HC15 Ontwikkeling en bouw van genitaalstelsel
Terminologie
Gonade = orgaan dat geslachtscellen (gameten) maakt
Testis = teelbal, mannelijke gonaden (mv = testes)
Ovarium = eierstok, vrouwelijke gonade (mv ovaria)
Uterus = baarmoeder
Ductus mesonephricus = gang van Wolff → zaadleider
Ductus paramesonephricus = gang van müller → eileider
Het begin
- Eicel vanuit ovarium = eierstok → bevrucht door spermacel
- Het moment dat de spermacel de eicel binnendringt: genetische geslacht ligt vast
- Maar fenotypisch ga je nog geen verandering zien - eerst indifferente fase
Indifferente gonade
- Genitale lijst = verdikking op mesonephros die geslachtsklier gaan
vormen (bal of eierstok)
- Je hebt 2 mesonephrossen en dus ook 2 genitale lijsten
Oergeslachtscellen
Zijn stamcellen die sperma en eicellen zullen vormen
Verschil: stamcel = diploid → delen: geslachtscel = haploid
Oergeslachtscellen migreren naar buiten embryo want moeten nog pluripotent blijven
= kunnen nog alles worden → vaak naar dooierzak
Ondertussen ontwikkelt embryo
Wanneer genitale lijst ontstaat gaan de oergeslachtscellen terug migreren:
- Meestal vanuit dooierzak via wand van einddarm terug (muis)
- Of via de aorta (kip)
- Of via somieten (zebravis)
→ worden ook wel primordiale kiemcellen genoemd
Als deze buiten genitale lijst ontwikkelen: er ontstaat een neoplasie (tumor) van
pluripotente stamcellen → allerlei soorten weefsels ontstaan
DUS oergeslachtscellen gaan eerst uit lichaam naar dooierzak om pluripotent te blijven
DAN gaan ze weer terug via de darmwand naar de genitale lijst
WANNEER de cellen aankomen in genitale lijst → ontwikkeling van buisjes als
huis voor oergeslachtscellen
Naast ductus mesonephricus (gang Wolff) ontstaat de ductus paramesonephricus =
gang van Müller
- Ontstaat in mannetje en vrouwtje
- Ductus paramesonephricus ontstaat uit lichaamswand = los van gang van Wolff!
Ductus parameso, mesonephricus en ureter sluiten aan op sinus ruogenitalis
,Eindstadium indifferente fase: genitale lijst en afvoergang van Wolff en Muller
Mannelijke en vrouwelijke gonaden kiezen een andere afvoergang
- X chromosoom is basis en y chromosoom zorgt voor differentiatie
- Geldt voor zoogdieren (XX en XY), vogels niet (ZW en ZZ → vrouwtjes bepalen geslacht)
Mannelijk heeft y-chromosoom met SRY gen:
Ductus mesonephricus blijft → wordt zaadleider
Ductus paramesonephricus verdwijnt
Vrouwelijk heeft geen y chromosoom → geen SRY gen
Ductus mesonephricusverdwijnt
Ductus paramesonephricus blijft → wordt eileider
* vrouwtjes = para
* wolf = mannelijk → zanger met hele mannelijke stem
* muller = mutter = vrouwelijk
Mannelijke gonaden ontwikkeling
Genitale lijst met buisjes met oergeslachtscellen
Genitale lijst→ testisstrengen
via rete testis verbinding met
Ductus mesonephros → ductus deferens
= gang van Wolff = zaadleider
Om de testis zit een witte jas = tunica albuginea = extra bescherming want
hangt los in scrotum
Genitale lijst = testis zit vast aan stukje mesonefros
Stukje mesonephros→ bijbal
Afdaling van testis = descensus testis
Testis ontwikkelt in buikholte maar daalt naar caudaal uitmonding zaadleider in urethra
3 stappen
1) Testis verliezen dorsale ophanging
2) Testis komt door groei van embryo meer bij lieskanaal te liggen
3) Testis wordt door gubernaculum in lieskanaal getrokken
- Gubernaculum zit vast aan onderkant lieskanaal → trekt daar naartoe
● In scrotum is de temperatuur lager → nodig voor spermacellen produceren
→ als daling fout gaat ben je minder vruchtbaar
Lieskanaal
- Je kijkt hier naar de buitenste schuine buikspier
- Een klein stukje hiervan is weggehaald → kijken op binnenste schuine buikspier
- Bij uiteinde 2 schuine buikspieren: gat → hier zit een kanaal =
lieskanaal
Om testikel zit een vliesje = peritoneum want is ingedaald door buikwand
, Zaadstreng = tunica vaginalis (peritoneum) met daarin zaadleider, arterie, vene, zenuw en
lymfevaten
Vrouwelijke gonaden
- Genitale lijst: strengen gaan verloren
- Cellen van strengen worden einesten = rondjes om eicellen
- Einesten gaan in schors van eierstok
- Ovarium heeft geen directe verbinding met afvoerbuis!
- Wolff gaat verloren en Muller heeft geen directe verbinding
Bij meerdere jongen → meerdere eicellen rijpen tegelijkertijd
Ductus paramesonephricus → vormt eileider
- Sluit aan op eierstok
! Bij meeste dieren: de 2 ducti paramesonephrici
→ 2 hoorns (cornua uteri) versmelten tot 1 lichaam (corpus uteri) = bicornis
- Lichaam vormt ook de baarmoedermond (cervix) en craniale vagina
Simplex: bij mens versmelten de hoorns extra
Duplex: bij konijn is versmelting minder → je mist corpus uteri → 2 monden
- Bij dieren met veel jongen is de hoorn veel langer
Aansluiting op sinus urogenitalis
Vorming vagina plaat → wordt de craniale vagina
Gaat aansluiten op sinus urogenitalis = nu vestibulum vaginae (= ontvangstkamer waar
urethra en vagina samenkomen)
Uitwendige geslachtskenmerken man
A) → basisplan
1 = tuberculum genitale
Man → eikel
Vrouw → clitoris
2 = urogenitale plooien
Man → schacht
Vrouw → labia minora (binnenste)
4 = labioscrotale zwellingen
Man → balzak (scrotum)
Terminologie
Gonade = orgaan dat geslachtscellen (gameten) maakt
Testis = teelbal, mannelijke gonaden (mv = testes)
Ovarium = eierstok, vrouwelijke gonade (mv ovaria)
Uterus = baarmoeder
Ductus mesonephricus = gang van Wolff → zaadleider
Ductus paramesonephricus = gang van müller → eileider
Het begin
- Eicel vanuit ovarium = eierstok → bevrucht door spermacel
- Het moment dat de spermacel de eicel binnendringt: genetische geslacht ligt vast
- Maar fenotypisch ga je nog geen verandering zien - eerst indifferente fase
Indifferente gonade
- Genitale lijst = verdikking op mesonephros die geslachtsklier gaan
vormen (bal of eierstok)
- Je hebt 2 mesonephrossen en dus ook 2 genitale lijsten
Oergeslachtscellen
Zijn stamcellen die sperma en eicellen zullen vormen
Verschil: stamcel = diploid → delen: geslachtscel = haploid
Oergeslachtscellen migreren naar buiten embryo want moeten nog pluripotent blijven
= kunnen nog alles worden → vaak naar dooierzak
Ondertussen ontwikkelt embryo
Wanneer genitale lijst ontstaat gaan de oergeslachtscellen terug migreren:
- Meestal vanuit dooierzak via wand van einddarm terug (muis)
- Of via de aorta (kip)
- Of via somieten (zebravis)
→ worden ook wel primordiale kiemcellen genoemd
Als deze buiten genitale lijst ontwikkelen: er ontstaat een neoplasie (tumor) van
pluripotente stamcellen → allerlei soorten weefsels ontstaan
DUS oergeslachtscellen gaan eerst uit lichaam naar dooierzak om pluripotent te blijven
DAN gaan ze weer terug via de darmwand naar de genitale lijst
WANNEER de cellen aankomen in genitale lijst → ontwikkeling van buisjes als
huis voor oergeslachtscellen
Naast ductus mesonephricus (gang Wolff) ontstaat de ductus paramesonephricus =
gang van Müller
- Ontstaat in mannetje en vrouwtje
- Ductus paramesonephricus ontstaat uit lichaamswand = los van gang van Wolff!
