Strafrecht tentamenguide week 1
Inhoudsopgave
WEEK 1 ........................................................................................................................................ 5
STRAFBAARSTELLING – THEORETISHE BASIS ................................................................................. 5
1.1. Ultimum-remediumgedachte .............................................................................................. 5
1.2. Hulsman – ‘negatieve kriteria’ .............................................................................................. 5
1.3. De Roos – crimineel – politieke toetsingsschema (herordend door Buisman) .......................... 5
1.4. Corstens – Eerst andere rechtsgebieden .............................................................................. 5
1.5. Van Kempen – Strafwaardigheidsbeginsel............................................................................. 6
2. CYBERCRIMINALITEIT ........................................................................................................... 6
2.1. Ontwikkeling van wetgeving ....................................................................................................... 6
2.2. Twee typen cybercriminaliteit .................................................................................................... 6
2.3. art. 138ab Sr – Computervredebreuk .......................................................................................... 7
2.4. Art. 350a Sr – Gegevensaantasting ............................................................................................. 7
2.5. Definities: art. 80 Sr e.v. ............................................................................................................. 7
3. DOXING – ART. 285D SR ......................................................................................................... 7
Rb Amsterdam 1 oktober 2024 – DOXING ....................................................................................... 7
4. ZEDENWETGEVING – NIEUWE WET SEKSUELE MISDRIJVEN .................................................... 8
5. UPSKIRTING & VOYEURISM ................................................................................................... 8
6. KINDERPORNOGRAFIE: VAN ART. 240B SR NAAR 252 SR ......................................................... 8
6.1. Oud artikel 240b Sr ............................................................................................................. 8
6.2. Schilderijen-arrest (HR 2015 – ECLI:NL:HR:2015:3484) ...................................................... 8
WEEK 2 ........................................................................................................................................ 9
ONTOEREKENBAARHEID & VOORBEDACHTE RAAD ........................................................................ 9
2.1. Hoofdstructuur: het beslissingsmodel (art. 350 Sr)................................................................ 9
2.2. Strafuitsluitingsgronden ...................................................................................................... 9
1. Rechtvaardigingsgronden à nemen wederrechtelijkheid weg .......................................... 9
2.3. Voorbedachte raad (art. 289 Sr) ..........................................................................................10
2.4. Ontoerekenbaarheid – art. 39 Sr..........................................................................................10
2.5. Die kernvragen van art. 39 Sr ...............................................................................................10
2.6. Waarom wilde de HR het criterium verduidelijken?...............................................................10
2.7. Vergelijking met buitenlandse stelsels .................................................................................11
2.8. Moet rechter de specifieke stoornis vaststellen? ..................................................................11
1
, 2.9. Verschil art. 37a vs. 39 Sr ....................................................................................................11
2.10. Het Nieuwe criterium (post Thijs H.) ....................................................................................12
2.11. Casus Bijenkorf..................................................................................................................12
2.12. Feitenrechtspraak post Thijs H ............................................................................................12
2.13. Internationaal Strafhof – Dominic Ongwen...........................................................................12
WEEK 3 ....................................................................................................................................... 13
OPZET & VOORWAARDELIJK OPZET .............................................................................................. 13
3.1. ALGEMEEN: OPZET ............................................................................................................14
3.2. Voorwaardelijk opzet – structuur .........................................................................................14
3.3. STANDAARDARREST: HR SLAAN MET PISTOOL ....................................................................14
3.4. HR-FORMULE VOOR VOORWAARDELIJK OPZET ..................................................................14
3.5. Nadere verduidelijking: HR 2018 .........................................................................................15
3.6. DISCUSSIE 2022 – TER HAAR / VAN DEN BRINK ...................................................................15
3.7. MALLORCA-ZAAK ...............................................................................................................16
3.8. MISHANDELING & ZWAAR LICHAMELIJK LETSEN.................................................................16
3.9. RECHTSPRAAK VAN DE WEEK: HR 14 MEI 2024 – VOORWAARDELIJK OPZET BIJ VUISTSLAG ..16
3.10. RECHTSVERGELIJKING – VOORWAARDELIJK OPZET INTERNATIONAAL .................................17
3.11. BLADE RUNNER (PISTORIUS) .............................................................................................17
WEEK 4: INTERNATIONAAL STRAFRECHT & NEDERLANDS STRAFRECHT......................................... 18
1. WAAROM INTERNATIONAAL STRAFRECHT (ISR)? .....................................................................18
2. HET INDERNATIONAAL STRAFHOF (ICC) .................................................................................18
3. VERDRAGSRECHTELIJKE VERVOLGINGSPLICHT......................................................................18
4. HOE VERWERKEN STATEN INTERNATIONALE MISDRIJVEN IN NATIONAAL RECHT?....................19
5. ONTWIKKELING VAN NEDERLANDSE WETGEVING (WOII-NU) ..................................................20
6. UNIVERSELE RECHTSMACHT (UR) ..........................................................................................20
