S1
Mens en werk 2
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL
,Inhoud
1) Introductie abreidsrecht .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 5
1.1 Het belang van arbeidsrecht ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 5
1.1.1 Belang van arbeidsrecht voor de psychologisch consulent ........................................................................................................................................................................................................................................ 5
1.2 Toepassingsgebied van het arbeidsrecht .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 5
1.3 Opdeling van het arbeidsrecht ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 5
1.4 Belangrijkste bronnen van het arbeidsrecht ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 6
1.4.1 De wet .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 6
a. Koninklijk besluit....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 7
b. Eenheidsstatuut........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 7
1.5 Overige rechtsbronnen in België .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 8
1.5.1 Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) .................................................................................................................................................................................................................................................................. 8
a. Paritair comité.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 9
b. Vakbond ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 10
1.5.2 Geschreven arbeidsovereenkomst ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 10
a. Uitvoering van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................................................................................................................................................................. 10
1.5.3 Arbeidsreglement.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 12
a. Arbeidsduur en rusttijden........................................................................................................................................................................................................................................................................ 12
b. Feestdagen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 12
1.6 Hiërarchie van rechtsbronnen in België .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 13
1.7 Naleving in België .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 13
1.8 Welzijn op het werk in België ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 13
1.8.1 Prevalentie van ongevallen en dergelijke op het werk ............................................................................................................................................................................................................................................ 14
1.8.2 De welzijnswet ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14
a. De vertrouwenspersoon .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 15
b. De preventieadviseur .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 15
c. Risicoanalyse .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 15
d. Psychosociale risico’s op het werk ........................................................................................................................................................................................................................................................... 16
e. Arbeidsongeval....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17
f. Ergonomische belasting .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 17
1.9 Internationale arbeidsrecht ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17
1.9.1 Internationale rechtsbronnen ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 17
1.9.2 Vrij verkeer van werknemers (EU-burgers) ............................................................................................................................................................................................................................................................. 17
2) Payroll, loonfiche........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 18
2.1 Werking van de loonberekening ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 18
2.1.1 Loonbescherming .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 19
2.1.2 Loonfiche .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 19
2.1.3 Samenstelling van het loon .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19
2.2 Data/gegevens die belangrijk zijn voor payroll ................................................................................................................................................................................................................................................................... 22
2.3 Groeps- en hospitalisatieverzekering ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 22
2.5 Vakantie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 22
2.5.1 Wettelijke vakantie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 22
2.5.2 Wettelijke vakantie bij bedienden .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 23
2.5.3 Vakantiegeld.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23
2.3.6 Jeugdvakantie ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23
2.3.7 Eindejaarspremie of 13De maandag ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 24
3) Onboarding ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 24
3.1 Wat is onboarding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 24
3.2 Wettelijke bepalingen van onboarding ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 25
3.3 Effecten van onboarding .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25
3.3.1 Bij een sterke onboarding ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25
3.3.2 Bij een beperkte/zwakke onboarding ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 26
3.4 Digitalisering van onboarding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 26
3.5 Een effectieve boarding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 26
3.6 Preboarding ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 27
3.7 Tips voor een goed introductie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28
4) Motivatie in organisatie en groepen op de werkvloer ................................................................................................................................................................................................................................................... 28
4.1 Herhaling MW1 ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 28
4.2 Management by objectives................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 28
4.3 Herontwerp van taken ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 29
4.3.1 Van vereenvoudiging naar herontwerp van taken................................................................................................................................................................................................................................................... 29
4.3.2 Taakroulatie en taakverbreding.............................................................................................................................................................................................................................................................................. 29
4.3.3 Taakverrijking ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 29
4.3.4 Taakkenmerkenmodel ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30
a. Diagnostiek van het model ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 30
1
, b. Vereenvoudigd model ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 30
c. Betekenis voor de praktijk ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 31
d. Evaluatie van het model ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 31
4.3.5 Sociotechniek ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 31
4.4 Flexibele werkregelingen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 32
4.5 Bevorderen van werknemersbetrokkenheid....................................................................................................................................................................................................................................................................... 32
4.5.1 Participatief leiderschap ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 32
4.5.2 Autonome werkgroepen........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 32
4.5.3 Medezeggenschap................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 33
4.6 Teams in organisaties ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 33
4.6.1 Populariteit van teams........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33
4.6.2 Een team ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33
4.6.3 Groepscohesie in een team ................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34
a. De impact van groepscohesie op productiviteit ....................................................................................................................................................................................................................................... 34
4.6.4 Teamrollen van Belbin ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34
4.6.5 Ontstaan van effectieve teams............................................................................................................................................................................................................................................................................... 36
4.6.6 Teambuilding......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 37
4.6.7 Doen teams het altijd beter dan individuen?.......................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5) Leiderschap ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.1 Leiderschap versus management ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.1.1 Leiderschap ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.1.2 Management......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.2 Diverse visies op effectief leiderschap ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39
5.2.1 Theorie over karaktereigenschappen ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 39
5.2.2 Theorie over gedragsverschillen tussen leiders en niet-leiders................................................................................................................................................................................................................................ 39
5.2.3 Situationele benaderingen van leiderschapseffectiviteit ......................................................................................................................................................................................................................................... 39
a. Contingentietheorie van effectief leiderschap (Fielders) ........................................................................................................................................................................................................................... 40
b. Pad-doeltheorie (Evans en House) ........................................................................................................................................................................................................................................................... 40
c. Situationele leiderschapstheorie (Hersey en Blanchard) ........................................................................................................................................................................................................................... 41
5.3 Hedendaagse visies op leiderschap .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43
5.3.1 Transformationeel leiderschap............................................................................................................................................................................................................................................................................... 43
