Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel 1): schakeljaar psychologie – 25’-26’
ONDERZOEKSMETHODE VOOR
GEDRAGSMATIGE ONDERZOEK
HOOFDSTUK 1: INLEIDING, KENNIS VERWERVEN EN DE
WETENSCHAPPELIJKE METHODE
Methode om kennis te vergaren
- = de manieren waarop een persoon dingen kan te weten komen of antwoorden op vragen kan
ontdekken
- Omvat de verschillende manieren om antwoorden op vragen te weten of vinden.
- 2 grote categorieën
• Wetenschappelijke methode
• Niet-wetenschappelijke methode
NIET-WETENSCHAPPELIJKE METHODE
5 niet-wetenschappelijke methode:
- De methode van vasthoudendheid (tenacity)
- De methode van intuïtie (intuition)
- De methode van autoriteit (authority)
- De rationele methode (rational)
- De methode van het empirisme (empiricism)
DE METHODE VAN VASTHOUDENDHEID (TENACITY)
= ideeën of overtuigingen worden vastgehouden omdat het eerder als waar is geaccepteerd
- We houden vast en ideeën en overtuigingen, omdat het geaccepteerde feiten zijn
- Gewoonte: zorgt dat we iets blijven geloven wat eerder als waar werd geaccepteerd
• = geloofvolharding of belief perceverance
• Bv. clichés: ‘je kan een oude hond geen nieuwe trucjes leren’
- Hoe vaker we worden blootgesteld aan een uitspraak, hoe meer we geneigd zijn het te geloven
• Bv. bij reclame keer op keer de slogan herhalen, zoals ‘i’m lovin’ it’
Probleem:
- De verkregen informatie is mogelijk niet nauwkeurig
• Bv. oude honden kunnen wel nieuwe trucjes leren
- Er is geen methode om foutieve ideeën te corrigeren
• Zelfs als tegenevidentie wordt gevonden, is een overtuiging die algemeen wordt aanvaard heel
moeilijk te veranderen
DE METHODE VAN INTUÏTIE (INTUITION)
= informatie wordt geaccepteerd op basis van een ingeving of ‘onderbuikgevoel’
1
, - Informatie wordt als waar geaccepteerd omdat het ‘goed voelt’
- Intuïtie = een persoon vertrouwt op ingevingen en ‘instinct’ om vragen te beantwoorden
- ‘Buikgevoel’
- Bv. wanneer we persoonlijke keuzes maken,
- Vaak gebruikt bij esthetische beslissingen of morele vragen bv. iets is verkeerd, omdat het niet goed
‘voelt’
- Sommige intuïties gebaseerd op
• Subtiele signalen die we oppikken van mensen om ons heen bv. vrienden, familie die een slechte
dag hebben op basis van de manier van bewegen
• Een opeenstapeling van ervaringen die ons in staat stellen patronen te herkennen bv.
confrontatie met een bekend probleem of beslissing kan zorgen voor snel handelen of beslissen
obv de laatste keer dat we te maken kregen met dezelfde situatie
- Voordelen:
• Snelste manier
• Mogelijk wanneer er geen informatie beschikbaar is
• Mogelijk wanneer we niet kunnen verwijzen naar ondersteunende gegevens of rationele
rechtvaardiging
Probleem:
- Geen mechanisme beschikbaar om nauwkeurige en onnauwkeurige kennis te scheiden
DE METHODE VAN AUTORITEIT (AUTHORITY)
= een persoon vertrouwt op informatie of antwoorden van een expert op het vakgebied
- Antwoorden worden gevonden door een autoriteit over het onderwerp te zoeken
• Rechtsreeks een expert raadplegen
• Naar een bibliotheek gaan voor werk van een expert bv. boeken, artikels
• Website raadplegen voor werk van een expert bv. Google, televisie of internet
- Je vertrouwt op veronderstelde expertise van een andere persoon
- Formele opleiding is gebaseerd op het idee dat we antwoorden kunnen verkrijgen van experts bv.
leraren, studieboeken
- Expert bv. artsen, wetenschappers, psychologen, economen….
