College 1 – Handelingsgerichte Diagnostiek
Begrip Beschrijving
Trap van - Opvoedingsonzekerheid: normaliseren en informeren
opvoedproblemen - Opvoedingsspanning: adviseren en ondersteunen,
- Opvoedingscrisis: intensieve hulp
- Opvoedingsnood: complexe zorg
-onzekerheid Opvoeders ervaren onzekerheid en willen meer informatie – heel normaal
-spanning De onzekerheden houden langer aan, ongerustheid groeit, ouders willen advies of
ondersteuning
-crisis Ouders weten niet meer wat ze moeten doen – handelingsverlegenheid, machteloosheid.
Opvoeders kunnen het niet meer alleen aan de intensievere hulp nodig (wijkteam of GGZ)
-nood Complexe en meervoudige problematiek
HGD Handelingsgerichte Diagnostiek – handelingsperspectief: wat heeft het kind nodig, hoe
kunnen we het kind het beste ondersteunen? Meer toegepast karakter dan diagnostische
cyclus
- Doelgericht: diagnostiek omdat je nog antwoord moet hebben op bepaalde vragen.
Het is niet altijd ethisch of verantwoord om meer testen/onderzoek in te zetten.
Altijd kijken of het nog nodig is > soms verkort traject
- Transactioneel: kijkt niet alleen naar individu maar ook naar ouder, school en hoe
alle actoren elkaar heen en terug beïnvloeden > directe en indirecte invloeden.
- Gefocust op behoeften kind, gezin en omgeving.
- Samenwerking met ouders
1. intakefase Cliëntperspectief, wat is er aan de hand, wat denken ouders, leerkrachten en het kind zelf.
Wat gaat er wel goed (vergelijkbaar met klachtenanalyse)
2. strategiefase Pedagogische blik, van meer overkoepelend niveau naar wat zou er aan de hand zijn? Wat
weet ik wel? En wat niet? -> vergelijkbaar met probleemanalyse/verklaringsanalyse
3. onderzoeksfase Onderzoeken wat je nog niet weet via testen e.d.
Laatste 2 fases 4. Integratie en aanbevelingsfase – 5. Adviesfase
Classificatie Onderdeel diagnostisch proces: symptomen onderbrengen in categorieën
Diagnostiek Verkrijgen van uniek, gedetailleerd en compleet beeld van de problematiek van een
specifiek individu op een specifiek moment
DOEL: indicatiestelling en behandeling bevorderen
Vraagt om holistische theorie van een persoon waarbij verklaring van de klachten
gezocht wordt in de leergeschiedenis, biologische en omgevingsfactoren
Verankeringsbias Primacy effect – eerste informatie die je ooit hebt gehad, kleurt alles
Affectbias Jouw voorkeuren kunnen de informatie die je ziet kleuren
Beschikbaarheidsbias Availability bias – de laatste informatie die nog in je geheugen zit kleurt hoe je kijkt naar
nieuwe informatie
Bevestigingsbias Confirmation bias – informatie die past bij het idee wat je al had wordt uitgelicht en
gebruikt. Andere informatie die tegenspreekt wordt genegeerd.
Overschatten van Niet altijd zo dat mensen met meeste ervaring de meest passende oplossingen hebben –
ervaring altijd verder kijken
Culturele bias Oordelen of interpretaties worden beïnvloed door je eigen culturele waarden. Eigen
inferentiekader kleurt hoe je naar anderen kijkt > sensitief mee omgaan
, Literatuur week 1 – begrippen en samenvatting
Begrip Beschrijving
HGD Handelingsgerichte diagnostiek – praktijkmodel voor diagnostische besluitvorming,
gebaseerd op de wetenschappelijke cyclus van toetsen en hypothesen.
> doelgericht werken, transactioneel kader, focus op behoeften kind en opvoeders, aandacht
risico en beschermende factoren, samenwerken met cliënt + systematisch en transparant
Soorten 1. Onderkennend: wat is er aan de hand? Wat gaat al goed en moet nog beter?
vraagstellingen 2. Verklarend: waarom is de situatie nu problematisch? Hoe hangen factoren van kind
en opvoeding en onderwijs samen?
