Familiesociologie
Hoorcollege 1:
Wat is familiesociologie? Filmpje Robert Putnam:
De rol van de context staat centraal: Puntam vergelijkt zijn generatie met de
volgende
De kernvragen binnen sociologie: ongelijkheid (wie krijgt wat en waarom)
Kernvragen sociologie: sociale cohesie / relaties : wat houdt een samenleving bij elkaar?
Familiesociologie houdt zich bezig met:
- Familiegedrag
- Vanuit het perspectief van ongelijkheid en sociale cohesie
- Met bijzondere aandacht voor context: tijd en plaats
Eerste demografische transitie: 1750 – 1960
- Daling sterfte en geboorte cijfer, stijging totale bevolking
- Einde eerste transitie: jaren 50/60 het traditionele gezin, een nieuw evenwicht?
Tweede demografische transitie: 1960 – nu
- Nieuwe ontwikkelingen waardoor het nucleaire gezin onder druk komt te staan
o Minder / later trouwen
o Meer samen wonen
o minder kinderen
o meer scheiden
o meer kinderen buiten het huwelijk
toepassing cemtrale figuur cursus: trouwen en
scheiden:
waarom trends trouwen / scheiden?
Culturele veranderingen zoals:
- Individualisering
- Higher order needs van Maslow (zelfontplooing)
- Secularisering
Structurele veranderingen zoals:
- Economische veranderingen
- Institutionele / juridische veranderingen
Gary Becker:
,Behavioral change: context heeft direct invloed op gedrag
Compositional change: de compositie/samenstelling van de bevolking veranderd, dat
zorgt voor trends in trouwen en meer scheiden
Sociaaleconomische verklaring: Meer vrouwen met hoge SES in bevolking leidt tot
minder trouwen en minder scheiden.
New home economics: je gezin moet je zien als een fabriek waarin partners met
elkaar samen leven om zoveel mogelijk inkomen te produceren. Door voordeel
mannen op arbeidsmarkt moet hij zich daar pp specialiseren en vrouwen op het
gezin. Afwijkingen op traditionele rolpatroon zorgt voor kleinere kans op de
huwelijksmarkt
Independence hypothese: vrouwen met een hoog SES kunnen zichzelf beter
financieel ondersteunen na een scheiding
Alternatieve soc-ec. Verklaring: Valerie Oppenheimer:
Economische positie mannen ook veranderd / verschillend, bijv. toenemende instabiliteit
loopbanen man
Flexibilisering arbeid instabiliteit loopbaan man relatievorming / ontbinding
Andere soc-ec verklaringen:
Crisis verklaring: hoe zou economische crisis trends in scheiding/trouwen kunnen
beinvloeen?
Behavioral change raakt iedereen bijv:
- Financiele stress (inflatie)
- Instorten woningmarkt
Kan niet lange termijn trends verklaren
Andere verklaringen dan economische:
Scheiding: Huwelijk:
- Cultureel: - Cultureel:
o Individualisering o “anti-marriage ideology”
- Institutioneel: - Institutioneel:
o Juridische verandering 1971 o 1998 introductie
“de grote leugen” geregistreerd partnerschap
o Welvaartsstaat o Mogelijkheid
samenlevingscontract
Oppenheimer ‘marital bargain changed’
Rol SES vrouwen is veranderd door verandering
soc.economische context:
- Als meer gangbaar/geaccepteerd dat vrouwen
werken: meer symmetrische partnerkeuze (Kalmijn,
2013)
- Economische veranderingen maken bijdrage vrouw
meer nodig
- Aantrekkelijkheid vrouwen hangt ook af van hun SES
, Wat zou Oppenheimer voorspellen over veranderingen in het effect van SES vrouw op
trouwkans over de tijd?
in toenemende mate het effect van SES van vrouwen positoef zal zijn op
huwelijksvorming
Additionele argumenten interactie
- Preferenties trouwen hoge SES vrouwen wijzigen (Kalmijn, 2013)
o Combinatie werk en huwelijk mogelijk
- Selectiviteit hoge SES vrouwen minder
o Verschil werkende en niet-werkende vrouwen minder
Goode hypothese (Hogendoorn et al 2022)
- Als scheiding zeldzaam is en de barrières (bijv., normatief, juridisch) om te scheiden
hoog: elite, voornamelijk hoogopgeleiden (‘most recourseful’)
- Als scheiding meer voorkomt en barrières minder: verspreiding naar andere lagen in
de bevolking
- Voorspelling: “Weakening and even reversal of the (initial positive) educational
gradient”
Waarom interactie? Additionele argumenten
Oppenheimer’s argumenten spiegelen:
- Economische context is veranderd, dus hoog SES vrouw nu juist positief, dus minder
scheiding
- Selectiviteit hoge SES vrouwen minder
Goode hypothese, vraag: “waarom een negatieve opleidingsgradient in recentere tijden?
- life strains: spanning gedurende
de levensloop
- Lageropgeleide gezinnen hebben
meer te maken met stress
- Interventies om stress op te lossen
zijn bedacht door mensen met een
hoge opleiding
Hogendoorn: berekent hoe veel % van
het effect van opleiding verklaart wordt doordat laagopgeleide gezinnen meer te maken
hebben met life strains en daar minder mee kunnen dealen. Life strains ego + partner
model (dyadic perspective)
Als de tweede demografische transformatie verder voortschrijdt komen we in een fase
waar er in toenemende mate sprake zal zijn van diverging destinies: Toenemende
ongelijkheid tussen kinderen van hoog en laag opgeleide ouders in levenskansen
Waarom volgens DD?
