BLIK OP DE WERELD: MENS EN
MAATSCHAPPIJ
KAART EN KAARTVAARDIGHEDEN
DE KAART
De kaart: een instrument om bepaalde inhouden aan te leren, te presenteren en te
vergelijken, vereenvoudigen en verkleind gebied van de werkelijkheid.
Doel: bepalen waar je bent, samenhang, vergelijken gebieden, afstand tussen plaatsen,
…
Titel: het eerste waar je naar moet kijken.
Hoe gemaakt: eerst foto’s maken van bovenaf (eerst vliegtuigen dan satellieten),
onderzoeken, in een programma steken.
Een kaart is altijd fout in vergeleken met een globe (vervorming)
SOORTEN KAARTEN
- Plattegrond
kenmerken: gedetailleerde kaarten van steden, inclusief straten, gebouwen,
parken en belangrijke locaties
gebruik: onmisbaar voor navigatie in stedelijke gebieden en voor stadsplanning
- Topografische kaart (grote schaal)
kenmerken: geven gedetailleerde informatie over het landschap, zoals hoogtes,
rivieren, bossen, wegen en infrastructuur.
gebruik: voor wandelen, militaire operaties, geografische studies.
- Thematische kaarten (kleine schaal)
kenmerken: focus op een specifiek thema, ontwerp. Zoals bevolkingsdichtheid,
klimaat, economische activiteit.
gebruik: onderwijs, onderzoek, planning, vb landbouwgebieden analyseren.
SCHAALBEREKENING
1. Lijnschaal
2. Woorden
3. Breukenschaal
Er zal een vraag over schaal op het examen staan.
Hoe zoek je op in een atlas:
- Inhoudstafel (titels, …)
- Register (plaatsbepaling) + rooseraanduiding
- Kaartenoverzicht (bladwijzers)
WERELDGRADENNET
,HOE KUN JE JE ORIËNTEREN ZONDER KAART?
- Zon (Nooit Oorlog Zonder Wapens)
=> op in het oosten en weg in het westen
- Analoge horloge
=> houd je horloge horizontaal
=> laat de uurwijzer (de korte wijze dus) in de richting van de zon wijzen.
=> midden tussen de 12 uur-aanduiding (of 13 uur tijdens zomertijd) en de (korte)
uurwijzer ligt in het zuiden (met de klok mee).
- Kompas
=> kompas (blauwe naald wijst 3° ten westen van de Noordpool (magnetisch
noorden)
- Sterren
=> zoek de grote beer
=> doe de schuine zijde x5 in lengte. Je komt uit bij de poolster.
SATELLIETNAVIGATIE
- GPS (Amerikaans)
- Glonass (Russisch)
- Galileo (Europees)
DE KAARTVAARDIGHEDEN
5 KAARTVAARDIGHEDEN BIJ KAARTGEBRUIK
Kaartproductie Kaartselectie Kaartlezen Kaartanalyse Kaartinterpretatie
Info van een Kiezen van het Informatie en Patronen op Verschijnselen op
bekende type kaart in kenmerken een kaart of een kaart kunnen
locatie relatie tot het van een verschillen de verklaren en
verwerken tot doel. gebied kunnen kaarten voorspellen.
een kaart met benoemen. beschrijven en
daarop in relatie
symbolen, brengen met
legende, andere
schaal, patronen.
windroos, titel,
kleuren…
1ste en 2de 3de en 4de 3de en 4de 5de en 6de 6de leerjaar
leerjaar leerjaar leerjaar leerjaar misschien
, HOE KAARTVAARDIGHEDEN AANLEREN?
- Leren over wereld om je heen, aarde, werken met kaarten => eerst goed kijken
- Vanuit verwondering vragen stellen
- Probleem: mental map lln waardoor niet goed meer kjiken (vb kaart België)
- Oplossing: train lln in vragen stellen bij kaarten en laat ze nadenken over waar ze
onbekende info vinden.