3. Veranderingsgericht: wat is het effect van een ‘klein experiment’ met een specifieke
aanpak?
4. Adviesgericht (indicerend): welke doelen streven we na en wat hebben kind en
opvoeders nodig om deze te behandelen
5. Evaluerend: heeft de interventie gewerkt? Zijn de doelen behaald?
Uitgangspunten Doelgericht, transactioneel, focus op behoeften kind en opvoeders, aandacht voor risico- en
beschermende factoren, systematisch en transparant werken
1. Doelgericht Stapsgewijze aanpak met einddoel – concrete veranderwensen van kind en opvoeders,
onderzoek doen op maat (op basis van de vraag) altijd “als – dan” redenering
- Procesdoelen: hoe de begeleiding/ondersteuning verloopt. De voorwaarden, aanpak
en vaardigheden die nodig zijn.
- Inhoudelijke doelen: gericht op het resultaat - hoe verbeteren we de situatie rondom
het kind?
2. transactionele Transactionele benadering (contextuele of systematische); het handelen van ouders, leraren,
ontwikkelingsproces begeleiders en hulpverleners en de onderlinge samenwerking beïnvloedt het gedrag van het
kind en het gedrag van het kind op zijn beurt weer dat van de omgeving. > Bronfenbrenner
- Onderscheid risico en beschermende factoren
Cascadamodel/ Ontwikkeling van kind als een hiërarchisch systeem waarin ontwikkelingstaken elkaar
watervalmodel: opvolgen. Een goed getimede interventie gericht op het kind en het handelen van diens
opvoeders met aandacht voor de goodness of fit, kan de ontwikkeling weer in goede banen
lijden
3. behoeften kind,
ouders en
professionele
opvoeders
4. samenwerking Niet alleen het voordragen van een doelstelling en interventie maar ook samen met de ouder
tot de oplossing komen en het doel bereiken
5. systematisch en Effectieve professionals werken systematisch, benutten recente wetenschappelijke kennis en
wetenschappelijk blijven kritisch over hun eigen functionerern
, HGD Denkschema: Cyclisch en iteratief (nieuwe info kan leiden tot herformuleren of
teruggaan naar volgende stap.
Trap van - onzekerheid: opvoedvragen die
pedagogische betrekking hebben op specifieke
ondersteuning praktische problemen
- Spanning: problemen houden langer
aan, ouders onzeker of schuldig
- Crisis: problemen en spanning
stapelen zich op. Ouders voele
onmacht en incompetent
- Nood: langere tijd complexe
problemen en situatie wordt als
uitzichtloos ervaren
Psychodiagnostiek Gespecialiseerd psychologisch onderzoek om inzicht te krijgen in iemands functioneren,
persoonlijkheid, intelligentie en mogelijke psychische problemen. Psychodiagnostisch
onderzoek vindt doorgaans plaats binnen een proces waarbij hulp wordt gezocht voor
klachten of zorgen van een kind.
Therapeutische Relatie tussen kind/gezin en de hulpverlener met balans tussen nabijheid en afstand;
alliantie emotioneel en fysiek aanwezig zijn, afgestemd op kind en situatie.
Hoe goed weet de hulpverlener aan te sluiten bij hulpvraag en wordt er een gezamenlijk
proces van gemaakt
Diagnostisch proces 1. observatie (gegevens) – 2. Inductie (Hypothesen) – 3. Deductie (toetsbare voorspellingen)
– 4. Toetsing – 5. Evaluatie (uitkomsten terugkoppelen aan hypothesen)
Cyclisch karakter: na doorlopen kan weer herhaald worden om gewenste resultaat te behalen
Regulatieve cyclus Empirisch onderzoek in de hulpverlening
GOED LEREN!
