Samenvatting Praktisch burgerlijk recht uitgediept - Burgerlijk recht

Burgerlijk recht

Deel 1
H1: Algemene inleiding (oud BW – GW)
Het begrip recht:
 Subjectieve rechten: “ik heb het recht om…”
 Objectieve rechten: rechtsregels in het totaal

Het begrip objectief recht:
 Geheel van regels
o Verbod, gebod, toelating
 Verbods- of gebodsregels: “je moet” (bv art. 203 oud BW, art. 213 oud
BW) en “je mag niet” (bv art. 144 oud BW, art. 215 oud BW)
 Toelatingsregel: “je mag”
o Aanvullend of dwingend
 Aanvullend recht: enkel wanneer geen enkele andere regeling werd
getroffen
 Dwingend recht: moeten worden nageleefd door iedereen
 Niet naleven = SANCTIE
o Algemeen of individueel
 Naleving is afdwingbaar
o Staat moet sancties opleggen:
 Schadevergoeding (privaat recht)/ boete (strafrecht)
 Bijvoorbeeld aannemer die zijn werken niet uitvoert
o Staat zorgt voor organisatie van structuren m.a.w. naleving en uitvoering
 Bijvoorbeeld rechtbank, gevangenis, ...
 Door de staat opgelegd of ontvangen en bekrachtigd
 Ordening maatschappij

Doel: maatschappelijk leven ordenen
Indien geen regels: CHAOS
Ordening maatschappij = het belangrijkste kenmerk van recht

Regels door de overheid uitgevaardigd
 Door de staat opgelegd of bekrachtigd
Overheid vaardigt wetgeving uit
Gebeurt op verschillende niveaus:

,  Gemeente
 Gewest
 Gemeenschap

Afdwingbaar
 Staat moet sancties opleggen:
o Schadevergoeding (privaat recht)/ boete (strafrecht)
o Bv: aannemer die zijn werken niet uitvoert
 Staat zorgt voor organisatie van structuren: naleving en uitvoering
o Bv: rechtbank, gevangenis

Samengevat
Casus: In het interne reglement van een voetbalvereniging staat dat je wordt uitgesloten als je
twee of meerdere keren afwezig bent op training zonder te verwittigen.
Is dit een rechtsregel?
 Ga 4 voorwaarden na
o Is het een regel? Ja
o Afdwingbaar? Ja
o Door de staat opgelegd? Nee ⮕ geen rechtsregel
o Ordering maatschappij? Ja

H2: indeling van het recht (GW)
Privaat recht
 Burgerlijk recht
 Gerechtelijk privaatrecht: alle regels via de rechtbanken
 Internationaal privaatrecht (bv ik ben een Belgische vrouw en ik ben gehuwd met een
Franse man)

Publiek recht
 Grondwettelijk recht
 Administratief recht
o Deelmateries: onteigening, ruimtelijke ordening en stedenbouw
o Invoeren van het systeem van vergunningen is hier van groot belang
 Strafrecht
o Materieel strafrecht: beschrijving van verschillende strafbare feiten en de
straffen daarbij.
o Formele strafprocesrecht:
o Legaliteitsbeginsel, recht van verdediging, onafhankelijkheid van de rechter
 Fiscaal recht
o Directe belastingen
o Indirecte belastingen

,Gemengde rechtstakken
 Economisch recht:
o Ingrijpen overheid = publiek
o Vrije rechtsbetrekking
ondernemingen = privaat
 Sociaal recht:
o Arbeidsrecht = privaat
o Sociaal zekerheidsrecht =
publiek

Casus p41:
Scheiding (privaat recht)
Verandering achternaam (privaat recht)
Recht op groeipakket (publiek recht)
Alimentatie van vader kind (privaat recht)
Strafproces met klacht (privaat recht)

Andere indelingen:
Objectief en subjectief recht
 Objectief: rechtsregels op zich
 Subjectief: vorderingen die de ene t.o.v. de andere laat gelden
Materieel en formeel recht
 Materieel: regels die rechten toekennen
 Formeel: hoe de naleving verzekeren

H3: Bronnen van het recht (GW – BW)
Wetgeving in ruime zin
Materiële wet
 Voorschriften uitgevaardigd door een lokale overheid
 Wet, maar ook KB’s (koninklijk besluit), decreten en besluiten
 Bevat algemene bindende regel, inhoud primeert
Formele wet
 Handelingen van het federaal wetgevend parlement
 Ongeacht de inhoud
Internationale verdragen
 Geldingskracht binnen het Belgisch grondgebied
 Belgische staat sluit een verdrag m.b.t. binnenlandse materie

,  Belgische staat wordt lid van een internationale organisatie, die
bevoegd is voor een binnenlandse materie
Internationale verdragen
 Verordening
= Een verordening is een bindende rechtshandeling die in de hele EU van toepassing
is, rechtstreeks van toepassing in elke lidstaat
 Richtlijn
= Een richtlijn legt een bepaald doel vast dat alle EU-landen moeten bereiken. Maar
elke lidstaat mag zelf de wetgeving vaststellen om dat doel te bereiken.
 Besluit
= Een besluit is bindend voor degene tot wie het gericht is (een EU-land of bedrijf) en
is rechtstreeks van toepassing.
 Supranationale regels hebben voorrang!
De grondwet
= meest fundamentele van alle nationale wetten
3 machten: Wetgevend, uitvoerend en rechtsprekend
o Regelt inrichting van de machten
o Regelt fundamentele rechten en vrijheden van de burger
o Oorsprong dateert van 1831
o Wijzigen via specifieke procedure:
 Koning en parlement duiden te wijzigen artikelen aan
 Parlement wordt ontbonden -> verkiezingen
 Nieuw parlement is bevoegd om GW te wijzigen (=constituante)
 2/3 meerderheid + 2/3 aanwezigen zowel in de Kamer als Senaat
 = dubbele bijzondere meerderheid
Federale wetgevende macht: koning, kamer van volksvertegenwoordigers en senaat.
Decreten en ordonnanties
 Decreet:
o Uitgevaardigd door regionale parlementen (behalve Brussel)
o Niveau Gemeenschappen en Gewesten
o Bekrachtigd en afgekondigd door betreffende regering + publicatie B.S.
(Belgisch Staatsblad)
o Binnen grondgebied van betrokken regio kracht van wet
o Op zelfde niveau als federale wet
o Bij conflict, uitspraak door Grondwettelijk Hof
 Ordonnantie:
o Uitgevaardigd door Brussels Hoofdstedelijk parlement
o Bekrachtigd en afgekondigd door betreffende regering + publicatie B.S.