Casus 1
Je bent kinderarts en ziet op je spreekuur een moeder met een 4-jarig kind, dat al langere tijd last heeft
van obstipatie (vastzittende ontlasting). Er zijn al verschillende dingen geprobeerd, zoals laxeermiddel,
maar dit blijkt maar zeer matig te werken. Je vermoedt dat het mogelijk om een aangeboren of erfelijke
afwijking gaat.
Het blijkt inderdaad om een erfelijke afwijking te gaan, de ziekte van Hirschsprung.
1a
De ziekte van Hirschsprung kan verschillende oorzaken hebben. Een mogelijke oorzaak is een mutatie
in het RET gen, een ziekte die recessief overerft. Daarom besluit je de sequentie van deze genen te
bepalen bij het kind en de beide ouders.
Wat is de verwachte uitkomst van deze test als het inderdaad gaat om een erfelijke vorm van deze
ziekte als gevolg van een gemuteerd RET gen?
A. Gemuteerd allel van het RET gen bij een van de ouders en 1 gemuteerd allel bij het kind.
B. Gemuteerd allel van het RET gen bij elk van beide ouders en 2 gemuteerde allelen bij het kind.
C. Gemuteerde allelen van het RET gen bij een van de ouders en 1 gemuteerd allel bij het kind.
D. Gemuteerde allelen van het RET gen bij een van beide ouders en bij het kind.
1b
Het blijkt inderdaad te gaan om een mutatie in het RET gen. De normale sequentie van de codons 31–
33 van het gen is: 5'-TTCTCAGGG-3', terwijl de gemuteerde sequentie één nucleotide verschil laat
zien: 5'-TTCTTAGGG-3'. Maak gebruik van deze tabel om het gevolg hiervan te bepalen:
,Welke mutatie is opgetreden in het RET gen?
A. Serine in het normale eiwit wordt Leucine in het gemuteerde eiwit.
B. Leucine in het normale eiwit wordt Serine in het gemuteerde eiwit.
C. Glutamine in het normale eiwit wordt een stopcodon in het gemuteerde eiwit.
D. Glutamine in het normale eiwit wordt Tyrosine in het gemuteerde eiwit.
1c
Het gevolg van deze mutatie is, dat het RET eiwit geen kinase activiteit meer heeft en dus inactief
geworden is. Wat zal het gevolg hiervan zijn voor de normale cellen in de patiënt, het 4-jarige kind?
A. De RET kinase activiteit zal normaal zijn.
B. De RET kinase activiteit zal ongeveer 50% van het normale niveau zijn.
C. De RET kinase activiteit zal verhoogd zijn.
D. De RET kinase activiteit zal afwezig zijn.
1d
Het blijkt dat de RET mutatie in dit patiëntje ervoor zorgt, dat neuronen die normaal het colon innerveren
nu niet meer functioneren. Hierdoor werken de spieren, die normaal gesproken voor de peristaltiek van
de darm zorgen, niet meer. Dit verklaart de obstipatie. RET mutaties komen ook voor bij verschillende
types kanker, zoals longkanker.
Leg uit hoe RET mutaties bijdragen aan het vormen van een tumor.
Geef hierbij aan hoe de RET activiteit veranderd is in de tumor en wat het gevolg daarvan is voor de
genexpressie en proliferatie van tumorcellen.
Gebruik maximaal 40 woorden om je antwoord te formuleren.
1e
Na moleculair onderzoek is er naast informatie over de genmutatie ook overige genetische data
beschikbaar.
A. Kan deze data nog gebruikt worden om de kankerpredispositie te verfijnen?
B. Nee, er zitten te veel polymorfismen in het DNA om verdere conclusies te kunnen trekken.
C. Nee, de mutatie geeft al genoeg informatie.
D. Ja, er kan naar andere mutaties gezocht worden.
E. Ja, er kan een polygenetische risico score (PRS) berekend worden.
1f
Bij de ziekte van Hirschsprung missen vaak de zenuwcellen in het distale deel van het colon.
Hoe heet het meest distale deel van het colon, dat grenst aan het rectum?
, 1g
Welke aftakking vanuit de aorta is verantwoordelijk voor de bloedvoorziening van het meest distale deel
van het colon?