5.3.2 Dienend leiderschap.............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 43
5.3.3 Agile leiderschap ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44
6) Competentiemanagement............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 44
6.1 Terugblik naar MW1 .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44
6.2 Een competentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44
6.3 Het competentieprofiel ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 46
6.4 De competentiematrix....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7) Talentmanagement ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7.1 Betekenis van een talent ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7.2 Betekenis van leren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7.3 Talentontwikkeling ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 48
7.4 Ontwikkeling en leren vanuit het perspectief van de organisatie ........................................................................................................................................................................................................................................ 48
7.4.1 Talentmanagment op de interne arbeidsmarkt ...................................................................................................................................................................................................................................................... 48
7.4.2 Strategisch leer- en ontwikkelingsbeleid ................................................................................................................................................................................................................................................................ 51
8) Coaching en counseling op de werkvloer....................................................................................................................................................................................................................................................................... 52
8.1 Verschil tussen coaching en counseling .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 52
8.1.1 Gemeenschappelijke principes .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 52
8.1.2 Verschil met therapie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 53
8.2 Counseling ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 53
8.3 Coaching ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 53
8.3.1 Doelen van coaching ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 53
8.3.2 Relatie om effectief te kunnen coachen ................................................................................................................................................................................................................................................................. 54
8.3.3 Rollen van de coach ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 55
8.3.4 GROW-model ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 56
8.3.5 Valkuilen bij coaching ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 57
8.4 Andere vormen van begeleiding op de werkvloer .............................................................................................................................................................................................................................................................. 57
8.4.1 Executive coaching ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 57
8.4.2 Mentoring ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58
8.4.3 Leadership coaching .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58
9) Loopbaanbegeleiding .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58
9.1 Wat loopbaanbegeleiding is............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58
9.2 Belangrijkste competenties van een loopbaancoach .......................................................................................................................................................................................................................................................... 59
9.3 Loopbaanbegeleider worden ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 59
9.4 Werking van loopbaanbegeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59
9.4.1 Fasen in loopbaanbegeleiding................................................................................................................................................................................................................................................................................ 59
2
, a. Kennismakingsgesprek ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 60
b. Fase 1: Intake ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 60
c. Fase 2: Verdieping .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 61
d. Fase 3: Synthese ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61
9.5 Loopbaanbegeleiding op de werkvloer .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 62
9.5.1 Talentgerichte loopbaanbegeleiding ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 62
a. Stap 1: Op zoek naar talenten ................................................................................................................................................................................................................................................................. 62
b. Stap 2: Een generatief beeld maken ........................................................................................................................................................................................................................................................ 63
c. Stap 3: Vorm geven v/d toekomst............................................................................................................................................................................................................................................................ 63
d. Stap 4: Ondersteuning organiseren ......................................................................................................................................................................................................................................................... 63
9.5.2 Persoonlijk ontwikkelingsplan – POP ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 63
a. Werking POP in kader van loopbaanbegeleiding...................................................................................................................................................................................................................................... 64
b. POP binnen de organisatie ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 64
c. Situering POP binnen HR cyclus ............................................................................................................................................................................................................................................................... 64
9.5.3 Het ontwikkelgesprek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 64
a. Tips voor een goed ontwikkelgesprek ...................................................................................................................................................................................................................................................... 65
b. Situering v. ontwikkelgesprek in HR-cyclus............................................................................................................................................................................................................................................... 65
10) Burn-out preventie op het werk .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 65
10.1 Wat is een burn-out? ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 65
10.2 Psychosociale theorieën over het ontstaan van stress ...................................................................................................................................................................................................................................................... 66
10.2.1 Person-Environment Fit model............................................................................................................................................................................................................................................................................. 66
10.2.2 Job Demand Control model (Karesk, 1979) ........................................................................................................................................................................................................................................................... 66
10.2.3 Job Demands-Resources Model ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 67
10.3 Meten van burn-out ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 67
10.3.1 Individueel niveau ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68
10.3.2 Organisatieniveau................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 68
10.3.3 Niveaus van preventie ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68
10.3.5 Huis van werkvermogen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69
a. Basis: Gezondheid................................................................................................................................................................................................................................................................................... 70
b. 1ste verdieping: Competenties .................................................................................................................................................................................................................................................................. 70
c. 2de verdieping: Normen en waarden ........................................................................................................................................................................................................................................................ 70
d. 3de verdieping: Werk ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
e. Werk-privé balans................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
11) Redeployment ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
11.1 Wat redeployment is ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
11.2 Redeployment binnen de HR-cyclus ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 72
11.3 Aanpak van redeployment ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 72
11.4 HR-beleid rond redeployment.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 72
11.5 Re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers........................................................................................................................................................................................................................................................... 73
11.5.1 Wat het is ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 73
a. Verloop van re-integratie in de praktijk ................................................................................................................................................................................................................................................... 73
b. Juridische context van re-integratie......................................................................................................................................................................................................................................................... 73
11.5.2 Als onderdeel van de welzijnswet ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 73
11.6 Het re-integratietraject (RIT) ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 74
11.6.1 Stap 1: Opstarten van RIT .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 74