ATLASVAARDIGHEDEN
Ja kan geen kaartproductie oefenen, de rest wel.
Atlasvaardighheden ≠ zaken
1. Kaartselectie
=> wat is het gebied? Waar hoort het bij? Hoe kan je het onderverdelen? Hoe
worden gebieden in de atlas nog meer genoemd?
=> Wat is het onderwerp? Hoe wordt het onderwerp gemeten? Hoe wordt het
onderwerp nog genoemd in de atlas?
=> welke zoekingang kies ik: drie mogelijkheden
2. Kaartlezen
=> lokaliseren: waar ligt het gebied? Aan welke gebieden grenst het? Belangrijke
verbindingen? Absolute en relevante
3. Kaartanalyse
=> Verspreiding van verschijnsel: waar voorkomen in de wereld?
=>Vergelijken van kaarten van hetzelfde gebied en zoeken naar verbanden
4. Kaartinterpretatie
=> Verklaren van gevonden verbanden in kaartanalyse
=> In schoolboek of internet, ...
Tips:
- Kaartlezen: 1 plaats, gebied, verschijnsel
- Kaartanalyse en interpretatie: meerdere
- In thema’s aandacht besteden aan hogere niveaus van kaartvaardigheden
- Leerlingen goed trainen in moeilijkere niveaus
1) Volgorde
2) Doorvragen
KENNIS EN VAARDIGHEDEN VOOR DE LEERLINGEN
Wat ga ik onderwijzen, of wat moeten de leerlingen leren?
Wat leerlingen op de basisschool moeten kennen en kunnen, is beschreven in de
eindtermen en leerplandoelstelling.
De eindtermen MENS & MAATSCHAPPIJ gelden voor alle leerlingen in alle scholen.
De leerplandoelen vind je in de verschillende leerplannen die behoren tot een koepel.
1. Eindtermen voor leergebied Mens & Maatschappij
2. Leerplan Mens & Maatschappij in het GO! (met leerplandoelstellingen in het
stedelijk onderwijs)
MAATSCHAPPIJ
KAART EN KAARTVAARDIGHEDEN
DE KAART
De kaart: een instrument om bepaalde inhouden aan te leren, te presenteren en te
vergelijken, vereenvoudigen en verkleind gebied van de werkelijkheid.
Doel: bepalen waar je bent, samenhang, vergelijken gebieden, afstand tussen plaatsen,
…
Titel: het eerste waar je naar moet kijken.
Hoe gemaakt: eerst foto’s maken van bovenaf (eerst vliegtuigen dan satellieten),
onderzoeken, in een programma steken.
Een kaart is altijd fout in vergeleken met een globe (vervorming)
SOORTEN KAARTEN
- Plattegrond
kenmerken: gedetailleerde kaarten van steden, inclusief straten, gebouwen,
parken en belangrijke locaties
gebruik: onmisbaar voor navigatie in stedelijke gebieden en voor stadsplanning
- Topografische kaart (grote schaal)
kenmerken: geven gedetailleerde informatie over het landschap, zoals hoogtes,
rivieren, bossen, wegen en infrastructuur.
gebruik: voor wandelen, militaire operaties, geografische studies.
- Thematische kaarten (kleine schaal)
kenmerken: focus op een specifiek thema, ontwerp. Zoals bevolkingsdichtheid,
klimaat, economische activiteit.
gebruik: onderwijs, onderzoek, planning, vb landbouwgebieden analyseren.
SCHAALBEREKENING
1. Lijnschaal
2. Woorden
3. Breukenschaal
Er zal een vraag over schaal op het examen staan.
Hoe zoek je op in een atlas:
- Inhoudstafel (titels, …)
- Register (plaatsbepaling) + rooseraanduiding
- Kaartenoverzicht (bladwijzers)
WERELDGRADENNET
,HOE KUN JE JE ORIËNTEREN ZONDER KAART?
