, en daarom voorbehouden geplaatst bij dit
speci eke artikel. Zoals China, India en VS.
fi
Onderscheid tussen internationaal publiekrecht en privaatrecht
- Public international law: recht van staten onderling. Vrede van Westfalen (HOUDEN WIJ ONS
WEL MEE BEZIG)
- Private international law: gedrag van natuurlijke personen. ’The con ict of laws’ (HOUDEN WIJ
ONS NIET MEE BEZIG)
Onderscheid tussen natuurrecht en positief recht
- Natural law: van de Bijbel naar mensenrechten; universeel, van toepassing op individuen, Hugo
de Groot haalde het natuurrecht ‘uit de moraal-theologische sfeer en kaderde dit binnen de
rechtswetenschap’.
- Positive law: door de mens geschapen; van toepassing op staten, het internationaal recht is dat
waar staten toe besluiten (IS GESCHREVEN EN HOUDEN WIJ ONS MEE BEZIG)
De onderscheiden kunnen troebeler worden dan het lijkt.
Internationaal recht in een anarchisme wereld
Soevereiniteit en internationaal recht, zijn deze twee termen verenigbaar? De basis voor deze
paradox ligt in het anarchisme karakter. “No overarching sovereign within the international
system.” Vergelijking met het nationaal recht, waarin dit vlak niet overeenkomt. Alle staten zijn
soeverein. Die gedachte zie je terug in het werk van John Austin. Hij ziet het recht als ‘een bevel
van de soeverein’. Internationaal is dan, volgens hem, geen echt recht.
We kunnen afdingen aan de heilige status die soevereiniteit geniet en die zou bij machte zijn
overtredingen te bestra en. Krasner (1999) ziet dit idee als georganiseerde hypocrisie. Doen alsof,
maar in werkelijkheid soevereiniteit continu geschonden. Krasner geeft verschillende vormen van
soevereiniteit:
- International legal sovereignty; wederzijdse erkenning van staten als basisidee.
- Westphalian sovereignty; exclusieve politieke controle over bepaald grondgebied en het
bestuur daarvan. Heeft een staat de gehele controle? Of hebben andere staten de controle over
bepaalde gebieden? Voorbeeld: Cuba met Guantanamo Bay.
- Domestic sovereignty; binnenlandse tegenhanger van Westphalian. Zijn overheidsinstanties in
staat controle uit te oefenen binnen de grenzen van eigen staatsbestel? Voorbeeld: Somalië
met rebellengroeperingen.
- Interdependence sovereignty; het vermogen van overheidsinstanties/statelijke actoren om
stroom van mensen/ideeën binnen eigen staat te reguleren. Met globalisering steeds meer
ondermijnd.
Austin richt zich, volgens Krasner, enkel op international legal sovereignty. Dat idee is slechts een
visie.
Nog een kritiek op Austin: (BELANGRIJK VOOR TENTAMEN)
Twee zaken die samen de paradox tussen bindend internationaal recht en statelijke soevereiniteit
doorbraken.
1. Wimbledon (1923)
2. Lotus (1927)
Beide overzien door het Permanent Hof van Internationale Justitie (voorloper Internationaal
Gerechtshof) in Vredespaleis. Uitspraken samen zorgden voor conclusie: soevereiniteit houdt in
da landen internationaal rechtsgeleerde afspraken kunnen maken, maar consent/instemming van
cruciaal belang. Internationaal recht wordt vrijwillig aangegaan. Maar wanneer internationale
verplichting zijn aangegaan, dan kunnen ze daardoor worden gebonden. Door rechtsafspraken te
maken geven staten aan deel van soevereiniteit in te perken. Citaat van Klabbers (2017) schetst
dit.