11.6.2 Stap 2: Re-integratiebeoordeling.......................................................................................................................................................................................................................................................................... 74
11.6.3 Stap 3: Re-integratieplan ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75
11.6.4 Stap 4: Aanvaarden of weigeren van re-integratieplan.......................................................................................................................................................................................................................................... 75
11.6.5 Stap 5: Einde van het re-integratietraject ............................................................................................................................................................................................................................................................. 75
11.7 Interne versus externe hertewerkstelling ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
11.7.1 Interne hertewerkstelling .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
11.7.2 Externe hertewerkstelling .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
12) Offboarding ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
12.1 Verloop ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
12.1.1 Vormen van verloop ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 77
12.1.2 Collectief ontslag ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 77
12.1.3 Situering binnen HR-cyclus .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 78
12.2 Einde van de arbeidsovereenkomst.................................................................................................................................................................................................................................................................................. 78
12.2.1 Methode bij beëindiging arbeidsovereenkomst.................................................................................................................................................................................................................................................... 78
12.2.2 Ingaan van de opzegtermijn ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 79
12.3 Offboarding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79
12.3.1 Belang van een goede offboarding ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 79
12.3.2 Tips voor een goede offboarding.......................................................................................................................................................................................................................................................................... 80
12.4 Outplacement ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 80
12.4.1 Voorwaarden voor rechten hebben op outplacement .......................................................................................................................................................................................................................................... 81
12.4.2 Wijziging in wetgeving ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81
3
, 12.4.3 Procedure van outplacement............................................................................................................................................................................................................................................................................... 82
12.5 Het ontslaggesprek.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 82
12.5.1 Gespreksmodel van het ontslaggesprek ............................................................................................................................................................................................................................................................... 82
12.6 Exitgesprek...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83
12.6.1 Wat een exitgesprek is......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83
12.6.2 Reden voor exitgesprek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83
12.6.3 Opbouw van het exitgesprek ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 84
13) Conflicten op de werkvloer ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84
13.1 Definitie van een conflict op de werkvloer ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 84
13.2 Soorten conflicten ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 85
13.3 Bronnen van conflicten .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 87
13.4 Conflictescalatie .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 87
13.5 Conflicthantering............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 88
13.6 Conflictmanagement ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90
14) Evaluatiecyclus – prestatiemanagement ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 90
14.1 Prestatiemanagement ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90
14.1.1 Belangrijkste toepassingen van prestatiemanagement ......................................................................................................................................................................................................................................... 91
14.1.2 Voordelen van goed prestatiemanagement.......................................................................................................................................................................................................................................................... 91
14.1.3 De evaluatiecyclus binnen prestatiemanagement................................................................................................................................................................................................................................................. 92
a. Belang van functionerings- en evaluatiegesprekken ................................................................................................................................................................................................................................ 92
14.2 Het functioneringsgesprek............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 93
14.2.1 Voorbereiding op het functioneringsgesprek........................................................................................................................................................................................................................................................ 93
14.2.2 Gespreksmodel voor het functioneringsgesprek................................................................................................................................................................................................................................................... 94
14.3 Het evaluatiegesprek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 95
14.3.1 Georganiseerde feedback in het evaluatiegesprek................................................................................................................................................................................................................................................ 95
14.3.2 Gesprekstypes in een evaluatiegesprek ................................................................................................................................................................................................................................................................ 96
15) Tendensen in HR............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 97
15.1 De Belgische arbeidsmarkt .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 97
15.2 Strategische HR-uitdagingen voor 2026............................................................................................................................................................................................................................................................................ 98
16) Gastcollege – diversiteit en inclusie ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 100
17) Actualiteit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101
17.1 De septemberverklaring ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 101
17.2 BASF Antwerpen schrapt 600 jobs ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 101
17.3 Soepelere nachtarbeid en meer vrijwillige overuren ...................................................................................................................................................................................................................................................... 101
17.4 Werk als deel van herstelproces..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101
4
,1) Introductie abreidsrecht
1.1 Het belang van arbeidsrecht
Belang v/h arbeidsrecht:
→ Voor werkgever & -nemer => hebben plichten
→ Biedt kader aan werknemers & -gevers, ook voor opstellen personeelsbeleid
Vb.: baas vraagt wat persoon heeft want die is ziek, werknemer zegt
dat die dat niet moet vertellen, baas gaat naar HR en HR zegt dat
arbeidsrecht voorschrijft dat je dit niet mag weten als werknemer
wnr werkgever dit niet wilt delen
→ Regelen v. verhoudingen tss werknemer & -gevers
= v. toep. vanaf je 1 iemand aanneemt
Belangrijk!
Rechten = onderhevig aan veranderingen
Doel:
Mensen beschermen op vlak van recht & welzijn
1.1.1 Belang van arbeidsrecht voor de psychologisch consulent
++ ziektebeelden = bron vanuit werken vb.: burn-out
Situaties o/d werkvloer
Vb.: conflicten pesterijen, discriminatie, uitbuiting, stress
Rol psychC = vaak mensen adviseren in bedrijf bij eindbeslissingen
1.2 Toepassingsgebied van het arbeidsrecht
Op wie = arbeidsrecht v. toep?
• Werknemers uit particuliere sector
• Werknemers die tewerkgesteld zijn in BE => nationaliteit maakt niet uit!!
• ≠ zelfstandigen
Volledig andere wetgeving
Particuliere: = mensen die i/d privé-sector werken.
≠ alle wetgevingen = v. toep. op alle sectoren
Arbeidsrecht = in ieder land anders!!
1.3 Opdeling van het arbeidsrecht
4 soorten arbeidsrecht:
→ Individueel arbeidsrecht
Vb.: je arbeidsovereenkomst (contract in de volksmond) = heel persoonlijk er staan individueel
de afspraken tss 1 werknemer en 1 werkgever in
5
, → Collectief arbeidsrecht
= afspraken die gelden voor grotere groepen v. werknemers CAO’s = belangrijkste toepassing
Vb.: werkuren, voor alle werknemers i/d chemie sector
Collectieve & individuele afspraken => kunnen de rechtbank gaan
→ Arbeidsreglementering
= praktische regels waar e. straf op staan indien je je er niet aanhoudt
Vb.: ≠ kinderarbeid, startuur v. werk, arbeidsreglement (= heel uniek aan organisatie zelf)
→ Sociale handhavingsrecht
= instanties die toezien dat je de regels volgt
Vb.: controle op zwartwerk, veiligheid o/d werkvloer,…
1.4 Belangrijkste bronnen van het arbeidsrecht
Bronnen om op terug te vallen die arbeidsrecht bepalen:
Internationaal
= normen v.:
Verenigde Natie
Internationale arbedisorganisatie
Raad van Europa
Europese Unie
Nationaal
Wet
Koninklijk besluit
Internationaal overstijgt nationaal!!!!
1ste bron voor arbeidsrecht = wet
1.4.1 De wet
De wet: e. reglementering, uitgevaardigd h. parlement & bevat meestal e. alg. kader.
Vaak heel alg. iedereen kan andere interpretatie hebben
6
,Belangrijkste wetten:
➔ Wet op de arbeidsovereenkomst
• Geeft vereisten voor geldigheid v/d overeenkomst
• Staat in wat er gebeurt bij afwezigheid & ziekte plichten v. beide partijen
• Einde v. overeenkomst = allebei verplichtingen hebben
Vb.: stel ArbOV ≠ geldig
Werknemer zegt ik werk e. dag thuis mag dit zomaar doen want arbOv ≠
geldig
≠ geldig kan zijn:
• Iets dat niet of wel getekend is
• Of je ongeldig hebt getekend
➔ Arbeidswet
• Regelingen arbeidstijden & rusttijden
• Moederschap bescherming
Staat in wnr:
o Moet iemand werken
o Mag iemand die aan het werken is thuisblijven
o Mag iemand voor e. andere reden die maatschappelijk belangrijk is
thuisblijven
vb.: opgeroepen worden voor de rechtbank, vroeger 2020
coronavaccinatie is gewettigde afwezigheid
a. Koninklijk besluit
Koninklijk besluit ≈ KB: Reglementering uitgevaardigd door de regering. Deze bevat e. concrete uitwerking.
= toep. v/d wet
Sommige wetten ≠ KB (toep.) enkel wet v. toep die gevolgd moet worden.
Voorbeeld KB:
Wet o/d feestdagen = iedereen recht op 10 bet. Feestdagen
Verdere specificatie in welke feestdagen betaald zijn
b. Eenheidsstatuut
Eenheidsstatuut: e. Belgische regeling die de arbeidsvoorwaarden van arbeiders en bedienden harmoniseert,
vnl. opzegtermijnen en ontslagprocedures.
Past onder de 2 wetten
Onderscheid arbeider en bediende
Arbeiders = ++ fysiek werk
= per uur betaald
Bedienden = ++ werk met h. hoofd
= soms per afgewerkte taak betaald, anders per maand betaald
Carensdag: eerste dag van afwezigheid die niet betaald wordt vroeger bij arbeider
Bedoeling v. eenheidsstatuut:
Ongelijkheid tss arbeiders & bedienden wegwerken
Gelijkstelling v/d opzegtermijnen
7
, Vroeger = bediende ontslagen => nog lang betaald krijgen
= arbeider ontslagen => krijgt niet meer betaald
Afschaffen v/d carensdag
Mensen i/d zorg = hebben maandloon bedienden statuut
Leerkrachten = volgens overheid ambtenaren ≠ bedienden of arbeiders
Verschillen die nu nog bestaan tss arbeiders en bedienden:
Arbeiders Bedienden
Hoe betaald? In uurloon In maandloon
Economisch werkloos Is mogelijk Enkel mogelijk onder strenge vw
Tijdelijk werkloos wegens
techn. Redenen of weer Mogelijk Niet mogelijk
omstandigheden
Lager loon => loon = v naar Hoger loon => gedurende 30d gwn
Gewaarborgd loon bij ziekte
beneden loon uitbetaald krijgen
Hoe vakantiegeld Via Rijksdienst voor jaarlijkse
Door werkgever
ontvangen? vakantie = gem. pot
Seizoenswerkloos: = afh. v. weersomstandigheden, je weet dat het sws tijdelijk is.
Economisch werkloos: kan bedrijf inroepen bij aantoonbare redenen wnr ze ≠ geld hebben om werknemer uit
te betalen. => wnr het ≠ goed gaat met het bedrijf -> meer financieel, minder zekerheid of het terug beter
gaat gaan met het bedrijf
RVA/”dop” betaalt dit dan uit
RVA: Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening
Vb.: technische werkloosheid
dakwerkers kunnen niet werken wnr het heel lang heel hard vriest, dan krijgen mensen
werkloosheidsuitkering
1.5 Overige rechtsbronnen in België
Rechtsbronnen waarop mensen zich kunnen baseren:
• Collectieve arbeidsovereenkomst
• Geschreven arbeidsovereenkomst
• Arbeidsreglement
• Mondelinge individuele arbeidsovereenkomst
Vb.: mondelinge: je mag 5 min. vroeger vertrekken om je kinderen op te halen-> probleem wnr er
een nieuwe baas is want staat niet ergens vast, parking v/h bedrijf i/h WE gebruiken
• Gebruik of gewoonte
Vb.: gebruiken/gewoontes: 's morgens hoe dag zeggen tegen mensen, heel het bedrijf rond of niet,
geef je een kus, een hand, de printer gebruiken voor de privé,…
1.5.1 Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)
Collectieve arbeidsovereenkomst ≈ CAO: e. overeenkomst afgesloten binnen e. paritair orgaan waarin de
organisaties v. werkgevers en werknemers arbeidsvw vastleggen met betrekking tot h. collectief v. werknemers.
8
, Paritair orgaan: organisaties v. werkgevers en werknemers plek waar 2 belanghebbenden samenkomen
Beslissingen gemaakt met de mensen die er de gevolgen voor dragen
Vb. v. onderwerpen:
o Werktijden
o Loonschalen
o Ontslagregelingen
o Vakantiedagen
o Betaling v. overwerk
o Pensioenregeling
o Scholing
o …
Afspraken ≠ minder dan wettelijk bepaald meer mag altijd!! Vb.: ++ betaald krijgen dan wettelijk
verplicht
Soorten CAO’s
1. Intersectorale CAO
= gesloten i/d Nationale Arbeidsraad (NAR)
Werknemers en -gevers worden
vertegenwoordigd en zijn adviseurs o/h
parlement over sociale zaken
= voor alle bedrijfstakken op nationaal niveau
Vb.: minimumloon
2. Sectorale CAO
= gesloten in paritair comité
= v. toep. voor spec. sectoren
Vb.: de chemie, zorg,…
3. Ondernemings-CAO
= gesloten tss werknemers & -gever
= v. toep. voor spec. onderneming/bedrijf
a. Paritair comité
Paritair comité: vergadering op sectoraal niveau die event. vertegenwoordigers heeft v/d werkgevers & -
nemer (gelijk #). Doen onderhandelingen over de arbeidsvw v/d werknemers
= georganiseerd volgens bedrijfsact. Of sector
Stem v. werkgever en werknemer = gelijkwaardig
Doel:
Regelgeving aanpassen a/d arbeidsvw die worden toegepast
Betekenis codes PC: Vb.:
PC1.. = arbeiders o PC124 = bouwbedrijf
PC2.. = bedienden o PC200 = bedienden
PC3.. = arbeiders & bedienden o PC201 = Zelfstandige klein handel
o PC302 = HORECA
Wie valt er onder PC?