A. Arteria mesenterica inferior
B. Truncus coeliacus
C. Bifurcatio aorta
D. Arteria mesenterica superior
Je bent kinderarts en ziet op je spreekuur een moeder met een 4-jarig kind, dat al langere tijd last heeft
van obstipatie (vastzittende ontlasting). Er zijn al verschillende dingen geprobeerd, zoals laxeermiddel,
maar dit blijkt maar zeer matig te werken. Je vermoedt dat het mogelijk om een aangeboren of erfelijke
afwijking gaat.
Het blijkt inderdaad om een erfelijke afwijking te gaan, de ziekte van Hirschsprung.
1a
De ziekte van Hirschsprung kan verschillende oorzaken hebben. Een mogelijke oorzaak is een mutatie
in het RET gen, een ziekte die recessief overerft. Daarom besluit je de sequentie van deze genen te
bepalen bij het kind en de beide ouders.
Wat is de verwachte uitkomst van deze test als het inderdaad gaat om een erfelijke vorm van deze
ziekte als gevolg van een gemuteerd RET gen?
A. Gemuteerd allel van het RET gen bij een van de ouders en 1 gemuteerd allel bij het kind.
B. Gemuteerd allel van het RET gen bij elk van beide ouders en 2 gemuteerde allelen bij het kind.
C. Gemuteerde allelen van het RET gen bij een van de ouders en 1 gemuteerd allel bij het kind.
D. Gemuteerde allelen van het RET gen bij een van beide ouders en bij het kind.
1b
Het blijkt inderdaad te gaan om een mutatie in het RET gen. De normale sequentie van de codons 31–
33 van het gen is: 5'-TTCTCAGGG-3', terwijl de gemuteerde sequentie één nucleotide verschil laat
zien: 5'-TTCTTAGGG-3'. Maak gebruik van deze tabel om het gevolg hiervan te bepalen:
,Welke mutatie is opgetreden in het RET gen?
A. Serine in het normale eiwit wordt Leucine in het gemuteerde eiwit.
B. Leucine in het normale eiwit wordt Serine in het gemuteerde eiwit.
C. Glutamine in het normale eiwit wordt een stopcodon in het gemuteerde eiwit.
D. Glutamine in het normale eiwit wordt Tyrosine in het gemuteerde eiwit.
1c
Het gevolg van deze mutatie is, dat het RET eiwit geen kinase activiteit meer heeft en dus inactief
geworden is. Wat zal het gevolg hiervan zijn voor de normale cellen in de patiënt, het 4-jarige kind?
A. De RET kinase activiteit zal normaal zijn.
B. De RET kinase activiteit zal ongeveer 50% van het normale niveau zijn.
C. De RET kinase activiteit zal verhoogd zijn.
D. De RET kinase activiteit zal afwezig zijn.
1d
Het blijkt dat de RET mutatie in dit patiëntje ervoor zorgt, dat neuronen die normaal het colon innerveren
nu niet meer functioneren. Hierdoor werken de spieren, die normaal gesproken voor de peristaltiek van
de darm zorgen, niet meer. Dit verklaart de obstipatie. RET mutaties komen ook voor bij verschillende
types kanker, zoals longkanker.
Leg uit hoe RET mutaties bijdragen aan het vormen van een tumor.
Geef hierbij aan hoe de RET activiteit veranderd is in de tumor en wat het gevolg daarvan is voor de
genexpressie en proliferatie van tumorcellen.
Gebruik maximaal 40 woorden om je antwoord te formuleren.
1e
Na moleculair onderzoek is er naast informatie over de genmutatie ook overige genetische data
beschikbaar.
A. Kan deze data nog gebruikt worden om de kankerpredispositie te verfijnen?
B. Nee, er zitten te veel polymorfismen in het DNA om verdere conclusies te kunnen trekken.
C. Nee, de mutatie geeft al genoeg informatie.
D. Ja, er kan naar andere mutaties gezocht worden.
E. Ja, er kan een polygenetische risico score (PRS) berekend worden.
1f
Bij de ziekte van Hirschsprung missen vaak de zenuwcellen in het distale deel van het colon.
Hoe heet het meest distale deel van het colon, dat grenst aan het rectum?
, 1g
Welke aftakking vanuit de aorta is verantwoordelijk voor de bloedvoorziening van het meest distale deel
van het colon?
A. Arteria mesenterica inferior
B. Truncus coeliacus
C. Bifurcatio aorta
D. Arteria mesenterica superior