, Perspectieven - Handelingsgerichtheid; diagnostiek in dienst stellen van de te nemen beslissingen
regulatieve cyclus - Methodisch werken en kwaliteit; systematisch
- Algemene, contextspecifieke of specifiek
werkzame factoren
Normaliteit Bij in beeld brengen van de problematiek van en/of zorgen over een kind, altijd overweging in
hoeverre dit afwijkend is – afwijkend van het ‘normaal’
Extra informatie
Vijf fasen waarin de 6 uitgangspunten van HGD zijn uitgewerkt:
1. intakefase: starten van de samenwerking en verzamelen benodigde informatie
2. Strategiefase: reflecteren, wat is nodig om de vragen te beantwoorden? Risico- en
beschermende factoren in kaart brengen
3. onderzoeksfase: beantwoorden onderzoeksvragen
4. integratie- en aanbevelingsfase: wat betekent het samenvattende beeld voor de
aanbevelingen?
5. adviesfase: samenwerken en afronden van het traject
Verschillende opvattingen over normaliteit
- Als afwezigheid van een stoornis: binnen deze benadering is men gezond zolang men
niet ziek is > dichotoom: wel of geen stoornis
- Als statistisch gemiddelde: voor normaliteit wordt gekeken naar de empirisch
vastgestelde normen over welke verschijnselen in welke mate op welke leeftijd
voorkomen > gedrag is normaal als het bij meerderheid populatie voorkomt
- Als ideale toestand: gekeken naar de te bereiken doelen die meestal op
maatschappelijke en culturele overwegingen rusten
- Als succesvolle adaptatie: normaliteit is de kracht om flexibel en effectief om te gaan
met de mogelijkheden en beperkingen van het dagelijks leven
- Als neurodiversiteit: gaat uit van het idee dat er variatie bestaat in het
neurocognitieve functioneren van mensen. Neuro divergente mensen wijken af van
neuro typische maar zijn wel onderdeel van neurodiverse mensheid.
Afwijkingen van de norm zijn niet per definitie tekortkomingen
College 2 – gehechtheid
Begrip Beschrijving
Gehechtheid Aangeboren gedragssysteem dat gericht is op het verkrijgen en behouden van de nabijheid
van 1 of meer specifiek beschermende verzorgers op momenten van angst, spanning of
verdriet
Afhankelijkheids- Gehechtheid is een band, waarbij het ene individu (het kind) veiligheid en troost zoekt in de
relatie relatie met de andere persoon (de ouder).
Let op!! Kind is (on)veilig gehecht aan ouder en niet andersom!!
Begrip Beschrijving
Trap van - Opvoedingsonzekerheid: normaliseren en informeren
opvoedproblemen - Opvoedingsspanning: adviseren en ondersteunen,
- Opvoedingscrisis: intensieve hulp
- Opvoedingsnood: complexe zorg
-onzekerheid Opvoeders ervaren onzekerheid en willen meer informatie – heel normaal
-spanning De onzekerheden houden langer aan, ongerustheid groeit, ouders willen advies of
ondersteuning
-crisis Ouders weten niet meer wat ze moeten doen – handelingsverlegenheid, machteloosheid.
Opvoeders kunnen het niet meer alleen aan de intensievere hulp nodig (wijkteam of GGZ)
-nood Complexe en meervoudige problematiek
HGD Handelingsgerichte Diagnostiek – handelingsperspectief: wat heeft het kind nodig, hoe
kunnen we het kind het beste ondersteunen? Meer toegepast karakter dan diagnostische
cyclus
- Doelgericht: diagnostiek omdat je nog antwoord moet hebben op bepaalde vragen.
Het is niet altijd ethisch of verantwoord om meer testen/onderzoek in te zetten.
Altijd kijken of het nog nodig is > soms verkort traject
- Transactioneel: kijkt niet alleen naar individu maar ook naar ouder, school en hoe
alle actoren elkaar heen en terug beïnvloeden > directe en indirecte invloeden.
- Gefocust op behoeften kind, gezin en omgeving.
- Samenwerking met ouders
1. intakefase Cliëntperspectief, wat is er aan de hand, wat denken ouders, leerkrachten en het kind zelf.
Wat gaat er wel goed (vergelijkbaar met klachtenanalyse)
2. strategiefase Pedagogische blik, van meer overkoepelend niveau naar wat zou er aan de hand zijn? Wat
weet ik wel? En wat niet? -> vergelijkbaar met probleemanalyse/verklaringsanalyse
3. onderzoeksfase Onderzoeken wat je nog niet weet via testen e.d.