Iedereen die ooit gewerkt heeft is ingeschreven i/e PC
9
Mens en werk 2
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL
,Inhoud
1) Introductie abreidsrecht .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 5
1.1 Het belang van arbeidsrecht ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 5
1.1.1 Belang van arbeidsrecht voor de psychologisch consulent ........................................................................................................................................................................................................................................ 5
1.2 Toepassingsgebied van het arbeidsrecht .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 5
1.3 Opdeling van het arbeidsrecht ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 5
1.4 Belangrijkste bronnen van het arbeidsrecht ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 6
1.4.1 De wet .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 6
a. Koninklijk besluit....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 7
b. Eenheidsstatuut........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 7
1.5 Overige rechtsbronnen in België .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 8
1.5.1 Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) .................................................................................................................................................................................................................................................................. 8
a. Paritair comité.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 9
b. Vakbond ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 10
1.5.2 Geschreven arbeidsovereenkomst ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 10
a. Uitvoering van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................................................................................................................................................................. 10
1.5.3 Arbeidsreglement.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 12
a. Arbeidsduur en rusttijden........................................................................................................................................................................................................................................................................ 12
b. Feestdagen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 12
1.6 Hiërarchie van rechtsbronnen in België .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 13
1.7 Naleving in België .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 13
1.8 Welzijn op het werk in België ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 13
1.8.1 Prevalentie van ongevallen en dergelijke op het werk ............................................................................................................................................................................................................................................ 14
1.8.2 De welzijnswet ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14
a. De vertrouwenspersoon .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 15
b. De preventieadviseur .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 15
c. Risicoanalyse .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 15
d. Psychosociale risico’s op het werk ........................................................................................................................................................................................................................................................... 16
e. Arbeidsongeval....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17
f. Ergonomische belasting .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 17
1.9 Internationale arbeidsrecht ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17
1.9.1 Internationale rechtsbronnen ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 17
1.9.2 Vrij verkeer van werknemers (EU-burgers) ............................................................................................................................................................................................................................................................. 17
2) Payroll, loonfiche........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 18
2.1 Werking van de loonberekening ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 18
2.1.1 Loonbescherming .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 19
2.1.2 Loonfiche .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 19
2.1.3 Samenstelling van het loon .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19
2.2 Data/gegevens die belangrijk zijn voor payroll ................................................................................................................................................................................................................................................................... 22
2.3 Groeps- en hospitalisatieverzekering ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 22
2.5 Vakantie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 22
2.5.1 Wettelijke vakantie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 22
2.5.2 Wettelijke vakantie bij bedienden .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 23
2.5.3 Vakantiegeld.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23
2.3.6 Jeugdvakantie ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23
2.3.7 Eindejaarspremie of 13De maandag ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 24
3) Onboarding ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 24
3.1 Wat is onboarding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 24
3.2 Wettelijke bepalingen van onboarding ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 25
3.3 Effecten van onboarding .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25
3.3.1 Bij een sterke onboarding ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25
3.3.2 Bij een beperkte/zwakke onboarding ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 26
3.4 Digitalisering van onboarding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 26
3.5 Een effectieve boarding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 26
3.6 Preboarding ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 27
3.7 Tips voor een goed introductie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28
4) Motivatie in organisatie en groepen op de werkvloer ................................................................................................................................................................................................................................................... 28
4.1 Herhaling MW1 ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 28
4.2 Management by objectives................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 28
4.3 Herontwerp van taken ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 29
4.3.1 Van vereenvoudiging naar herontwerp van taken................................................................................................................................................................................................................................................... 29
4.3.2 Taakroulatie en taakverbreding.............................................................................................................................................................................................................................................................................. 29
4.3.3 Taakverrijking ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 29
4.3.4 Taakkenmerkenmodel ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30
a. Diagnostiek van het model ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 30
1
, b. Vereenvoudigd model ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 30
c. Betekenis voor de praktijk ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 31
d. Evaluatie van het model ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 31
4.3.5 Sociotechniek ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 31
4.4 Flexibele werkregelingen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 32
4.5 Bevorderen van werknemersbetrokkenheid....................................................................................................................................................................................................................................................................... 32
4.5.1 Participatief leiderschap ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 32
4.5.2 Autonome werkgroepen........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 32
4.5.3 Medezeggenschap................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 33
4.6 Teams in organisaties ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 33
4.6.1 Populariteit van teams........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33
4.6.2 Een team ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33
4.6.3 Groepscohesie in een team ................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34
a. De impact van groepscohesie op productiviteit ....................................................................................................................................................................................................................................... 34
4.6.4 Teamrollen van Belbin ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34
4.6.5 Ontstaan van effectieve teams............................................................................................................................................................................................................................................................................... 36
4.6.6 Teambuilding......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 37
4.6.7 Doen teams het altijd beter dan individuen?.......................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5) Leiderschap ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.1 Leiderschap versus management ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.1.1 Leiderschap ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.1.2 Management......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
5.2 Diverse visies op effectief leiderschap ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39
5.2.1 Theorie over karaktereigenschappen ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 39
5.2.2 Theorie over gedragsverschillen tussen leiders en niet-leiders................................................................................................................................................................................................................................ 39
5.2.3 Situationele benaderingen van leiderschapseffectiviteit ......................................................................................................................................................................................................................................... 39
a. Contingentietheorie van effectief leiderschap (Fielders) ........................................................................................................................................................................................................................... 40
b. Pad-doeltheorie (Evans en House) ........................................................................................................................................................................................................................................................... 40
c. Situationele leiderschapstheorie (Hersey en Blanchard) ........................................................................................................................................................................................................................... 41
5.3 Hedendaagse visies op leiderschap .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43
5.3.1 Transformationeel leiderschap............................................................................................................................................................................................................................................................................... 43
5.3.2 Dienend leiderschap.............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 43
5.3.3 Agile leiderschap ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44
6) Competentiemanagement............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 44
6.1 Terugblik naar MW1 .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44
6.2 Een competentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44
6.3 Het competentieprofiel ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 46
6.4 De competentiematrix....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7) Talentmanagement ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7.1 Betekenis van een talent ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7.2 Betekenis van leren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 47
7.3 Talentontwikkeling ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 48
7.4 Ontwikkeling en leren vanuit het perspectief van de organisatie ........................................................................................................................................................................................................................................ 48
7.4.1 Talentmanagment op de interne arbeidsmarkt ...................................................................................................................................................................................................................................................... 48
7.4.2 Strategisch leer- en ontwikkelingsbeleid ................................................................................................................................................................................................................................................................ 51
8) Coaching en counseling op de werkvloer....................................................................................................................................................................................................................................................................... 52
8.1 Verschil tussen coaching en counseling .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 52
8.1.1 Gemeenschappelijke principes .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 52
8.1.2 Verschil met therapie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 53
8.2 Counseling ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 53
8.3 Coaching ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 53
8.3.1 Doelen van coaching ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 53
8.3.2 Relatie om effectief te kunnen coachen ................................................................................................................................................................................................................................................................. 54
8.3.3 Rollen van de coach ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 55
8.3.4 GROW-model ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 56
8.3.5 Valkuilen bij coaching ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 57
8.4 Andere vormen van begeleiding op de werkvloer .............................................................................................................................................................................................................................................................. 57
8.4.1 Executive coaching ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 57
8.4.2 Mentoring ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58
8.4.3 Leadership coaching .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58
9) Loopbaanbegeleiding .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58
9.1 Wat loopbaanbegeleiding is............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58
9.2 Belangrijkste competenties van een loopbaancoach .......................................................................................................................................................................................................................................................... 59
9.3 Loopbaanbegeleider worden ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 59
9.4 Werking van loopbaanbegeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59
9.4.1 Fasen in loopbaanbegeleiding................................................................................................................................................................................................................................................................................ 59
2
, a. Kennismakingsgesprek ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 60
b. Fase 1: Intake ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 60
c. Fase 2: Verdieping .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 61
d. Fase 3: Synthese ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61
9.5 Loopbaanbegeleiding op de werkvloer .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 62
9.5.1 Talentgerichte loopbaanbegeleiding ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 62
a. Stap 1: Op zoek naar talenten ................................................................................................................................................................................................................................................................. 62
b. Stap 2: Een generatief beeld maken ........................................................................................................................................................................................................................................................ 63
c. Stap 3: Vorm geven v/d toekomst............................................................................................................................................................................................................................................................ 63
d. Stap 4: Ondersteuning organiseren ......................................................................................................................................................................................................................................................... 63
9.5.2 Persoonlijk ontwikkelingsplan – POP ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 63
a. Werking POP in kader van loopbaanbegeleiding...................................................................................................................................................................................................................................... 64
b. POP binnen de organisatie ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 64
c. Situering POP binnen HR cyclus ............................................................................................................................................................................................................................................................... 64
9.5.3 Het ontwikkelgesprek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 64
a. Tips voor een goed ontwikkelgesprek ...................................................................................................................................................................................................................................................... 65
b. Situering v. ontwikkelgesprek in HR-cyclus............................................................................................................................................................................................................................................... 65
10) Burn-out preventie op het werk .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 65
10.1 Wat is een burn-out? ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 65
10.2 Psychosociale theorieën over het ontstaan van stress ...................................................................................................................................................................................................................................................... 66
10.2.1 Person-Environment Fit model............................................................................................................................................................................................................................................................................. 66
10.2.2 Job Demand Control model (Karesk, 1979) ........................................................................................................................................................................................................................................................... 66
10.2.3 Job Demands-Resources Model ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 67
10.3 Meten van burn-out ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 67
10.3.1 Individueel niveau ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68
10.3.2 Organisatieniveau................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 68
10.3.3 Niveaus van preventie ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68
10.3.5 Huis van werkvermogen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69
a. Basis: Gezondheid................................................................................................................................................................................................................................................................................... 70
b. 1ste verdieping: Competenties .................................................................................................................................................................................................................................................................. 70
c. 2de verdieping: Normen en waarden ........................................................................................................................................................................................................................................................ 70
d. 3de verdieping: Werk ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
e. Werk-privé balans................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
11) Redeployment ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
11.1 Wat redeployment is ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71
11.2 Redeployment binnen de HR-cyclus ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 72
11.3 Aanpak van redeployment ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 72
11.4 HR-beleid rond redeployment.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 72
11.5 Re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers........................................................................................................................................................................................................................................................... 73
11.5.1 Wat het is ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 73
a. Verloop van re-integratie in de praktijk ................................................................................................................................................................................................................................................... 73
b. Juridische context van re-integratie......................................................................................................................................................................................................................................................... 73
11.5.2 Als onderdeel van de welzijnswet ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 73
11.6 Het re-integratietraject (RIT) ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 74
11.6.1 Stap 1: Opstarten van RIT .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 74