Het stoomschip Wimbledon (1923)
Toegang tot het Kielerkanaal in Duitsland. DU weigert toegang. Stoomschip vervoerde munitie en
artillerie. Dat besluit in strijd met het Verdrag van Versailles. Kanaal zou internationale waterweg
zijn, dus recht op vrije doorgang moest DU respecteren. Maar idee van Versailles zou, volgens
DU, niet te rijmen zijn met soevereiniteit. Permanent Hof ondersteund dit idee niet: tekenen van
verdrag stemt in met afstand doen van soevereiniteit. Wel vraagtekens: hoe vrijwillig was het van
DU?
ff fl
,Botsende boten: Lotus (1927)
Redenering Wimbledon aangehaald en aangescherpt. Aanvaring tussen Franse (Lotus) en Turkse
boot (Boz-Kourt) leidde tot 8 doden. Schond Turkije het internationaal recht door een Franse
staatsburger te berechten? Het besluit van Permanent Hof: Turkije had geen regels gebroken,
omdat er geen regels waren. Internationaal recht is toegee ijk en permissief. Zolang internationaal
recht zwijgt over bepaald gedrag, kunnen we ervan uitgaan dat het is toegestaan (had ook
andersom gekund, maar dan zouden we nu een hele andere internationale rechtsorde hebben).
Paradox tussen soevereiniteit en international recht zo opgelost. Dit fundament van internationaal
recht zou zonder deze zaken weggeslagen zijn -> belang van de zaken!
Bronnen van internationaal recht
Artikel 38(1) van het Statuut van het Internationaal Gerechtshof:
- Internationale verdragen
- Internationale gewoonte
- Algemene rechtsbeginselen
- Rechterlijke beslissingen en opvattingen van (eminente) rechtsgeleerden
Internationale verdagen; kunnen bilateraal en multilateraal zijn.
Internationale gewoonterecht; voert voort uit de praktijken. Om dat te bepalen twee
componenten: statenpraktijk en opinio juris (rechtsovertuiging). Van belang omdat internationale
rechters kunnen bepalen dat sommige praktijken zo algemeen gedragen zijn, dat ze algemeen
bindend zijn. Voorbeeld: genocide-verdrag. Dit druist in tegen idee van consent. Daarnaast
kunnen bepaalde regels bindende kracht verliezen, wanneer statenpraktijk afneemt. Voorbeeld:
verbod op foltering na 9/11.
Algemene rechtsbeginselen; ‘erkend door beschaafde naties’. Gebruikt om bepaalde gaten op te
vullen of internationaal recht te duiden. Voorbeelden: goede trouw (good faith of pacta sunt
servanda) en billijkheid (equity of ex aequo et bono).
Rechterlijke beslissingen en opvattingen van (eminente) rechtsgeleerden; tevens een aanvullende
rol. Geen precedent werking in het internationaal recht. Toch streven internationale rechters
consistentie na. Niet reputatie van eigen hof ondermijnen door met tegenstrijdige uitspraken te
komen. Dus de facto precedent kan er zijn, maar formeel is het er niet.
Internationaal recht en internationale betrekkingen
Bepaalde stromingen die het internationaal recht geen belangrijke rol toedienen. Onafhankelijke
variabele die gedrag kan beïnvloeden. Realisme, liberalisme en constructivisme belangrijkste
pilaren van internationale betrekkingen, maar wel simplistisch. Overeenkomsten: invloed
internationaal recht op gedrag verklaren.
Citaat Thomas Franck (1988): “The surprising thing about international law is that nations ever
obey its structures or carry out its mandates.” In wereldsysteem anarchie, dus geen centrale
autoriteit om naleving af te dwingen. Zijn de regels dan wel van belang? Die vraag door
verschillende benaderingen anders beantwoordt.
Realisme
Internationaal recht van marginaal/geen belang. “International law is a symptom of state behavior,
not a cause.” Dit idee komt voort uit de basisveronderstellingen van het realisme:
- Staten moeten overleven
- Staten zijn rationele actoren
- De wereld is gevaarlijk en onzeker
- Het recht van de sterkste geldt (gebruiken recht om wil aan niet-machtige landen op te leggen)
Belangrijke namen: Waltz, Mearsheimer, Kennan, Goldstein, Posner.
Problemen met het realisme
Exclusieve focus op het geschreven recht (geen aandacht voor het gewoonterecht, maar…
Nicaragua), groeiend aantal internationale regels, invloed van niet-statelijke actoren, rol van
‘zwakke’ landen, het gedrag van grootmachten wordt wel degelijk beïnvloed (WHO, War on
Terror). Kortom: het realisme kan moeilijk verklaren wanneer zwakkere staten invloed uitoefenen.
Constructivisme
fl
,Internationaal recht: van groot belang. Internationale normen: “shared standards of appropriate
behavior for actor with a given identity.” Belangrijke factoren: legitimiteit, rechtmatig handelen,
identiteit, socialisering, social sanctions (naming and shaming).
Voorbeeld: the nuclear taboo. “No one thinks nuclear weapons are ‘just another weapon’”
(Tannenwald, 1999). Bij de Korea-oorlog (1950-1953) werd het door Trumann als taboe gezien.
Zijn opvolger Eisenhower had dat niet. Dit veranderde bij de Golfoorlog (1990-1991) waar het
nuclear taboo voor het eerst als constructief idee herkend wordt. “Using nuclear weapons would
violate America’s conception of itself as a moral, civilized nation. Upholding the taboo was
essential to validating this identity.” (Tannenwald, 1999).
Problemen met het constructivisme
Wettelijke tegenover niet-wettelijke normen. Naïef en simplistisch; logic of appropriateness vs
logic of consequences -> strategisch gebruik van het internationaal recht. Botsende normen;
welke norm prevaleert?
Liberal institutionalism
Internationaal recht: mogelijk van toegevoegde waarde. Strategische interactie: “A set of
functional rules promulgated to solve co-operation problems under anarchy.” Belangrijke factoren:
wederkerigheid (reciprocity), reputatie, monitoring, transaction costs, shadow of the future.
Belangrijkste onderscheid kunnen we maken tussen hard (precise, legally binding, delegation) &
soft law (less precise, not legally binding, no delegation) en tussen formal & informal institutions.
Hard law = “legally binding obligations that are precise and that delegate authority for interpreting
and implementing the law.” Een keuze maken om regels ‘harder' of ‘zachter' te maken.
Problemen met liberal institutionalism
De veronderstellingen van rational-choice theory. Exclusieve focus op het verdragenrecht (en dus
geen aandacht voor gewoonterecht), geen aandacht voor de invloed van niet-statelijke actoren en
de rol van niet-materiële factoren.
Van alle drie een grove schets, maar ook nuance. Steeds meer aandacht voor strategisch gebruik
door staten van internationaal recht en combineren van verschillende stromingen.
Varianten van het realisme
Zien beide anarchie als basis in internationaal systeem, maar rol van internationaal recht anders.
- Classical realism (Hans Morgenthau); pessimistisch over menselijke natuur. Recht niet in staat
machtsdrang te beteugelen.
- Neorealism (Kenneth Waltz); geen rol voor internationaal recht. Ziet staten als biljartballen en
internationaal recht komt niet in deze analyse terecht.
English school
Optimistischer. Anarchie hoeft niet uit te monden in chaos. Obv historisch onderzoek: meer
samenwerking dan realisme stelt. “Society of states” waarbinnen basisregels zijn: soevereiniteit,
diplomatie en internationaal recht.
Kritische theorieën
Nadruk niet op causaliteit/gebrek impact internationaal recht, maar kritiek op institutionele vorm
van internationaal recht. Aandacht verschoven naar gemarginaliseerde groepen. Door
internationaal recht worden, volgens de kritische theorie, ongelijkheden tussen Noord en Zuid
worden in stand gehouden, patriarchale verhoudingen verstrekt en weerspiegelt.
, Bronnen van internationaal recht
Waar bestaat het internationaal recht uit en waarom houden staten zich wel of niet aan dat recht?
Artikel 38(1) van het Statuut van het Internationaal Gerechtshof:
- International verdagen
- Internationale gewoonte
- Algemene rechtsbeginselen
- Rechterlijke beslissingen en opvattingen van rechtsgeleerden
Het gaat met name over de eerste twee bij internationaal recht.
