Relatie- en gezinstherapie
Prof. Van Puyenbroeck
─
Koenen Helene
1e master klinische psychologie
VUB
, 1
Inhoudsopgave
1 – Inleiding in het systemische kijken, denken en handelen........................................... 3
2 – Algemene systeemtherapie en de cybernetica; Von Bertalanffy................................ 6
3 – Algemene systeemtherapie en de cybernetica; Norbert Wiener................................ 8
4 – Algemene systeemtherapie en de cybernetica; Bateson........................................... 10
5 – Werken met genogram in systemisch perspectief......................................................15
6 – Het hele gezin als cliënt, co-therapie en het genogram............................................. 18
7 – Communicatietheorie en constructivisme.................................................................. 24
8 – Contextuele intergenerationele theorie...................................................................... 29
9 – Structureel-strategische stroming................................................................................ 34
10 – Oplossingsgerichte therapie........................................................................................ 42
11 – Narratieve therapie...................................................................................................... 48
, 2
Inleiding – Systeemdenken
, 3
1 – Inleiding in het systemische kijken, denken en handelen
Oorsprong en basis van het systeemdenken:
Drie belangrijke namen aan de oorsprong van de algemene systeemtheorie en cybernetica
- Ludwig Von Bertalanffy (1901-1972) → Algemene Systeemtheorie
- Norbert Wiener (1894-1964) → grondlegger van de cybernetica
- Gregory Bateson (1904-1980), bioloog, antropoloog, linguïst
➢ Systeemdenken verwijst naar de visie dat een geheel een som is van verschillende
delen/elementen. → focust op de samenhang tussen verschillende elementen
binnen een geheel
○ niet alleen kijken naar de individuele cliënt, maar ook naar de bredere
context (als therapeut word je zelf een element van het systeem van de
cliënt)
○ interactie en de onderliggende samenhang tussen elementen (gedachten en
emoties tot sociale relatie en omgevingsfactoren) = cruciaal voor het
begrijpen van het systeem
○ samenhang als essentieel kenmerk
➔ de interacties en relaties tussen verschillende elementen een diepere
impact hebben
○ context van het systeem
➔ de ‘nabije’ elementen die in interactie staan met de cliënt
◆ bv. overleden familielid
◆ zelfs de meest eenzame cliënt is niet alleen → iedereen heeft
een omgeving die hen omringt
○ universum van het systeem
○ elk element binnen een systeem ook als een systeem op zich
➢ Het gezin als systeem
○ de interacties tussen de gezinsleden analyseren
- elk lid heeft zijn eigen gedachten, emoties en gedragingen, context en
geschiedenis
- … die samen een complex geheel vormen
○ wanneer we in therapie werken met een gezin:
- hoe deze individuele systemen met elkaar interageren
- hoe ze gezamenlijk bijdragen aan de dynamiek van het gezin als
geheel
, 4
- als we gaan kijken naar gedragsproblemen van een cliënt, gaan we dit
niet als op zich staand iets, maar als een deel van een geheel;
➔ hoe zien de gedragspatronen er in een gezin uit en hoe werken
we hier allemaal in samen
De systemische kijk op relaties, families en gezinnen, is een bril die we opzetten waarmee
je ook naar andere realiteiten kan kijken.
➢ Vele systemen…
○ de private groepspraktijk als systeem
○ de ‘patiënt’ als systeem, het systeem waar de patiënt deel van uitmaakt
■ het feit dat we deze mensen ‘patiënten’ noemen is door het systeem
○ een centrum voor geestelijke gezondheidszorg als systeem
○ het eerste masterjaar in de opleiding psychologie aan de universiteit als
systeem
○ het familiebedrijf als systeem
○ mijn eigen start-up als systeem
○ het voltooien van een masterproef aan de universiteit als een systemisch
gebeuren
○ de speelplaats van de kleuterschool
■ lijkt wel een soort mini-wereld waarin er samen wordt gespeeld,
gelachen, maar ook ruzie gemaakt, agressie, misverstanden,
eenzaamheid, vriendschappen die gesmeed worden of gebroken, de
leiding die er gegeven wordt of gevolgd,...
○ …
Prof. Van Puyenbroeck
─
Koenen Helene
1e master klinische psychologie
VUB
, 1
Inhoudsopgave
1 – Inleiding in het systemische kijken, denken en handelen........................................... 3
2 – Algemene systeemtherapie en de cybernetica; Von Bertalanffy................................ 6
3 – Algemene systeemtherapie en de cybernetica; Norbert Wiener................................ 8
4 – Algemene systeemtherapie en de cybernetica; Bateson........................................... 10
5 – Werken met genogram in systemisch perspectief......................................................15
6 – Het hele gezin als cliënt, co-therapie en het genogram............................................. 18
7 – Communicatietheorie en constructivisme.................................................................. 24
8 – Contextuele intergenerationele theorie...................................................................... 29
9 – Structureel-strategische stroming................................................................................ 34
10 – Oplossingsgerichte therapie........................................................................................ 42
11 – Narratieve therapie...................................................................................................... 48
, 2
Inleiding – Systeemdenken
, 3
1 – Inleiding in het systemische kijken, denken en handelen
Oorsprong en basis van het systeemdenken:
Drie belangrijke namen aan de oorsprong van de algemene systeemtheorie en cybernetica
- Ludwig Von Bertalanffy (1901-1972) → Algemene Systeemtheorie
- Norbert Wiener (1894-1964) → grondlegger van de cybernetica
- Gregory Bateson (1904-1980), bioloog, antropoloog, linguïst
➢ Systeemdenken verwijst naar de visie dat een geheel een som is van verschillende
delen/elementen. → focust op de samenhang tussen verschillende elementen
binnen een geheel
○ niet alleen kijken naar de individuele cliënt, maar ook naar de bredere
context (als therapeut word je zelf een element van het systeem van de
cliënt)
○ interactie en de onderliggende samenhang tussen elementen (gedachten en
emoties tot sociale relatie en omgevingsfactoren) = cruciaal voor het
begrijpen van het systeem
○ samenhang als essentieel kenmerk
➔ de interacties en relaties tussen verschillende elementen een diepere
impact hebben
○ context van het systeem
➔ de ‘nabije’ elementen die in interactie staan met de cliënt
◆ bv. overleden familielid
◆ zelfs de meest eenzame cliënt is niet alleen → iedereen heeft
een omgeving die hen omringt
○ universum van het systeem
○ elk element binnen een systeem ook als een systeem op zich
➢ Het gezin als systeem
○ de interacties tussen de gezinsleden analyseren
- elk lid heeft zijn eigen gedachten, emoties en gedragingen, context en
geschiedenis
- … die samen een complex geheel vormen
○ wanneer we in therapie werken met een gezin:
- hoe deze individuele systemen met elkaar interageren
- hoe ze gezamenlijk bijdragen aan de dynamiek van het gezin als
geheel
, 4
- als we gaan kijken naar gedragsproblemen van een cliënt, gaan we dit
niet als op zich staand iets, maar als een deel van een geheel;
➔ hoe zien de gedragspatronen er in een gezin uit en hoe werken
we hier allemaal in samen
De systemische kijk op relaties, families en gezinnen, is een bril die we opzetten waarmee
je ook naar andere realiteiten kan kijken.
➢ Vele systemen…
○ de private groepspraktijk als systeem
○ de ‘patiënt’ als systeem, het systeem waar de patiënt deel van uitmaakt
■ het feit dat we deze mensen ‘patiënten’ noemen is door het systeem
○ een centrum voor geestelijke gezondheidszorg als systeem
○ het eerste masterjaar in de opleiding psychologie aan de universiteit als
systeem
○ het familiebedrijf als systeem
○ mijn eigen start-up als systeem
○ het voltooien van een masterproef aan de universiteit als een systemisch
gebeuren
○ de speelplaats van de kleuterschool
■ lijkt wel een soort mini-wereld waarin er samen wordt gespeeld,
gelachen, maar ook ruzie gemaakt, agressie, misverstanden,
eenzaamheid, vriendschappen die gesmeed worden of gebroken, de
leiding die er gegeven wordt of gevolgd,...
○ …