- Voordeel:
• Nuttig voor veel vragen
• Snelste manier
• Makkelijkste manier
Valkuilen/problemen:
- Geeft niet altijd nauwkeurige informatie
- Autoriteiten kunnen bevooroordeeld zijn: bronnen zijn vaak bevooroordeeld ten gunste van een
bepaald standpunt of oriëntatie bv. verschillende standpunten van aanhangers van verschillende
partijen
- Veronderstelling dat een expert op een gebied kan worden gegeneraliseerd naar andere onderwerpen
bv. bekende persoonlijkheden zoals een bekende voetballer of zanger
- Vaak accepteren van verklaringen van deskundige zonder meer: de juistheid van bronnen niet
controleren of geen second opinie
• Gevolg: valse informatie wordt als waarheid beschouwd
• In sommige gevallen wordt de autoriteit zonder twijfel geaccepteerd, omdat het logisch lijkt, dus
geen duidelijke reden om deze in twijfel te trekken
Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel1): samenvatting boek 2
, - Niet alle ‘experts’ zijn experts: mensen die niet over de juiste referenties, ervaringen of training
beschikken om bepaalde beweringen te maken
Manieren om het vertrouwen in informatie verkregen door middel van autoriteit vergroten:
- Bron van de informatie evalueren: is de autoriteit wel een deskundige en valt de informatie echt
binnen het expertisegebied van de autoriteit? Is de informatie ook een objectief feit, of is het gewoon
een subjectieve mening? Levert de deskundige bijvoorbeeld bewijs ter ondersteuning van zijn
oordeel?
- Informatie zelf evalueren: Komt het overeen met andere informatie die u al kent? Zijn er goede
methoden gebruikt om het bewijs te genereren dat de mening van de deskundige ondersteunt?
• Bij enige reden van twijfel: second opinie vragen
• Twee onafhankelijke instanties geven dezelfde antwoorden, dan is er meer vertrouwen dat het
het juiste antwoord is
Bovenstaande 3 methode zijn goed voor het beantwoorden van sommige vragen
- Waar je snel een antwoord nodig hebt
- Geen ernstige gevolgen bij het accepteren van een fout antwoord
- bv. welke schoenen dragen of wat eten ’s avonds
- Er zijn situaties waar deze onkritische technieken niet voldoende zijn bv. belangrijke financiële
beslissingen
• Dan is het doorstaan van een kritische test of voldoen aan een minimumnorm voor
nauwkeurigheid belangrijk
• Volgende methode zijn ontworpen om meer eisen te stellen aan de informatie en antwoorden die
ze produceren
DE RATIONELE METHODE (RATIONAL)
= antwoorden zoeken door het gebruik van logisch redeneren
- = rationalisme
- We beginnen bij een reeks premissen (= uitspraken waarvan we aannemen dat ze waar zijn) en
gebruiken logica (deductie) om tot een conclusie te komen of een antwoord op de vraag te krijgen.
Argument = een reeks premisse-uitspraken die logisch worden gecombineerd om een conclusie te
trekken
Premisseverklaringen = ze beschrijven in logisch redeneren feiten of aannames die worden verondersteld
waar te zijn
- Als de premisse-uitspraken waar zijn en de logica klopt, dan is de conclusie correct
- Antwoorden moeten dus voldoen aan de normen die zijn vastgelegd in de regels van de logica voordat
ze als waar worden geaccepteerd
- Opmerking: de rationele methode start pas nadat de premisse-uitspraken zijn gerepresenteerd
- Het is het mentaal manipuleren van premisse-uitspraken om te bepalen of ze kunnen worden
gecombineerd om een logische conclusie te produceren
- Voordeel:
• Vereist geen observaties
• Vereist geen verzameling van informatie
Voorbeeld:
Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel1): samenvatting boek 3
, - Premisse 1: Alle informatie in dit leerboek is correct.
- Premisse 2: In dit leerboek staat dat The Belmont Report in 1979 werd gepubliceerd.
Conclusie: Daarom is het correcte informatie dat het The Belmont Report in 1979 werd gepubliceerd.
