Inleiding verbintenissenrecht
Groen
HC 1
Verbintenis: een rechtsrelatie/ verhouding tussen twee partijen, waarbij de ene
partij (debiteur) verplicht is om een prestatie te leveren terwijl de andere partij
(crediteur) recht op deze prestatie heeft.
Regel van objectief recht (alle regels die hier en nu gelden) ----> rechtsfeit ---->
rechtsgevolg: - Ontstaan van een verbintenis
- Tenietgaan van een verbintenis (de verbintenis gaat teniet en de
schuldeiser wordt bevrijd van zijn verplichting om te presteren)
- Wijzigen van een verbintenis
Presteren = betalen = nakomen
- Iets geven
- Iets doen
- Iets nalaten
- Iets dulden
Dus: een verbintenis is het (vorderings)recht van de een tegenover de plicht
van de ander
Een verbintenis is een rechtsgevolg
Rechtsfeit:
Een rechtsfeit verbindt aan een regel van objectief recht een rechtsgevolg.
Menselijke handelingen: er moet iets voor gebeuren
Rechtshandelingen:
Het rechtsgevolg (verbintenis) is wel beoogd door de handelende: overeenkomst
(meerzijdige rechtshandeling) en eenzijdige rechtshandeling.
Feitelijke handelingen:
Het rechtsgevolg (verbintenis) is niet beoogd door de handelende:
- Onrechtmatige (VB: het moeten betalen van een schadevergoeding)
- Rechtmatige daad (VB: onverschuldigde betaling)
Blote rechtsfeiten: er hoeft niets voor te gebeuren, het is gewoon zo (geboorte,
dood, etc.)
Een overeenkomst en een verbintenis zijn NIET hetzelfde
Een overeenkomst is een rechtsfeit
Een verbintenis is een rechtsgevolg
Bronnen van verbintenissen
Verbintenissen kunnen dus ontstaan uit:
1. Rechtshandelingen (overeenkomst)
2. De wet
Wat is civiele verbintenis?
,Rechtsvordering: crediteur kan naar de rechter stappen
Verhaalsrecht: doe je met behulp van een deurwaarder
Uitwinbaarheid: debiteur heeft te dulden dat de deurwaarder zich verhaalt op zijn
goederen
Natuurlijke verbintenis (art. 6:3 BW)
Bestaat enkel uit een vorderingsrecht en een plicht/ schuld, met andere woorden,
je kunt niet naar de rechter
Een natuurlijke verbintenis is een rechtens niet afdwingbare verbintenis
Wanneer is dit het geval (art. 6:3 lid 2 BW)?
- Op grond van de wet (art. 7a: 1825 BW; voorbeeld van een natuurlijke
verbintenis. Art. 3:306 e.v. BW; rechtsvorderingen kunnen verjaren)
- Op grond van overeenkomst/ afspraak (rechtshandeling); crediteur en
debiteur kunnen afspreken dat de verbintenis niet rechtens afdwingbaar is
- Op grond van een dringender verplichting van moraal en fatsoen (sub b);
een verplichting die moedwillig door jezelf is gecreëerd
Gentlemen’s agreement (/herenakkoord): een overeenkomst waarbij partijen
afspreken dat nakoming van de verbintenissen niet in rechte kan worden
afgedwongen; nakoming wordt beschouwd als sociale verplichting.
Natuurlijke verbintenis kan worden omgezet in een verbintenis die in rechte is af
te dwingen (art. 6:5 lid 1 BW); een dergelijke overeenkomst is een
rechtshandeling gericht op de omzetting van een natuurlijke verbintenis (die niet
afdwingbaar is) in een reguliere verbintenis (die rechtens afdwingbaar is).
Vrijwillige voldoening aan een natuurlijke verbintenis is geen onverschuldigde
betaling
Als je iets onverschuldigd betaald, kun je dit terugvorderen (art. 6:203 BW)
Bronnen van verbintenis:
- Rechtmatige daad (verbintenis uit de wet; inhoud wordt bepaald door dat
wat in de wet staat)
- Onrechtmatige daad (verbintenis uit de wet; inhoud wordt bepaald door
dat wat in de wet staat)
- Overeenkomsten
Inhoud van een verbintenis (art. 6:248 BW)
Verbintenis uit de wet: de inhoud van de verbintenis wordt bepaald in de wet
Verbintenis uit rechtshandeling:
De inhoud van de verbintenis wordt bepaald door (art. 6:2 BW, art. 6:248 BW)
, - Dat wat partijen overeenkomen (contractsvrijheid)
- De wet
- Gewoonte (recht)
- Redelijkheid en billijkheid
Redelijkheid en billijkheid
Aanvullende werking (art. 6:2 lid 1 BW, art. 6:248 lid 1 BW);
Is er een leemte (een ‘gat’) in de overeenkomst, dan doen wat redelijk en billijk
(fatsoenlijk) is; die vult de overeenkomst en daarna de verbintenis aan; VB: art.
6:115 BW met daarop aanvullend art. 6: 116-118 BW
Huurovereenkomst; verhuurder mag te allen tijde controleren of de huurder de
overeenkomst naleeft. De verhuurder gaat midden in de nacht langs; is dit
redelijk en billijk? Is dit netjes?
Verduidelijking mist; er zit een gat in de overeenkomst. Volgens art. 6:248 BW
moet je doen wat redelijk en billijk is.
Oftewel de volgende dag op een normaal tijdstip terugkomen.
Beperkende werking (art. 6:2 lid 2 BW, art. 6:248 lid 2 BW);
Een regel in de overeenkomst is niet van toepassing als dat niet redelijk en billijk
is; sluit iets van de verbintenis uit; derogerende werking
(Er kunnen omstandigheden zijn dat het niet redelijk en billijk is dat je je op een
geldige clausule beroept)
Exoneratie clausule/ beding/ voorwaarde: dat je je aansprakelijkheid (voor
schade) uitsluit of beperkt
Pluraliteit (meerdere) van crediteuren (art. 6:15 BW)
Er zijn twee of meer schuldeisers bij een verbintenis betrokken en elke
schuldeiser heeft een zelfstandig vorderingsrecht voor een gelijk deel tenzij uit de
wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeit dat de prestatie:
- Hen voor ongelijke delen toekomt (deelbare prestatie; VB: voldoen van een
geldschuld) of
- Dat zij samen één vorderingsrecht hebben (ondeelbare prestatie of recht
van prestatie in een gemeenschap; VB: arbeidsovereenkomst; het
verrichten van bepaalde werkzaamheden (iets doen))
Hoofdelijke verbintenis (art. 6:6 e.v. BW)
Pluraliteit van debiteuren (schuldenaar): er zijn twee of meer schuldenaren bij
een verbintenis betrokken
Hoofdregel: elke debiteur levert een gelijk deel van de prestatie
Hoofdelijkheid: de crediteur kan zelf bepalen wie van de debiteuren hij
aanspreekt voor de gehele prestatie.
Redenen:
- Ondeelbare prestatie (een prestatie is ondeelbaar als deze slechts ineens
kan worden geleverd)
- Afspraak/ overeenkomst
- De wet (art. 1:85 BW)
Regres = bijdrageplicht (art. 6:10 BW)
Onderlinge verhaalsmogelijkheid van medeschuldenaren: zij hebben de plicht bij
te dragen aan de debiteur die meer heeft gepresteerd dan waartoe hij eigenlijk
verplicht was.
Groen
HC 1
Verbintenis: een rechtsrelatie/ verhouding tussen twee partijen, waarbij de ene
partij (debiteur) verplicht is om een prestatie te leveren terwijl de andere partij
(crediteur) recht op deze prestatie heeft.
Regel van objectief recht (alle regels die hier en nu gelden) ----> rechtsfeit ---->
rechtsgevolg: - Ontstaan van een verbintenis
- Tenietgaan van een verbintenis (de verbintenis gaat teniet en de
schuldeiser wordt bevrijd van zijn verplichting om te presteren)
- Wijzigen van een verbintenis
Presteren = betalen = nakomen
- Iets geven
- Iets doen
- Iets nalaten
- Iets dulden
Dus: een verbintenis is het (vorderings)recht van de een tegenover de plicht
van de ander
Een verbintenis is een rechtsgevolg
Rechtsfeit:
Een rechtsfeit verbindt aan een regel van objectief recht een rechtsgevolg.
Menselijke handelingen: er moet iets voor gebeuren
Rechtshandelingen:
Het rechtsgevolg (verbintenis) is wel beoogd door de handelende: overeenkomst
(meerzijdige rechtshandeling) en eenzijdige rechtshandeling.
Feitelijke handelingen:
Het rechtsgevolg (verbintenis) is niet beoogd door de handelende:
- Onrechtmatige (VB: het moeten betalen van een schadevergoeding)
- Rechtmatige daad (VB: onverschuldigde betaling)
Blote rechtsfeiten: er hoeft niets voor te gebeuren, het is gewoon zo (geboorte,
dood, etc.)
Een overeenkomst en een verbintenis zijn NIET hetzelfde
Een overeenkomst is een rechtsfeit
Een verbintenis is een rechtsgevolg
Bronnen van verbintenissen
Verbintenissen kunnen dus ontstaan uit:
1. Rechtshandelingen (overeenkomst)
2. De wet
Wat is civiele verbintenis?
,Rechtsvordering: crediteur kan naar de rechter stappen
Verhaalsrecht: doe je met behulp van een deurwaarder
Uitwinbaarheid: debiteur heeft te dulden dat de deurwaarder zich verhaalt op zijn
goederen
Natuurlijke verbintenis (art. 6:3 BW)
Bestaat enkel uit een vorderingsrecht en een plicht/ schuld, met andere woorden,
je kunt niet naar de rechter
Een natuurlijke verbintenis is een rechtens niet afdwingbare verbintenis
Wanneer is dit het geval (art. 6:3 lid 2 BW)?