Laatste 2 fases 4. Integratie en aanbevelingsfase – 5. Adviesfase
Classificatie Onderdeel diagnostisch proces: symptomen onderbrengen in categorieën
Diagnostiek Verkrijgen van uniek, gedetailleerd en compleet beeld van de problematiek van een
specifiek individu op een specifiek moment
DOEL: indicatiestelling en behandeling bevorderen
Vraagt om holistische theorie van een persoon waarbij verklaring van de klachten
gezocht wordt in de leergeschiedenis, biologische en omgevingsfactoren
Verankeringsbias Primacy effect – eerste informatie die je ooit hebt gehad, kleurt alles
Affectbias Jouw voorkeuren kunnen de informatie die je ziet kleuren
Beschikbaarheidsbias Availability bias – de laatste informatie die nog in je geheugen zit kleurt hoe je kijkt naar
nieuwe informatie
Bevestigingsbias Confirmation bias – informatie die past bij het idee wat je al had wordt uitgelicht en
gebruikt. Andere informatie die tegenspreekt wordt genegeerd.
Overschatten van Niet altijd zo dat mensen met meeste ervaring de meest passende oplossingen hebben –
ervaring altijd verder kijken
Culturele bias Oordelen of interpretaties worden beïnvloed door je eigen culturele waarden. Eigen
inferentiekader kleurt hoe je naar anderen kijkt > sensitief mee omgaan
, Literatuur week 1 – begrippen en samenvatting
Begrip Beschrijving
HGD Handelingsgerichte diagnostiek – praktijkmodel voor diagnostische besluitvorming,
gebaseerd op de wetenschappelijke cyclus van toetsen en hypothesen.
> doelgericht werken, transactioneel kader, focus op behoeften kind en opvoeders, aandacht
risico en beschermende factoren, samenwerken met cliënt + systematisch en transparant
Soorten 1. Onderkennend: wat is er aan de hand? Wat gaat al goed en moet nog beter?
vraagstellingen 2. Verklarend: waarom is de situatie nu problematisch? Hoe hangen factoren van kind
en opvoeding en onderwijs samen?
3. Veranderingsgericht: wat is het effect van een ‘klein experiment’ met een specifieke
aanpak?
4. Adviesgericht (indicerend): welke doelen streven we na en wat hebben kind en
opvoeders nodig om deze te behandelen
5. Evaluerend: heeft de interventie gewerkt? Zijn de doelen behaald?
Uitgangspunten Doelgericht, transactioneel, focus op behoeften kind en opvoeders, aandacht voor risico- en
beschermende factoren, systematisch en transparant werken
1. Doelgericht Stapsgewijze aanpak met einddoel – concrete veranderwensen van kind en opvoeders,
onderzoek doen op maat (op basis van de vraag) altijd “als – dan” redenering
- Procesdoelen: hoe de begeleiding/ondersteuning verloopt. De voorwaarden, aanpak
en vaardigheden die nodig zijn.
- Inhoudelijke doelen: gericht op het resultaat - hoe verbeteren we de situatie rondom
het kind?
2. transactionele Transactionele benadering (contextuele of systematische); het handelen van ouders, leraren,
ontwikkelingsproces begeleiders en hulpverleners en de onderlinge samenwerking beïnvloedt het gedrag van het
kind en het gedrag van het kind op zijn beurt weer dat van de omgeving. > Bronfenbrenner
- Onderscheid risico en beschermende factoren
Cascadamodel/ Ontwikkeling van kind als een hiërarchisch systeem waarin ontwikkelingstaken elkaar
watervalmodel: opvolgen. Een goed getimede interventie gericht op het kind en het handelen van diens
opvoeders met aandacht voor de goodness of fit, kan de ontwikkeling weer in goede banen
lijden
3. behoeften kind,
ouders en
professionele
opvoeders
4. samenwerking Niet alleen het voordragen van een doelstelling en interventie maar ook samen met de ouder
tot de oplossing komen en het doel bereiken
5. systematisch en Effectieve professionals werken systematisch, benutten recente wetenschappelijke kennis en
wetenschappelijk blijven kritisch over hun eigen functionerern
, HGD Denkschema: Cyclisch en iteratief (nieuwe info kan leiden tot herformuleren of
teruggaan naar volgende stap.
Trap van - onzekerheid: opvoedvragen die
pedagogische betrekking hebben op specifieke
ondersteuning praktische problemen
- Spanning: problemen houden langer
aan, ouders onzeker of schuldig
- Crisis: problemen en spanning
stapelen zich op. Ouders voele
onmacht en incompetent
- Nood: langere tijd complexe
problemen en situatie wordt als
uitzichtloos ervaren
Psychodiagnostiek Gespecialiseerd psychologisch onderzoek om inzicht te krijgen in iemands functioneren,
persoonlijkheid, intelligentie en mogelijke psychische problemen. Psychodiagnostisch
onderzoek vindt doorgaans plaats binnen een proces waarbij hulp wordt gezocht voor
klachten of zorgen van een kind.
Therapeutische Relatie tussen kind/gezin en de hulpverlener met balans tussen nabijheid en afstand;
alliantie emotioneel en fysiek aanwezig zijn, afgestemd op kind en situatie.
Hoe goed weet de hulpverlener aan te sluiten bij hulpvraag en wordt er een gezamenlijk
proces van gemaakt
Diagnostisch proces 1. observatie (gegevens) – 2. Inductie (Hypothesen) – 3. Deductie (toetsbare voorspellingen)
– 4. Toetsing – 5. Evaluatie (uitkomsten terugkoppelen aan hypothesen)
Cyclisch karakter: na doorlopen kan weer herhaald worden om gewenste resultaat te behalen
Regulatieve cyclus Empirisch onderzoek in de hulpverlening
GOED LEREN!
, Perspectieven - Handelingsgerichtheid; diagnostiek in dienst stellen van de te nemen beslissingen
regulatieve cyclus - Methodisch werken en kwaliteit; systematisch
- Algemene, contextspecifieke of specifiek
werkzame factoren
Normaliteit Bij in beeld brengen van de problematiek van en/of zorgen over een kind, altijd overweging in
hoeverre dit afwijkend is – afwijkend van het ‘normaal’
Extra informatie
Vijf fasen waarin de 6 uitgangspunten van HGD zijn uitgewerkt:
1. intakefase: starten van de samenwerking en verzamelen benodigde informatie
2. Strategiefase: reflecteren, wat is nodig om de vragen te beantwoorden? Risico- en
beschermende factoren in kaart brengen
3. onderzoeksfase: beantwoorden onderzoeksvragen
4. integratie- en aanbevelingsfase: wat betekent het samenvattende beeld voor de
aanbevelingen?
5. adviesfase: samenwerken en afronden van het traject
Verschillende opvattingen over normaliteit
- Als afwezigheid van een stoornis: binnen deze benadering is men gezond zolang men
niet ziek is > dichotoom: wel of geen stoornis
- Als statistisch gemiddelde: voor normaliteit wordt gekeken naar de empirisch
vastgestelde normen over welke verschijnselen in welke mate op welke leeftijd
voorkomen > gedrag is normaal als het bij meerderheid populatie voorkomt
- Als ideale toestand: gekeken naar de te bereiken doelen die meestal op
maatschappelijke en culturele overwegingen rusten
- Als succesvolle adaptatie: normaliteit is de kracht om flexibel en effectief om te gaan
met de mogelijkheden en beperkingen van het dagelijks leven
- Als neurodiversiteit: gaat uit van het idee dat er variatie bestaat in het
neurocognitieve functioneren van mensen. Neuro divergente mensen wijken af van
neuro typische maar zijn wel onderdeel van neurodiverse mensheid.
Afwijkingen van de norm zijn niet per definitie tekortkomingen
College 2 – gehechtheid
Begrip Beschrijving
Gehechtheid Aangeboren gedragssysteem dat gericht is op het verkrijgen en behouden van de nabijheid
van 1 of meer specifiek beschermende verzorgers op momenten van angst, spanning of
verdriet
Afhankelijkheids- Gehechtheid is een band, waarbij het ene individu (het kind) veiligheid en troost zoekt in de
relatie relatie met de andere persoon (de ouder).
Let op!! Kind is (on)veilig gehecht aan ouder en niet andersom!!