11.6.2 Stap 2: Re-integratiebeoordeling.......................................................................................................................................................................................................................................................................... 74
11.6.3 Stap 3: Re-integratieplan ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75
11.6.4 Stap 4: Aanvaarden of weigeren van re-integratieplan.......................................................................................................................................................................................................................................... 75
11.6.5 Stap 5: Einde van het re-integratietraject ............................................................................................................................................................................................................................................................. 75
11.7 Interne versus externe hertewerkstelling ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
11.7.1 Interne hertewerkstelling .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
11.7.2 Externe hertewerkstelling .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
12) Offboarding ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
12.1 Verloop ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76
12.1.1 Vormen van verloop ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 77
12.1.2 Collectief ontslag ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 77
12.1.3 Situering binnen HR-cyclus .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 78
12.2 Einde van de arbeidsovereenkomst.................................................................................................................................................................................................................................................................................. 78
12.2.1 Methode bij beëindiging arbeidsovereenkomst.................................................................................................................................................................................................................................................... 78
12.2.2 Ingaan van de opzegtermijn ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 79
12.3 Offboarding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79
12.3.1 Belang van een goede offboarding ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 79
12.3.2 Tips voor een goede offboarding.......................................................................................................................................................................................................................................................................... 80
12.4 Outplacement ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 80
12.4.1 Voorwaarden voor rechten hebben op outplacement .......................................................................................................................................................................................................................................... 81
12.4.2 Wijziging in wetgeving ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81
3
, 12.4.3 Procedure van outplacement............................................................................................................................................................................................................................................................................... 82
12.5 Het ontslaggesprek.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 82
12.5.1 Gespreksmodel van het ontslaggesprek ............................................................................................................................................................................................................................................................... 82
12.6 Exitgesprek...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83
12.6.1 Wat een exitgesprek is......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83
12.6.2 Reden voor exitgesprek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83
12.6.3 Opbouw van het exitgesprek ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 84
13) Conflicten op de werkvloer ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84
13.1 Definitie van een conflict op de werkvloer ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 84
13.2 Soorten conflicten ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 85
13.3 Bronnen van conflicten .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 87
13.4 Conflictescalatie .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 87
13.5 Conflicthantering............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 88
13.6 Conflictmanagement ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90
14) Evaluatiecyclus – prestatiemanagement ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 90
14.1 Prestatiemanagement ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90
14.1.1 Belangrijkste toepassingen van prestatiemanagement ......................................................................................................................................................................................................................................... 91
14.1.2 Voordelen van goed prestatiemanagement.......................................................................................................................................................................................................................................................... 91
14.1.3 De evaluatiecyclus binnen prestatiemanagement................................................................................................................................................................................................................................................. 92
a. Belang van functionerings- en evaluatiegesprekken ................................................................................................................................................................................................................................ 92
14.2 Het functioneringsgesprek............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 93
14.2.1 Voorbereiding op het functioneringsgesprek........................................................................................................................................................................................................................................................ 93
14.2.2 Gespreksmodel voor het functioneringsgesprek................................................................................................................................................................................................................................................... 94
14.3 Het evaluatiegesprek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 95
14.3.1 Georganiseerde feedback in het evaluatiegesprek................................................................................................................................................................................................................................................ 95
14.3.2 Gesprekstypes in een evaluatiegesprek ................................................................................................................................................................................................................................................................ 96
15) Tendensen in HR............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 97
15.1 De Belgische arbeidsmarkt .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 97
15.2 Strategische HR-uitdagingen voor 2026............................................................................................................................................................................................................................................................................ 98
16) Gastcollege – diversiteit en inclusie ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 100
17) Actualiteit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101
17.1 De septemberverklaring ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 101
17.2 BASF Antwerpen schrapt 600 jobs ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 101
17.3 Soepelere nachtarbeid en meer vrijwillige overuren ...................................................................................................................................................................................................................................................... 101
17.4 Werk als deel van herstelproces..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101
4
,1) Introductie abreidsrecht
1.1 Het belang van arbeidsrecht
Belang v/h arbeidsrecht:
→ Voor werkgever & -nemer => hebben plichten
→ Biedt kader aan werknemers & -gevers, ook voor opstellen personeelsbeleid
Vb.: baas vraagt wat persoon heeft want die is ziek, werknemer zegt
dat die dat niet moet vertellen, baas gaat naar HR en HR zegt dat
arbeidsrecht voorschrijft dat je dit niet mag weten als werknemer
wnr werkgever dit niet wilt delen
→ Regelen v. verhoudingen tss werknemer & -gevers
= v. toep. vanaf je 1 iemand aanneemt
Belangrijk!
Rechten = onderhevig aan veranderingen
Doel:
Mensen beschermen op vlak van recht & welzijn
1.1.1 Belang van arbeidsrecht voor de psychologisch consulent
++ ziektebeelden = bron vanuit werken vb.: burn-out
Situaties o/d werkvloer
Vb.: conflicten pesterijen, discriminatie, uitbuiting, stress
Rol psychC = vaak mensen adviseren in bedrijf bij eindbeslissingen
1.2 Toepassingsgebied van het arbeidsrecht
Op wie = arbeidsrecht v. toep?
• Werknemers uit particuliere sector
• Werknemers die tewerkgesteld zijn in BE => nationaliteit maakt niet uit!!
• ≠ zelfstandigen
Volledig andere wetgeving
Particuliere: = mensen die i/d privé-sector werken.
≠ alle wetgevingen = v. toep. op alle sectoren
Arbeidsrecht = in ieder land anders!!
1.3 Opdeling van het arbeidsrecht
4 soorten arbeidsrecht:
→ Individueel arbeidsrecht
Vb.: je arbeidsovereenkomst (contract in de volksmond) = heel persoonlijk er staan individueel
de afspraken tss 1 werknemer en 1 werkgever in
5
, → Collectief arbeidsrecht
= afspraken die gelden voor grotere groepen v. werknemers CAO’s = belangrijkste toepassing
Vb.: werkuren, voor alle werknemers i/d chemie sector
Collectieve & individuele afspraken => kunnen de rechtbank gaan
→ Arbeidsreglementering
= praktische regels waar e. straf op staan indien je je er niet aanhoudt
Vb.: ≠ kinderarbeid, startuur v. werk, arbeidsreglement (= heel uniek aan organisatie zelf)
→ Sociale handhavingsrecht
= instanties die toezien dat je de regels volgt
Vb.: controle op zwartwerk, veiligheid o/d werkvloer,…
1.4 Belangrijkste bronnen van het arbeidsrecht
Bronnen om op terug te vallen die arbeidsrecht bepalen:
Internationaal
= normen v.:
Verenigde Natie
Internationale arbedisorganisatie
Raad van Europa
Europese Unie
Nationaal
Wet
Koninklijk besluit
Internationaal overstijgt nationaal!!!!
1ste bron voor arbeidsrecht = wet
1.4.1 De wet
De wet: e. reglementering, uitgevaardigd h. parlement & bevat meestal e. alg. kader.
Vaak heel alg. iedereen kan andere interpretatie hebben
6
,Belangrijkste wetten:
➔ Wet op de arbeidsovereenkomst
• Geeft vereisten voor geldigheid v/d overeenkomst
• Staat in wat er gebeurt bij afwezigheid & ziekte plichten v. beide partijen
• Einde v. overeenkomst = allebei verplichtingen hebben
Vb.: stel ArbOV ≠ geldig
Werknemer zegt ik werk e. dag thuis mag dit zomaar doen want arbOv ≠
geldig
≠ geldig kan zijn:
• Iets dat niet of wel getekend is
• Of je ongeldig hebt getekend
➔ Arbeidswet
• Regelingen arbeidstijden & rusttijden
• Moederschap bescherming
Staat in wnr:
o Moet iemand werken
o Mag iemand die aan het werken is thuisblijven
o Mag iemand voor e. andere reden die maatschappelijk belangrijk is
thuisblijven
vb.: opgeroepen worden voor de rechtbank, vroeger 2020
coronavaccinatie is gewettigde afwezigheid
a. Koninklijk besluit
Koninklijk besluit ≈ KB: Reglementering uitgevaardigd door de regering. Deze bevat e. concrete uitwerking.
