Samenvatting VMV 4 - Medische beeldvorming

Verpleegkundige methodiek
en vaardigheden
- Medische Beeldvorming –

Inleiding
Types beeldvorming
 Ioniserende versus niet-ioniserende straling
 Ioniserende straling
o RX
o CT-scan
o Mammografie
o Planaire scintigrafie, SPECT, PET
 Niet-ioniserende straling
o Echografie (geluidsgolven)
o MRI (magnetische straling)


Het Koninklijk Besluit van 18 juni 1990 bepaalt welke medische handelingen
verpleegkundigen mogen uitvoeren
 Sommige handelingen vereisen specifieke kennis van
natuurwetenschappen, zoals:
o Manipulatie van radioactieve producten (B1)
o Bediening van toestellen voor medische beeldvorming (C)

 Verpleegkundigen in de nucleaire geneeskunde werken vaak samen met
bachelors in Medische Beeldvorming
o Bachelors Medische Beeldvorming hebben een sterke technische
achtergrond
o Verpleegkundigen hebben doorgaans een inscholingsperiode nodig
om met de technologie vertrouwd te raken
 Hun sterkte ligt in het brede inzicht in patiëntenzorg, ziekten en
behandelingen

 Afdelingen voor medische beeldvorming bestaan meestal uit een mix van
verpleegkundigen en beeldvormers

 Basiskennis van medische beeldvorming is noodzakelijk voor alle
verpleegkundigen:
o Voor sommigen als voorbereiding op werk in de MBV-afdeling
o Voor anderen nuttig bij begeleiding van patiënten in andere
zorgomgevingen




1

,Impact van de dienst medische beeldvorming op de taak van de
verpleegkundige
 Patiënten voorbereiden en begeleiden bij onderzoek of therapie
o Praktisch (nuchter of niet, premedicatie, reinigingslavement)
o Psychologsich (motiveren, uitleg over verloop onderzoek

 Patiënten verzorgen na een onderzoek of therapie
o Controle punctieplaats, controle nierfunctie, mogelijke complicaties,
bedrust, contrast, …

 Patiënten transporteren naar en van onderzoek of therapie
o Welk transportmiddel, infuus voorzien of niet, gepaste kledij, …

 Organisatie van de vreschillende onderzoeken of therapiesessies
o Volgorde
o Combinatie radiografische onderzoeken met andere onderzoeken
o Intensieve en/of langdurige onderzoeken vragen een optimale
planning
 zaalbezetting, personeelsbezetting of bestelling materiaal

Voor het werken op een dienst medische beeldvorming is kennis nodig van:
 Specifieke verpleegkundige technieken
 De werking en organisatie van de dienst radiologie/medische beeldvorming

De dienst medische beeldvorming is een centrale dienst in het ziekenhuis

Patiënten worden doorverwezen vanuit:
 Hospitalisatiediensten
 Consultaties
 Andere ziekenhuizen
 Huisartsen

Er ontstaan piekuren, vooral:
 ’s Ochtends voor nuchtere onderzoeken
 Tijdens drukke consultatiemomenten
 Niet-dringende onderzoeken (zoals RX-thorax) van gehospitaliseerde patiënten
kunnen
daardoor uitgesteld worden tot de namiddag.

Een vlotte werking vereist:
 Goede interne organisatie binnen de beeldvormingsdienst.
 Goede samenwerking met artsen en verpleegkundigen van andere
diensten




2

,Taken en aspecten van de verpleegkundige werkzaam op een dienst
medische beeldvorming
 Stralingspreventie (loodvesten, juiste stralingsdosis …)
o Uitz.: MR  magnetisme (geen GSM, bankkaarten, pacemakers …)
o Afstand tot stralingsbron bewaken
 Kwalitatieve opnames maken (gelet op verhouding buisspanning –
buisstroom)
 Bediening toestellen
 Patiënt informeren en begeleiden (afhankelijk van onderzoek)  betere
medewerking
o Rekening houden met cognitieve mogelijkheden, eerdere ervaringen
o Correcte/realistische info verschaffen omtrent wachttijd
 Multidisciplinaire samenwerking (radioloog, anesthesist, medische
beeldvormers,
secretariaatsmedewerkers, onderhoudspersoneel …)
 Assisteren arts (vb. punctie, angiografie)
 Patiënt positioneren (cave: comfort)
 Observaties/complicaties mondeling rapporteren aan radioloog/afdeling en
correcte
handelingen uitvoeren
 Plaatsen infuus (vb. contraststof), medicatie voorbereiden
 Patiëntenflow opvolgen
 Patiëntentransfers (ergonomie!)
 Fixeren van patiënt

Op afdeling medische vorming:
 Radiologen
 ½ verpleegkundigen
 ½ techniekers in medische beeldvorming en radiotherapie

Verpleegkundige handelingen op MBV en radiotherapie
 Manipulatie van radioactieve producten (B1)
 Bediening van toestellen voor medische beeldvorming (C)
 Evenwicht tussen bachelors medische beeldvorming en verpleegkundigen
op de werkvloer

 B1: verpleegkundige verstrekking (zonder voorschrift)
 C: toevertrouwde geneeskundige handeling op voorschrift




3

, 1 Begrippenkader

1.1 Radiologie
Radiologie
 Radio  radioactieve stof ; logie  leer, studie kennis
 Er worden beelden gemaakt van het menselijk lichaam
 Bestaat uit:
o Röntgenstralen
o Geluidsgolven (echo)
o Magnetische velden (NMR)

 Radiologie bestaat uit 2 delen:
o Beelden dienen om afwijkingen op te sporen in de anatomie
o Behandelen van ziektes of afwijkingen  interventionele radiologie

1.2 Radiografie
Radiografie
 Radio, grafie  schrijven, optekenen, in beeld brengen
 Term wordt soms gebruikt om dienst radiologie te omschrijven
 soms ook gebruikt om een RX opname of Röntgen opname te
omschrijven

Radiografie (RX)  gebeurt rechtstaand wanneer er moet gekeken worden of er
vocht
aanwezig is

1.3 Radiotherapie
Radiotherapie
 Radio, therapie  behandelen, genezen
 Staat los van dienst radiologie
 Behandelt patiënten door het gebruik van hoge dosissen straling

1.4 Medische beeldvorming
Medische beeldvorming
 Beeldvorming met behulp van röntgenstralen, geluidsgolven of
magnetische velden (diagnose of therapie)


1.5 Radioactieve stoffen
Radioactieve stoffen
 Radio  radium, de eerse ontdekte stof met dit vermogen ; actieve 
activiteit, het vermogen tot bepaalde actie
 Radioactieve stoffen zijn stoffen die hetzelfde vermogen hebben als
radium
 nl. om energie uit te zenden die andere stoffen kan doordingen
 Radioactieve stof is in staat om een ioniserende straling op te wekken
 toepassing in de radiologie




4