Problemen/beperkingen:
- De conclusie is niet noodzakelijkerwijs waar als beide premissen waar zijn, zelfs een heel geldig
logisch argument bv. niet mogelijk alle onnauwkeurigheden eruit te halen
• De waarheid van elke logische conclusie is gebaseerd op de waarheid van de premisse
• Als een premisse onjuist is, kunnen we geen vertrouwen hebben in de waarheid van de logische
conclusie
- Mensen zijn niet altijd goed in logisch redeneren bv. vaak een onjuiste conclusie als correct
accepteren als deze consistent is met hun bestaande kennis of overtuigingen of een. Correcte
conclusie verwerpen die ongeloofwaardig lijkt gezien wat ze al weten over de wereld
Voorbeeld: logisch lijken, maar onjuist
- Premisse 1: Alle bloemen hebben bloemblaadjes.
- Premisse 2: Rozen hebben bloemblaadjes.
Conclusie: Rozen zijn bloemen. à De premissen sluiten niet uit dat er niet-bloemige objecten zijn die
bloemblaadjes hebben
Voorbeeld: onlogisch lijken, maar juist
- Premisse 1: Alle dingen die gerookt worden, zijn goed voor de gezondheid.
- Premisse 2: Sigaretten worden gerookt.
Conclusie: Sigaretten zijn goed voor de gezondheid.
Samenvatting
- Rationele methode = het gebruik van de rede als bron van kennis waarbij conclusies getest worden
door ervoor te zorgen dat ze in overeenstemming zijn met de regels van de logica
- Cruciaal onderdeel van de wetenschappelijke methode
DE METHODE VAN HET EMPIRISME (EMPIRICISM)
= gebruik van observaties of directe zintuigelijke ervaring om kennis te verkrijgen
- = empirisme
- Vragen beantwoorden aan de hand van directe observaties of persoonlijke ervaringen bv. kinderen
zijn kleiner dan volwassenen of in de zomer is het meestal warmer dan in de winter
- Product van het empirische standpunt in filosofie ‘alle kennis wordt via zintuigen verworven’
- Voordelen:
• Veel antwoorden of feiten zijn beschikbaar door de wereld om je heen te observeren bv. oliepeil
checken door de peilstok te gebruiken of een weegschaal gebruiken om het gewicht van een
persoon te meten
• Makkelijk, eenvoudig
• Directe manier
Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel1): samenvatting boek 4
ONDERZOEKSMETHODE VOOR
GEDRAGSMATIGE ONDERZOEK
HOOFDSTUK 1: INLEIDING, KENNIS VERWERVEN EN DE
WETENSCHAPPELIJKE METHODE
Methode om kennis te vergaren
- = de manieren waarop een persoon dingen kan te weten komen of antwoorden op vragen kan
ontdekken
- Omvat de verschillende manieren om antwoorden op vragen te weten of vinden.
- 2 grote categorieën
• Wetenschappelijke methode
• Niet-wetenschappelijke methode
NIET-WETENSCHAPPELIJKE METHODE
5 niet-wetenschappelijke methode:
- De methode van vasthoudendheid (tenacity)
- De methode van intuïtie (intuition)
- De methode van autoriteit (authority)
- De rationele methode (rational)
- De methode van het empirisme (empiricism)
DE METHODE VAN VASTHOUDENDHEID (TENACITY)
= ideeën of overtuigingen worden vastgehouden omdat het eerder als waar is geaccepteerd
- We houden vast en ideeën en overtuigingen, omdat het geaccepteerde feiten zijn
- Gewoonte: zorgt dat we iets blijven geloven wat eerder als waar werd geaccepteerd
• = geloofvolharding of belief perceverance
• Bv. clichés: ‘je kan een oude hond geen nieuwe trucjes leren’
- Hoe vaker we worden blootgesteld aan een uitspraak, hoe meer we geneigd zijn het te geloven
• Bv. bij reclame keer op keer de slogan herhalen, zoals ‘i’m lovin’ it’
Probleem:
- De verkregen informatie is mogelijk niet nauwkeurig
• Bv. oude honden kunnen wel nieuwe trucjes leren
- Er is geen methode om foutieve ideeën te corrigeren
• Zelfs als tegenevidentie wordt gevonden, is een overtuiging die algemeen wordt aanvaard heel
moeilijk te veranderen
DE METHODE VAN INTUÏTIE (INTUITION)
= informatie wordt geaccepteerd op basis van een ingeving of ‘onderbuikgevoel’
1
, - Informatie wordt als waar geaccepteerd omdat het ‘goed voelt’
- Intuïtie = een persoon vertrouwt op ingevingen en ‘instinct’ om vragen te beantwoorden
- ‘Buikgevoel’
- Bv. wanneer we persoonlijke keuzes maken,
- Vaak gebruikt bij esthetische beslissingen of morele vragen bv. iets is verkeerd, omdat het niet goed
‘voelt’
- Sommige intuïties gebaseerd op
• Subtiele signalen die we oppikken van mensen om ons heen bv. vrienden, familie die een slechte
dag hebben op basis van de manier van bewegen
• Een opeenstapeling van ervaringen die ons in staat stellen patronen te herkennen bv.