- Veranderende selectiviteit familiegedrag naar opleiding
- > Hoog opgeleiden:
Hoorcollege 1:
Wat is familiesociologie? Filmpje Robert Putnam:
De rol van de context staat centraal: Puntam vergelijkt zijn generatie met de
volgende
De kernvragen binnen sociologie: ongelijkheid (wie krijgt wat en waarom)
Kernvragen sociologie: sociale cohesie / relaties : wat houdt een samenleving bij elkaar?
Familiesociologie houdt zich bezig met:
- Familiegedrag
- Vanuit het perspectief van ongelijkheid en sociale cohesie
- Met bijzondere aandacht voor context: tijd en plaats
Eerste demografische transitie: 1750 – 1960
- Daling sterfte en geboorte cijfer, stijging totale bevolking
- Einde eerste transitie: jaren 50/60 het traditionele gezin, een nieuw evenwicht?
Tweede demografische transitie: 1960 – nu
- Nieuwe ontwikkelingen waardoor het nucleaire gezin onder druk komt te staan
o Minder / later trouwen
o Meer samen wonen
o minder kinderen
o meer scheiden
o meer kinderen buiten het huwelijk
toepassing cemtrale figuur cursus: trouwen en
scheiden:
waarom trends trouwen / scheiden?
Culturele veranderingen zoals:
- Individualisering
- Higher order needs van Maslow (zelfontplooing)
- Secularisering
Structurele veranderingen zoals:
- Economische veranderingen
- Institutionele / juridische veranderingen
Gary Becker:
,Behavioral change: context heeft direct invloed op gedrag
Compositional change: de compositie/samenstelling van de bevolking veranderd, dat
zorgt voor trends in trouwen en meer scheiden
Sociaaleconomische verklaring: Meer vrouwen met hoge SES in bevolking leidt tot
minder trouwen en minder scheiden.
New home economics: je gezin moet je zien als een fabriek waarin partners met
elkaar samen leven om zoveel mogelijk inkomen te produceren. Door voordeel
mannen op arbeidsmarkt moet hij zich daar pp specialiseren en vrouwen op het
gezin. Afwijkingen op traditionele rolpatroon zorgt voor kleinere kans op de
huwelijksmarkt
Independence hypothese: vrouwen met een hoog SES kunnen zichzelf beter
financieel ondersteunen na een scheiding
Alternatieve soc-ec. Verklaring: Valerie Oppenheimer:
Economische positie mannen ook veranderd / verschillend, bijv. toenemende instabiliteit
loopbanen man
Flexibilisering arbeid instabiliteit loopbaan man relatievorming / ontbinding
Andere soc-ec verklaringen:
Crisis verklaring: hoe zou economische crisis trends in scheiding/trouwen kunnen
beinvloeen?
Behavioral change raakt iedereen bijv:
- Financiele stress (inflatie)
- Instorten woningmarkt
Kan niet lange termijn trends verklaren
Andere verklaringen dan economische:
Scheiding: Huwelijk:
- Cultureel: - Cultureel:
o Individualisering o “anti-marriage ideology”
- Institutioneel: - Institutioneel:
o Juridische verandering 1971 o 1998 introductie
“de grote leugen” geregistreerd partnerschap
o Welvaartsstaat o Mogelijkheid
samenlevingscontract
Oppenheimer ‘marital bargain changed’
Rol SES vrouwen is veranderd door verandering
soc.economische context:
- Als meer gangbaar/geaccepteerd dat vrouwen
werken: meer symmetrische partnerkeuze (Kalmijn,
2013)
- Economische veranderingen maken bijdrage vrouw
meer nodig
- Aantrekkelijkheid vrouwen hangt ook af van hun SES
, Wat zou Oppenheimer voorspellen over veranderingen in het effect van SES vrouw op
trouwkans over de tijd?
in toenemende mate het effect van SES van vrouwen positoef zal zijn op
huwelijksvorming
Additionele argumenten interactie
- Preferenties trouwen hoge SES vrouwen wijzigen (Kalmijn, 2013)
o Combinatie werk en huwelijk mogelijk
- Selectiviteit hoge SES vrouwen minder
o Verschil werkende en niet-werkende vrouwen minder
Goode hypothese (Hogendoorn et al 2022)
- Als scheiding zeldzaam is en de barrières (bijv., normatief, juridisch) om te scheiden
hoog: elite, voornamelijk hoogopgeleiden (‘most recourseful’)
- Als scheiding meer voorkomt en barrières minder: verspreiding naar andere lagen in
de bevolking
- Voorspelling: “Weakening and even reversal of the (initial positive) educational
gradient”
Waarom interactie? Additionele argumenten
Oppenheimer’s argumenten spiegelen:
- Economische context is veranderd, dus hoog SES vrouw nu juist positief, dus minder
scheiding
- Selectiviteit hoge SES vrouwen minder
Goode hypothese, vraag: “waarom een negatieve opleidingsgradient in recentere tijden?
- life strains: spanning gedurende
de levensloop
- Lageropgeleide gezinnen hebben
meer te maken met stress
- Interventies om stress op te lossen
zijn bedacht door mensen met een
hoge opleiding
Hogendoorn: berekent hoe veel % van
het effect van opleiding verklaart wordt doordat laagopgeleide gezinnen meer te maken
hebben met life strains en daar minder mee kunnen dealen. Life strains ego + partner
model (dyadic perspective)
Als de tweede demografische transformatie verder voortschrijdt komen we in een fase
waar er in toenemende mate sprake zal zijn van diverging destinies: Toenemende
ongelijkheid tussen kinderen van hoog en laag opgeleide ouders in levenskansen
Waarom volgens DD?
- Veranderende selectiviteit familiegedrag naar opleiding
- > Hoog opgeleiden:
