Samenvatting - Communicatiewetenschap (Steven Eggermont)

COMMUNICATIE SAMENVATTING
1 INLEIDING

Communicatie wetenschap pas effectief officieel in de jaren 50

Heath & Bryant identificeren vier invalshoeken die een belangrijke basis
vormen

1I Retoriek
Aristoteles onderzocht welke technieken sprekers gebruiken om gedachten &
gedragingen van het publiek te beïnvloeden

2I propaganda & media-effecten
tijdens WOI en WOII (vooral departementen psych/socio & pol wet


3I informatietheorie
Hoe kan elektronische info verstuurd worden?


4I groepsdynamica
studie van Lewin i.v.m. leiderschap en de invloed die mensen op elkaar
uitoefenen in kleine groepen
Mead= mensen leren elkaar kennen d.m.v. communicatie


Aristoteles = ook bezig met retoriek, zijn erfenis vooral terug te vinden in de
persuasieve communicatie

Soorten communicatie

 Gemedieerde communicatie (massa media, SM)
 Invloed media op samenleving niet te ontkennen en toch niet zo groot als
we denken
 Media heeft invloed op complexe maatschappelijke relaties

 Niet gemedieerde communicatie (gesprek tussen twee personen)

 Communicatie = invloed op de publieke opinie via traditionele massamedia
(kranten) of online (nieuwssites)

 Mediatisering
 Media dringt door in (bijna) alle aspecten van samenleving
 Vastelling dat we in samenleving leven waar de media een centrale rol is
gaan spelen & invloed uit oefent op alles bv onderzoek over
eetstoornissen, universiteiten (kan niet meer zonder naar media te kijken)

, Digitalisering
 Toenemend belang/gebruik van digitale informatie/apparaten in
maatschappij
 Technologieën hebben op fundamentele zaken zoals communicatie een
grote impact

 journalistieke deontologie (beroepsethiek)
 veel van wat we weten in de wereld kennen we door verhalen die
journalisten vertellen journalistiek maakt geen keuzes die deontologisch
verkeerd kunnen zijn, niet zomaar doorgeven van wat er in de wereld
gebeurd bv woord crisis is complex en moet je vanuit perspectief bekijken
als journalist kan je levens redde

 verschillende referentiekaders
 samenleving zo complex & divers geworden dat we weinig in hetzelfde
referentiekader leven  enorme versplintering in de wereld tenzij je naar
de media kijkt
 zelfde media = samenleving
 onze samenleving is een media samenleving (comm is kwetsbaar =
digital disruption)

2 BASISCONCEPTEN EN MODELLEN

2.1 INLEIDING

 Communicatie wordt veel gebruikt in dagelijkse taal

 Het begrip wordt door verschillende mensen met andere aspecten
geassocieerd & ingevuld
bv comm. Tussen 2 mensen of radio/TV

 Twee dominante tradities = processchool & betekeniscreatieschool

2.2 WAT IS COMMUNICATIE?

 Van Dale woordenboek

 Communicatie =
1) Mededeling, kennisgeving (m.n. van verloving, huwelijk
familiegebeurtenissen)
 Nadruk op zender die een boodschap verstuurt
 Kan zijn dat de bedoelde ontvanger de boodschap niet registreert

2) Verbinding (bv. een stoomboot voorziet communicatie tussen beide
plaatsen)
 Ziet communicatie als transport

3) (gelegenheid tot) uitwisseling van gedachten, het geestelijke met
elkaar verkeren (bv. gewone intermenselijke communicatie)

,  Nadruk op de uitwisseling
 Communicatie is geen eenzijdig proces

 Van Dale woordenboek zorgt voor “common sense” definities (zoals het in
dagelijkse taal wordt gebruikt)
 Fauconnier (grondlegger van de comm.wtnschp. in Vlaanderen) = “er is
geen enkele definitie van comm. Die werkelijk als de definitie van comm.
Beschouwd kan worden”

 Een definitie van communicatie is goed als :
 Bruikbaar of operationeel is binnen bepaalde wetenschappelijke visie/veld
 Logisch of coherent is
 Niet tegengesproken wordt door de waarneembare werkelijkheid
 Toelaat het gedefinieerde nauwkeurig te onderscheiden van andere
maatschappelijke verschijnselen

 Fauconnier = “een proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud
overdraagt of tracht over te dragen aan een of meerdere ontvangers en dit
door middel van een kanaal, signalen en tekens”

 Gerbner = “interaction through messages. Messages are formally coded
symbolic or representational events of some shared significance in a culture,
produced for the purpose of evoking significance”

 Fiske = “social interaction through messages”

 Rogers = “a process in which participants create and share information with
one another in order to reach a mutual understanding”

 Price = “an activity in which symbolic content is not merely transmitted from
one source to another but exchanged between human agents, who interact
within a shared situationalend/ or discursive context”

 Trenholm “a process whereby people in groups, using the tools provided by
their culture, create collective representations of reality”
 Graber = “a process in which there is some predictable relation between the
message transmittedand the message received”

 Heath & Bryant = processchool & betekeniscreatie-school

 Verschillende accenten: ontvanger/zender/verbinding/
vergemeenschappelijken/transmissie/symboolgebuik

 Processchool =
 Communicatie als transmissie van boodschappen
 Hoe zenders en ontvangers encoderen & decoderen
 Hoe boodschappen ontvangen via media en kanalen

,  Hoe boodschappen verzonden en ontvangen worden via media en kanalen
 Efficiëntie en accuraatheid (foutloos communiceren)
 Zien communicatie als proces waarbij ene persoon het gedrag/gedachten
van de andere persoon beïnvloedt
 Communicatiefout = wanner het effect niet in aard of grootte
overeenkomt met bedoelde effect (verschil in & output = “fout”)
 Communicatiefout verklaren door te gaan kijken naar verschillende fasen
in communicatieproces
 Processchool leunt aan bij sociale wetenschappen & psychologie
 Legt zich toe op “acts of communication”

Betekeniscreatieschool:

 Ziet communicatie als de productie & uitwisseling van betekenissen
 Bestudeerd hoe boodschappen of “teksten” integreren met mensen om
betekenis te creëren
 Weinig interesse in wie zender/ontvanger is
 Verschillen in betekenisgeving worden niet noodzakelijk als een fout
gezien, eerder het resultaat van culturele verschillen tussen partijen
 Communicatie is de studie van “teksten”
 Centrale methode = semiotiek (de “tekenleer”)
 Niet de communicatieve behandelingen, maar wel de “works of
communication”

2.3 BREEK- OF DISCUSSIEPUNTEN IN DE DEFINITIES VAN COMMUNICATIE

Er zijn een aantal breek of discussie punten te onderkennen wanneer men
communicatie probeert te definiëren

2.3.1 INTENTOINALITEIT ALS BREEKPUNT
 Intentie of bedoeling ligt aan de basis van de zogenaamde teleologische
opvatting van comm.

 Er is pas sprake van comm. Als zender intentie heeft om boodschap te sturen
en ontvanger intentie heeft om boodschap te ontvangen (1) MCQUAIL

Bedoeld door Niet bedoeld door
zender/zender actief zender/ zender
passief
Intentioneel 1 2
ontvanger/ ontvanger
actief
Niet-intentioneel 3 4
ontvangen/ ontvanger
passief
1I bv. ik bestel brood bij de bakker, bakker luistert naar mij

2I bv. ik luister naar een gesprek tussen treinreizigers in dezelfde wagon
(treinreizigers communiceren bedoeld met elkaar maar niet met mij)