= toep. v/d wet
Sommige wetten ≠ KB (toep.) enkel wet v. toep die gevolgd moet worden.
Voorbeeld KB:
Wet o/d feestdagen = iedereen recht op 10 bet. Feestdagen
Verdere specificatie in welke feestdagen betaald zijn
b. Eenheidsstatuut
Eenheidsstatuut: e. Belgische regeling die de arbeidsvoorwaarden van arbeiders en bedienden harmoniseert,
vnl. opzegtermijnen en ontslagprocedures.
Past onder de 2 wetten
Onderscheid arbeider en bediende
Arbeiders = ++ fysiek werk
= per uur betaald
Bedienden = ++ werk met h. hoofd
= soms per afgewerkte taak betaald, anders per maand betaald
Carensdag: eerste dag van afwezigheid die niet betaald wordt vroeger bij arbeider
Bedoeling v. eenheidsstatuut:
Ongelijkheid tss arbeiders & bedienden wegwerken
Gelijkstelling v/d opzegtermijnen
7
, Vroeger = bediende ontslagen => nog lang betaald krijgen
= arbeider ontslagen => krijgt niet meer betaald
Afschaffen v/d carensdag
Mensen i/d zorg = hebben maandloon bedienden statuut
Leerkrachten = volgens overheid ambtenaren ≠ bedienden of arbeiders
Verschillen die nu nog bestaan tss arbeiders en bedienden:
Arbeiders Bedienden
Hoe betaald? In uurloon In maandloon
Economisch werkloos Is mogelijk Enkel mogelijk onder strenge vw
Tijdelijk werkloos wegens
techn. Redenen of weer Mogelijk Niet mogelijk
omstandigheden
Lager loon => loon = v naar Hoger loon => gedurende 30d gwn
Gewaarborgd loon bij ziekte
beneden loon uitbetaald krijgen
Hoe vakantiegeld Via Rijksdienst voor jaarlijkse
Door werkgever
ontvangen? vakantie = gem. pot
Seizoenswerkloos: = afh. v. weersomstandigheden, je weet dat het sws tijdelijk is.
Economisch werkloos: kan bedrijf inroepen bij aantoonbare redenen wnr ze ≠ geld hebben om werknemer uit
te betalen. => wnr het ≠ goed gaat met het bedrijf -> meer financieel, minder zekerheid of het terug beter
gaat gaan met het bedrijf
RVA/”dop” betaalt dit dan uit
RVA: Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening
Vb.: technische werkloosheid
dakwerkers kunnen niet werken wnr het heel lang heel hard vriest, dan krijgen mensen
werkloosheidsuitkering
1.5 Overige rechtsbronnen in België
Rechtsbronnen waarop mensen zich kunnen baseren:
• Collectieve arbeidsovereenkomst
• Geschreven arbeidsovereenkomst
• Arbeidsreglement
• Mondelinge individuele arbeidsovereenkomst
Vb.: mondelinge: je mag 5 min. vroeger vertrekken om je kinderen op te halen-> probleem wnr er
een nieuwe baas is want staat niet ergens vast, parking v/h bedrijf i/h WE gebruiken
• Gebruik of gewoonte
Vb.: gebruiken/gewoontes: 's morgens hoe dag zeggen tegen mensen, heel het bedrijf rond of niet,
geef je een kus, een hand, de printer gebruiken voor de privé,…
1.5.1 Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)
Collectieve arbeidsovereenkomst ≈ CAO: e. overeenkomst afgesloten binnen e. paritair orgaan waarin de
organisaties v. werkgevers en werknemers arbeidsvw vastleggen met betrekking tot h. collectief v. werknemers.
8
, Paritair orgaan: organisaties v. werkgevers en werknemers plek waar 2 belanghebbenden samenkomen
Beslissingen gemaakt met de mensen die er de gevolgen voor dragen
Vb. v. onderwerpen:
o Werktijden
o Loonschalen
o Ontslagregelingen
o Vakantiedagen
o Betaling v. overwerk
o Pensioenregeling
o Scholing
o …
Afspraken ≠ minder dan wettelijk bepaald meer mag altijd!! Vb.: ++ betaald krijgen dan wettelijk
verplicht
Soorten CAO’s
1. Intersectorale CAO
= gesloten i/d Nationale Arbeidsraad (NAR)
Werknemers en -gevers worden
vertegenwoordigd en zijn adviseurs o/h
parlement over sociale zaken
= voor alle bedrijfstakken op nationaal niveau
Vb.: minimumloon
2. Sectorale CAO
= gesloten in paritair comité
= v. toep. voor spec. sectoren
Vb.: de chemie, zorg,…
3. Ondernemings-CAO
= gesloten tss werknemers & -gever
= v. toep. voor spec. onderneming/bedrijf
a. Paritair comité
Paritair comité: vergadering op sectoraal niveau die event. vertegenwoordigers heeft v/d werkgevers & -
nemer (gelijk #). Doen onderhandelingen over de arbeidsvw v/d werknemers
= georganiseerd volgens bedrijfsact. Of sector
Stem v. werkgever en werknemer = gelijkwaardig
Doel:
Regelgeving aanpassen a/d arbeidsvw die worden toegepast
Betekenis codes PC: Vb.:
PC1.. = arbeiders o PC124 = bouwbedrijf
PC2.. = bedienden o PC200 = bedienden
PC3.. = arbeiders & bedienden o PC201 = Zelfstandige klein handel
o PC302 = HORECA
Wie valt er onder PC?
Iedereen die ooit gewerkt heeft is ingeschreven i/e PC
9