7. CASUS FRANS VAN A – MEDEPLICHTIGHEID AAN OORLOGSMISDRIJVEN.................................21
8. WET OORLOGSSTRAFRECHT (WOS) .......................................................................................21
9. LEGALITEIT & INTERNATIONAAL RECHT ..................................................................................22
10. RECHTSMACHT & TERUGWERKENDE KRACHT ....................................................................22
WEEK 5: DWANGMIDDELEN, SMARTPHONES & DIGITALISERING ................................................... 23
1. Waarom dit onderwerp belangrijk is? .......................................................................................23
2. Wat is strafvordering eigenlijk? ................................................................................................23
3. Ontwikkeling van het strafprocesrecht.....................................................................................24
4. Waarom modernisering? De aanleiding ...................................................................................24
5.Legaliteitsbeginsel in strafvordering: bij de wet voorzien.................................................................24
6. Ongeschreven recht: beginselen van behoorlijk procesrecht ....................................................24
7. Internationaal recht speelt een grote rol ..................................................................................24
2
, 8. Niet-vrijheidsbenemende dwangmiddelen ..............................................................................25
9. Onderzoek aan gegevensdragers – eerste belangrijke HR lijn.....................................................25
10. Basisregels voor inbeslagneming van smartphones .............................................................25
11. HR Smartphone-arrest 2017 ...............................................................................................26
12. Digitale opsporing & EU-recht: Prokuratuur-arrest ................................................................26
13. Landeck-arrest (HvJ EU 2024) .............................................................................................26
14. AG (2024) over Landeck......................................................................................................26
15. La Quadrature du Net II (HvJ 2024) ......................................................................................27
16. HR Post-Landeck (2025) .....................................................................................................27
17. Toekomst: nieuwe bepaling art. 2.7.38 Sv (moderniseringswet) .............................................27
WEEK 6: ONDERVRAGINGSRECHT ................................................................................................ 28
1. De auditu-verklaringen van horen zeggen.................................................................................28
2. Nederland in perspectief: waarom wij anders zijn ....................................................................28
3. Voorafgaand overzicht ............................................................................................................29
4. Overzichtsarresten 2017 – verdere verzwaring motiveringsplicht ...............................................29
5. Straatsburg: wat zegt het EHRM? .............................................................................................29
6. Keskin tegen Nederland ..........................................................................................................30
7. Post-Keskin: HR 2021 – Nieuw Nederlands kader .....................................................................30
WEEK 7: AFDOENINGSVOORSTELLEN ........................................................................................... 32
1. Strafbeschikking – wat is het en waarom schuurt het? ..............................................................32
1.1. Strafbeschikking en transactie ....................................................................................... 32
1.2. Wanneer géén strafbeschikking? (contra-indicaties OM) ................................................. 32
1.3. Problemen/kritiek .......................................................................................................... 33
2. Andere systemen: plea deals & buurlanden .............................................................................33
2.1. Amerikaanse plea deal .................................................................................................. 33
2.2. Duitsland ...................................................................................................................... 33
2.3. België (VES-procedure) .................................................................................................. 33
3. Consensualiteit in het Nederlandse Sv ....................................................................................34
3.1. Wetsvoorstel bekennende verdachte .............................................................................. 34
3.2. Plea bargaining – nooit gekomen .................................................................................... 34
3.3. Voeging ad informandum ............................................................................................... 34
3.4. Toezeggingen aan getuigen ............................................................................................. 34
4. EVRM-kaders voor procesafspraken ........................................................................................34
4.1. Vrijwillige afstand van verdedigingsrechten ..................................................................... 34
4.2. Adequate informatie ...................................................................................................... 35
4.3. Rechterlijke toetsing ...................................................................................................... 35
4.4. Medeverdachten ........................................................................................................... 35
4.5. Onpartijdige rechter....................................................................................................... 35
5. HR 27 september 2022 – Procesafspraken ...............................................................................35
5.1. Zijn procesafspraken überhaupt toegestaan? .................................................................. 35
5.2. Rol van de rechter (r.o. 5.3.1 en 5.3.2) ............................................................................. 35
5.3. Andere procesdeelnemers ............................................................................................. 36
6. Aandachtspunten / randvoorwaarden uit het arrest ..................................................................36
7. Gecondolideerde randvoorwaarden ........................................................................................37
3