confrontatie met een bekend probleem of beslissing kan zorgen voor snel handelen of beslissen
obv de laatste keer dat we te maken kregen met dezelfde situatie
- Voordelen:
• Snelste manier
• Mogelijk wanneer er geen informatie beschikbaar is
• Mogelijk wanneer we niet kunnen verwijzen naar ondersteunende gegevens of rationele
rechtvaardiging
Probleem:
- Geen mechanisme beschikbaar om nauwkeurige en onnauwkeurige kennis te scheiden
DE METHODE VAN AUTORITEIT (AUTHORITY)
= een persoon vertrouwt op informatie of antwoorden van een expert op het vakgebied
- Antwoorden worden gevonden door een autoriteit over het onderwerp te zoeken
• Rechtsreeks een expert raadplegen
• Naar een bibliotheek gaan voor werk van een expert bv. boeken, artikels
• Website raadplegen voor werk van een expert bv. Google, televisie of internet
- Je vertrouwt op veronderstelde expertise van een andere persoon
- Formele opleiding is gebaseerd op het idee dat we antwoorden kunnen verkrijgen van experts bv.
leraren, studieboeken
- Expert bv. artsen, wetenschappers, psychologen, economen….
- Voordeel:
• Nuttig voor veel vragen
• Snelste manier
• Makkelijkste manier
Valkuilen/problemen:
- Geeft niet altijd nauwkeurige informatie
- Autoriteiten kunnen bevooroordeeld zijn: bronnen zijn vaak bevooroordeeld ten gunste van een
bepaald standpunt of oriëntatie bv. verschillende standpunten van aanhangers van verschillende
partijen
- Veronderstelling dat een expert op een gebied kan worden gegeneraliseerd naar andere onderwerpen
bv. bekende persoonlijkheden zoals een bekende voetballer of zanger
- Vaak accepteren van verklaringen van deskundige zonder meer: de juistheid van bronnen niet
controleren of geen second opinie
• Gevolg: valse informatie wordt als waarheid beschouwd
• In sommige gevallen wordt de autoriteit zonder twijfel geaccepteerd, omdat het logisch lijkt, dus
geen duidelijke reden om deze in twijfel te trekken
Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel1): samenvatting boek 2
, - Niet alle ‘experts’ zijn experts: mensen die niet over de juiste referenties, ervaringen of training
beschikken om bepaalde beweringen te maken
Manieren om het vertrouwen in informatie verkregen door middel van autoriteit vergroten:
- Bron van de informatie evalueren: is de autoriteit wel een deskundige en valt de informatie echt
binnen het expertisegebied van de autoriteit? Is de informatie ook een objectief feit, of is het gewoon
een subjectieve mening? Levert de deskundige bijvoorbeeld bewijs ter ondersteuning van zijn
oordeel?
- Informatie zelf evalueren: Komt het overeen met andere informatie die u al kent? Zijn er goede
methoden gebruikt om het bewijs te genereren dat de mening van de deskundige ondersteunt?