- Zon (Nooit Oorlog Zonder Wapens)
=> op in het oosten en weg in het westen
- Analoge horloge
=> houd je horloge horizontaal
=> laat de uurwijzer (de korte wijze dus) in de richting van de zon wijzen.
=> midden tussen de 12 uur-aanduiding (of 13 uur tijdens zomertijd) en de (korte)
uurwijzer ligt in het zuiden (met de klok mee).
- Kompas
=> kompas (blauwe naald wijst 3° ten westen van de Noordpool (magnetisch
noorden)
- Sterren
=> zoek de grote beer
=> doe de schuine zijde x5 in lengte. Je komt uit bij de poolster.
SATELLIETNAVIGATIE
- GPS (Amerikaans)
- Glonass (Russisch)
- Galileo (Europees)
DE KAARTVAARDIGHEDEN
5 KAARTVAARDIGHEDEN BIJ KAARTGEBRUIK
Kaartproductie Kaartselectie Kaartlezen Kaartanalyse Kaartinterpretatie
Info van een Kiezen van het Informatie en Patronen op Verschijnselen op
bekende type kaart in kenmerken een kaart of een kaart kunnen
locatie relatie tot het van een verschillen de verklaren en
verwerken tot doel. gebied kunnen kaarten voorspellen.
een kaart met benoemen. beschrijven en
daarop in relatie
symbolen, brengen met
legende, andere
schaal, patronen.
windroos, titel,
kleuren…
1ste en 2de 3de en 4de 3de en 4de 5de en 6de 6de leerjaar
leerjaar leerjaar leerjaar leerjaar misschien
, HOE KAARTVAARDIGHEDEN AANLEREN?
- Leren over wereld om je heen, aarde, werken met kaarten => eerst goed kijken
- Vanuit verwondering vragen stellen
- Probleem: mental map lln waardoor niet goed meer kjiken (vb kaart België)
- Oplossing: train lln in vragen stellen bij kaarten en laat ze nadenken over waar ze
onbekende info vinden.
ATLASVAARDIGHEDEN
Ja kan geen kaartproductie oefenen, de rest wel.
Atlasvaardighheden ≠ zaken
1. Kaartselectie
=> wat is het gebied? Waar hoort het bij? Hoe kan je het onderverdelen? Hoe
worden gebieden in de atlas nog meer genoemd?
=> Wat is het onderwerp? Hoe wordt het onderwerp gemeten? Hoe wordt het
onderwerp nog genoemd in de atlas?
=> welke zoekingang kies ik: drie mogelijkheden
2. Kaartlezen
=> lokaliseren: waar ligt het gebied? Aan welke gebieden grenst het? Belangrijke
verbindingen? Absolute en relevante
3. Kaartanalyse
=> Verspreiding van verschijnsel: waar voorkomen in de wereld?
=>Vergelijken van kaarten van hetzelfde gebied en zoeken naar verbanden
4. Kaartinterpretatie
=> Verklaren van gevonden verbanden in kaartanalyse
=> In schoolboek of internet, ...
Tips:
- Kaartlezen: 1 plaats, gebied, verschijnsel
- Kaartanalyse en interpretatie: meerdere
- In thema’s aandacht besteden aan hogere niveaus van kaartvaardigheden
- Leerlingen goed trainen in moeilijkere niveaus
1) Volgorde
2) Doorvragen
KENNIS EN VAARDIGHEDEN VOOR DE LEERLINGEN
Wat ga ik onderwijzen, of wat moeten de leerlingen leren?
Wat leerlingen op de basisschool moeten kennen en kunnen, is beschreven in de
eindtermen en leerplandoelstelling.
De eindtermen MENS & MAATSCHAPPIJ gelden voor alle leerlingen in alle scholen.
De leerplandoelen vind je in de verschillende leerplannen die behoren tot een koepel.
1. Eindtermen voor leergebied Mens & Maatschappij
2. Leerplan Mens & Maatschappij in het GO! (met leerplandoelstellingen in het
stedelijk onderwijs)