Internationale verdragen
Vaak aangeduid als onbeduidend of incapabel, omdat het moeilijk is om af te dwingen.
De Gaulle en Bismarck als vertegenwoordigers van de realpolitik. Eigenbelang prevaleert boven
de impact van verdragen. Dit gedrag kennen we in de praktijk: Trump die ene na andere akkoord
ter zijde schuift, zoals Akkoord van Parijs, etc. NAFTA geannuleerd en vervangen door US-
Canada-Mexico Trade Agreement (2020). Biden een aantal ongedaan gemaakt, maar nu weer
terugtrekkende beweging door Trump. Dit is vrij uitzonderlijk/absoluut bijzonder, want in principe
houden staten zich aan hun verplichtingen.
Deze verdragen vormen fundament van liberal international order. UN Treaty Collection meest
belangrijk -> elk verdrag en elke internationale overeenkomst die wordt afgesloten door VN-
lidstaat, moet zo spoedig mogelijk worden geregistreerd. Elk verdrag dat niet is geregistreerd,
mogen staten zich niet op beroepen. Die registratie bij deze databank (secretariaat van de VN).
Alle registraties samen vormen deze databank (de UN Treaty Collection). Voorbeelden zijn het
Rome Statute (Strafhof), Aland Convention Bureau (kijkt naar neutraliteit van Aland eilanden),
Ascobans (behoud kleine walvisachtigen). Dit geeft aan dat meeste verdragen minder groot zijn
dan waar je in eerste instantie aan denkt. Bovenop deze multilaterale verdragen ook bilaterale
verdragen, wat hoog aantal (in de 500) geeft.
“Almost all nations observe almost all principles of international law and almost all of their
obligations almost all of the time” - Louis Henkin. Dit haalt de quotes en het idee van De Gaulle en
Von Bismarck omver.
Hoe worden internationale verdragen gereguleerd? Regels over hoe de verdragen worden
opgesteld bijvoorbeeld. Hiervoor een apart verdrag opgericht: Het Verdrag van Wenen inzake het
Verdragenrecht (1969). The Vienna Convention on the Law of Treaties -> verdragenverdrag. Dit
wordt overzien door de Commissie voor het Internationaal Recht (ILC). “Een internationale
overeenkomt in geschrifte gesloten tussen één of meer staten en één of meer internationale
organisaties, of tussen internationale organisaties.” Alle namen vallen hieronder. Zelfs mondelinge
overeenkomsten kunnen gezien worden als verdragen onder internationaal recht.
Verdragen-verdrag zegt niet veel over wanneer een staat haar verplichtingen niet nakomt. Over
naleving vinden we twee artikelen terug in Verdrag van Wenen:
- Artikel 26: Pacta sunt servada; elk in werking getreden verdrag verbindt de partijen en moet dor
hen te goeder trouw ten uitvoer worden gelegd.
- Artikel 27: Geeft primaat aan; een partij mag zich niet beroepen op de bepalingen van zijn
nationale recht om het niet ten uitvoer leggen van een verdrag te rechtvaardigen.
Echter, geen algemene bepaling voor wat moet gebeuren wanneer staat in gebreken blijft. Komt
doordat er geen internationale autoriteit is die die naleving af kan dwingen. Uiteindelijk aan staten
zelf om toe te zien op die naleving.
Voorbehouden in internationale verdragen
Ook wel reservation genoemd. Wordt ook aangekaart in verdragen-verdrag. Eenzijdige
verklaringen waarmee staat aangeeft dat het bepaalde bepalingen in verdrag uitstelt of ze niet na
zullen leven. Dit soort voorbehouden vaak gebruikt. Bijvoorbeeld als het gaat om mensenrechten.
Impact van verdrag kan zo beperkt worden.
E.g. Genocideverdrag (1948). Artikel 9 stelt dat internationaal gerechtshof geschillen inzake het
verdrag kan beslechten. Sommige staten niet happig, en daarom voorbehouden geplaatst bij dit
speci eke artikel. Zoals China, India en VS.
fi