• Bij enige reden van twijfel: second opinie vragen
• Twee onafhankelijke instanties geven dezelfde antwoorden, dan is er meer vertrouwen dat het
het juiste antwoord is
Bovenstaande 3 methode zijn goed voor het beantwoorden van sommige vragen
- Waar je snel een antwoord nodig hebt
- Geen ernstige gevolgen bij het accepteren van een fout antwoord
- bv. welke schoenen dragen of wat eten ’s avonds
- Er zijn situaties waar deze onkritische technieken niet voldoende zijn bv. belangrijke financiële
beslissingen
• Dan is het doorstaan van een kritische test of voldoen aan een minimumnorm voor
nauwkeurigheid belangrijk
• Volgende methode zijn ontworpen om meer eisen te stellen aan de informatie en antwoorden die
ze produceren
DE RATIONELE METHODE (RATIONAL)
= antwoorden zoeken door het gebruik van logisch redeneren
- = rationalisme
- We beginnen bij een reeks premissen (= uitspraken waarvan we aannemen dat ze waar zijn) en
gebruiken logica (deductie) om tot een conclusie te komen of een antwoord op de vraag te krijgen.
Argument = een reeks premisse-uitspraken die logisch worden gecombineerd om een conclusie te
trekken
Premisseverklaringen = ze beschrijven in logisch redeneren feiten of aannames die worden verondersteld
waar te zijn
- Als de premisse-uitspraken waar zijn en de logica klopt, dan is de conclusie correct
- Antwoorden moeten dus voldoen aan de normen die zijn vastgelegd in de regels van de logica voordat
ze als waar worden geaccepteerd
- Opmerking: de rationele methode start pas nadat de premisse-uitspraken zijn gerepresenteerd
- Het is het mentaal manipuleren van premisse-uitspraken om te bepalen of ze kunnen worden
gecombineerd om een logische conclusie te produceren
- Voordeel:
• Vereist geen observaties
• Vereist geen verzameling van informatie
Voorbeeld:
Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel1): samenvatting boek 3
, - Premisse 1: Alle informatie in dit leerboek is correct.
- Premisse 2: In dit leerboek staat dat The Belmont Report in 1979 werd gepubliceerd.
Conclusie: Daarom is het correcte informatie dat het The Belmont Report in 1979 werd gepubliceerd.
Problemen/beperkingen:
- De conclusie is niet noodzakelijkerwijs waar als beide premissen waar zijn, zelfs een heel geldig
logisch argument bv. niet mogelijk alle onnauwkeurigheden eruit te halen
• De waarheid van elke logische conclusie is gebaseerd op de waarheid van de premisse
• Als een premisse onjuist is, kunnen we geen vertrouwen hebben in de waarheid van de logische
conclusie
- Mensen zijn niet altijd goed in logisch redeneren bv. vaak een onjuiste conclusie als correct
accepteren als deze consistent is met hun bestaande kennis of overtuigingen of een. Correcte
conclusie verwerpen die ongeloofwaardig lijkt gezien wat ze al weten over de wereld
Voorbeeld: logisch lijken, maar onjuist
- Premisse 1: Alle bloemen hebben bloemblaadjes.
- Premisse 2: Rozen hebben bloemblaadjes.
Conclusie: Rozen zijn bloemen. à De premissen sluiten niet uit dat er niet-bloemige objecten zijn die
bloemblaadjes hebben
Voorbeeld: onlogisch lijken, maar juist
- Premisse 1: Alle dingen die gerookt worden, zijn goed voor de gezondheid.
- Premisse 2: Sigaretten worden gerookt.
Conclusie: Sigaretten zijn goed voor de gezondheid.
Samenvatting
- Rationele methode = het gebruik van de rede als bron van kennis waarbij conclusies getest worden
door ervoor te zorgen dat ze in overeenstemming zijn met de regels van de logica
- Cruciaal onderdeel van de wetenschappelijke methode
DE METHODE VAN HET EMPIRISME (EMPIRICISM)
= gebruik van observaties of directe zintuigelijke ervaring om kennis te verkrijgen
- = empirisme
- Vragen beantwoorden aan de hand van directe observaties of persoonlijke ervaringen bv. kinderen
zijn kleiner dan volwassenen of in de zomer is het meestal warmer dan in de winter
- Product van het empirische standpunt in filosofie ‘alle kennis wordt via zintuigen verworven’
- Voordelen:
• Veel antwoorden of feiten zijn beschikbaar door de wereld om je heen te observeren bv. oliepeil
checken door de peilstok te gebruiken of een weegschaal gebruiken om het gewicht van een
persoon te meten
• Makkelijk, eenvoudig
• Directe manier
Methode van wetenschappelijk onderzoek (deel1): samenvatting boek 4