- Op grond van de wet (art. 7a: 1825 BW; voorbeeld van een natuurlijke
verbintenis. Art. 3:306 e.v. BW; rechtsvorderingen kunnen verjaren)
- Op grond van overeenkomst/ afspraak (rechtshandeling); crediteur en
debiteur kunnen afspreken dat de verbintenis niet rechtens afdwingbaar is
- Op grond van een dringender verplichting van moraal en fatsoen (sub b);
een verplichting die moedwillig door jezelf is gecreëerd
Gentlemen’s agreement (/herenakkoord): een overeenkomst waarbij partijen
afspreken dat nakoming van de verbintenissen niet in rechte kan worden
afgedwongen; nakoming wordt beschouwd als sociale verplichting.
Natuurlijke verbintenis kan worden omgezet in een verbintenis die in rechte is af
te dwingen (art. 6:5 lid 1 BW); een dergelijke overeenkomst is een
rechtshandeling gericht op de omzetting van een natuurlijke verbintenis (die niet
afdwingbaar is) in een reguliere verbintenis (die rechtens afdwingbaar is).
Vrijwillige voldoening aan een natuurlijke verbintenis is geen onverschuldigde
betaling
Als je iets onverschuldigd betaald, kun je dit terugvorderen (art. 6:203 BW)
Bronnen van verbintenis:
- Rechtmatige daad (verbintenis uit de wet; inhoud wordt bepaald door dat
wat in de wet staat)
- Onrechtmatige daad (verbintenis uit de wet; inhoud wordt bepaald door
dat wat in de wet staat)
- Overeenkomsten
Inhoud van een verbintenis (art. 6:248 BW)
Verbintenis uit de wet: de inhoud van de verbintenis wordt bepaald in de wet
Verbintenis uit rechtshandeling:
De inhoud van de verbintenis wordt bepaald door (art. 6:2 BW, art. 6:248 BW)
, - Dat wat partijen overeenkomen (contractsvrijheid)
- De wet
- Gewoonte (recht)
- Redelijkheid en billijkheid
Redelijkheid en billijkheid
Aanvullende werking (art. 6:2 lid 1 BW, art. 6:248 lid 1 BW);
Is er een leemte (een ‘gat’) in de overeenkomst, dan doen wat redelijk en billijk
(fatsoenlijk) is; die vult de overeenkomst en daarna de verbintenis aan; VB: art.
6:115 BW met daarop aanvullend art. 6: 116-118 BW
Huurovereenkomst; verhuurder mag te allen tijde controleren of de huurder de
overeenkomst naleeft. De verhuurder gaat midden in de nacht langs; is dit
redelijk en billijk? Is dit netjes?
Verduidelijking mist; er zit een gat in de overeenkomst. Volgens art. 6:248 BW
moet je doen wat redelijk en billijk is.
Oftewel de volgende dag op een normaal tijdstip terugkomen.
Beperkende werking (art. 6:2 lid 2 BW, art. 6:248 lid 2 BW);
Een regel in de overeenkomst is niet van toepassing als dat niet redelijk en billijk
is; sluit iets van de verbintenis uit; derogerende werking
(Er kunnen omstandigheden zijn dat het niet redelijk en billijk is dat je je op een
geldige clausule beroept)
Exoneratie clausule/ beding/ voorwaarde: dat je je aansprakelijkheid (voor
schade) uitsluit of beperkt
Pluraliteit (meerdere) van crediteuren (art. 6:15 BW)
Er zijn twee of meer schuldeisers bij een verbintenis betrokken en elke
schuldeiser heeft een zelfstandig vorderingsrecht voor een gelijk deel tenzij uit de
wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeit dat de prestatie:
- Hen voor ongelijke delen toekomt (deelbare prestatie; VB: voldoen van een
geldschuld) of
- Dat zij samen één vorderingsrecht hebben (ondeelbare prestatie of recht
van prestatie in een gemeenschap; VB: arbeidsovereenkomst; het
verrichten van bepaalde werkzaamheden (iets doen))
Hoofdelijke verbintenis (art. 6:6 e.v. BW)
Pluraliteit van debiteuren (schuldenaar): er zijn twee of meer schuldenaren bij
een verbintenis betrokken
Hoofdregel: elke debiteur levert een gelijk deel van de prestatie
Hoofdelijkheid: de crediteur kan zelf bepalen wie van de debiteuren hij
aanspreekt voor de gehele prestatie.
Redenen:
- Ondeelbare prestatie (een prestatie is ondeelbaar als deze slechts ineens
kan worden geleverd)
- Afspraak/ overeenkomst
- De wet (art. 1:85 BW)
Regres = bijdrageplicht (art. 6:10 BW)
Onderlinge verhaalsmogelijkheid van medeschuldenaren: zij hebben de plicht bij
te dragen aan de debiteur die meer heeft gepresteerd dan waartoe hij eigenlijk
verplicht was.