Ductus parameso, mesonephricus en ureter sluiten aan op sinus ruogenitalis
,Eindstadium indifferente fase: genitale lijst en afvoergang van Wolff en Muller
Mannelijke en vrouwelijke gonaden kiezen een andere afvoergang
- X chromosoom is basis en y chromosoom zorgt voor differentiatie
- Geldt voor zoogdieren (XX en XY), vogels niet (ZW en ZZ → vrouwtjes bepalen geslacht)
Mannelijk heeft y-chromosoom met SRY gen:
Ductus mesonephricus blijft → wordt zaadleider
Ductus paramesonephricus verdwijnt
Vrouwelijk heeft geen y chromosoom → geen SRY gen
Ductus mesonephricusverdwijnt
Ductus paramesonephricus blijft → wordt eileider
* vrouwtjes = para
* wolf = mannelijk → zanger met hele mannelijke stem
* muller = mutter = vrouwelijk
Mannelijke gonaden ontwikkeling
Genitale lijst met buisjes met oergeslachtscellen
Genitale lijst→ testisstrengen
via rete testis verbinding met
Ductus mesonephros → ductus deferens
= gang van Wolff = zaadleider
Om de testis zit een witte jas = tunica albuginea = extra bescherming want
hangt los in scrotum
Genitale lijst = testis zit vast aan stukje mesonefros
Stukje mesonephros→ bijbal
Afdaling van testis = descensus testis
Testis ontwikkelt in buikholte maar daalt naar caudaal uitmonding zaadleider in urethra
3 stappen
1) Testis verliezen dorsale ophanging
2) Testis komt door groei van embryo meer bij lieskanaal te liggen
3) Testis wordt door gubernaculum in lieskanaal getrokken
- Gubernaculum zit vast aan onderkant lieskanaal → trekt daar naartoe
● In scrotum is de temperatuur lager → nodig voor spermacellen produceren
→ als daling fout gaat ben je minder vruchtbaar
Lieskanaal
- Je kijkt hier naar de buitenste schuine buikspier
- Een klein stukje hiervan is weggehaald → kijken op binnenste schuine buikspier
- Bij uiteinde 2 schuine buikspieren: gat → hier zit een kanaal =
lieskanaal
Om testikel zit een vliesje = peritoneum want is ingedaald door buikwand
, Zaadstreng = tunica vaginalis (peritoneum) met daarin zaadleider, arterie, vene, zenuw en
lymfevaten
Vrouwelijke gonaden
- Genitale lijst: strengen gaan verloren
- Cellen van strengen worden einesten = rondjes om eicellen
- Einesten gaan in schors van eierstok
- Ovarium heeft geen directe verbinding met afvoerbuis!
- Wolff gaat verloren en Muller heeft geen directe verbinding
Bij meerdere jongen → meerdere eicellen rijpen tegelijkertijd
Ductus paramesonephricus → vormt eileider
- Sluit aan op eierstok
! Bij meeste dieren: de 2 ducti paramesonephrici
→ 2 hoorns (cornua uteri) versmelten tot 1 lichaam (corpus uteri) = bicornis
- Lichaam vormt ook de baarmoedermond (cervix) en craniale vagina
Simplex: bij mens versmelten de hoorns extra
Duplex: bij konijn is versmelting minder → je mist corpus uteri → 2 monden
- Bij dieren met veel jongen is de hoorn veel langer
Aansluiting op sinus urogenitalis
Vorming vagina plaat → wordt de craniale vagina
Gaat aansluiten op sinus urogenitalis = nu vestibulum vaginae (= ontvangstkamer waar
urethra en vagina samenkomen)
Uitwendige geslachtskenmerken man
A) → basisplan
1 = tuberculum genitale
Man → eikel
Vrouw → clitoris
2 = urogenitale plooien
Man → schacht
Vrouw → labia minora (binnenste)
4 = labioscrotale zwellingen
Man → balzak (scrotum)