, 8.Kritiek op het wetsvoorstel (vanuit RvR, NOvA en literatuur) ............................................................37
9.Crijns & Dubelaar – wat zeggen zij? ...............................................................................................37
WEEK 8: MODERNISERING SV ...................................................................................................... 38
4
Inhoudsopgave
WEEK 1 ........................................................................................................................................ 5
STRAFBAARSTELLING – THEORETISHE BASIS ................................................................................. 5
1.1. Ultimum-remediumgedachte .............................................................................................. 5
1.2. Hulsman – ‘negatieve kriteria’ .............................................................................................. 5
1.3. De Roos – crimineel – politieke toetsingsschema (herordend door Buisman) .......................... 5
1.4. Corstens – Eerst andere rechtsgebieden .............................................................................. 5
1.5. Van Kempen – Strafwaardigheidsbeginsel............................................................................. 6
2. CYBERCRIMINALITEIT ........................................................................................................... 6
2.1. Ontwikkeling van wetgeving ....................................................................................................... 6
2.2. Twee typen cybercriminaliteit .................................................................................................... 6
2.3. art. 138ab Sr – Computervredebreuk .......................................................................................... 7
2.4. Art. 350a Sr – Gegevensaantasting ............................................................................................. 7
2.5. Definities: art. 80 Sr e.v. ............................................................................................................. 7
3. DOXING – ART. 285D SR ......................................................................................................... 7
Rb Amsterdam 1 oktober 2024 – DOXING ....................................................................................... 7
4. ZEDENWETGEVING – NIEUWE WET SEKSUELE MISDRIJVEN .................................................... 8
5. UPSKIRTING & VOYEURISM ................................................................................................... 8
6. KINDERPORNOGRAFIE: VAN ART. 240B SR NAAR 252 SR ......................................................... 8
6.1. Oud artikel 240b Sr ............................................................................................................. 8
6.2. Schilderijen-arrest (HR 2015 – ECLI:NL:HR:2015:3484) ...................................................... 8
WEEK 2 ........................................................................................................................................ 9
ONTOEREKENBAARHEID & VOORBEDACHTE RAAD ........................................................................ 9
2.1. Hoofdstructuur: het beslissingsmodel (art. 350 Sr)................................................................ 9
2.2. Strafuitsluitingsgronden ...................................................................................................... 9
1. Rechtvaardigingsgronden à nemen wederrechtelijkheid weg .......................................... 9
2.3. Voorbedachte raad (art. 289 Sr) ..........................................................................................10
2.4. Ontoerekenbaarheid – art. 39 Sr..........................................................................................10
2.5. Die kernvragen van art. 39 Sr ...............................................................................................10
2.6. Waarom wilde de HR het criterium verduidelijken?...............................................................10
2.7. Vergelijking met buitenlandse stelsels .................................................................................11
2.8. Moet rechter de specifieke stoornis vaststellen? ..................................................................11
1
, 2.9. Verschil art. 37a vs. 39 Sr ....................................................................................................11
2.10. Het Nieuwe criterium (post Thijs H.) ....................................................................................12
2.11. Casus Bijenkorf..................................................................................................................12
2.12. Feitenrechtspraak post Thijs H ............................................................................................12
2.13. Internationaal Strafhof – Dominic Ongwen...........................................................................12
WEEK 3 ....................................................................................................................................... 13
OPZET & VOORWAARDELIJK OPZET .............................................................................................. 13
3.1. ALGEMEEN: OPZET ............................................................................................................14
3.2. Voorwaardelijk opzet – structuur .........................................................................................14
3.3. STANDAARDARREST: HR SLAAN MET PISTOOL ....................................................................14
3.4. HR-FORMULE VOOR VOORWAARDELIJK OPZET ..................................................................14
3.5. Nadere verduidelijking: HR 2018 .........................................................................................15
3.6. DISCUSSIE 2022 – TER HAAR / VAN DEN BRINK ...................................................................15
3.7. MALLORCA-ZAAK ...............................................................................................................16
3.8. MISHANDELING & ZWAAR LICHAMELIJK LETSEN.................................................................16
3.9. RECHTSPRAAK VAN DE WEEK: HR 14 MEI 2024 – VOORWAARDELIJK OPZET BIJ VUISTSLAG ..16
3.10. RECHTSVERGELIJKING – VOORWAARDELIJK OPZET INTERNATIONAAL .................................17
3.11. BLADE RUNNER (PISTORIUS) .............................................................................................17
WEEK 4: INTERNATIONAAL STRAFRECHT & NEDERLANDS STRAFRECHT......................................... 18
1. WAAROM INTERNATIONAAL STRAFRECHT (ISR)? .....................................................................18
2. HET INDERNATIONAAL STRAFHOF (ICC) .................................................................................18
3. VERDRAGSRECHTELIJKE VERVOLGINGSPLICHT......................................................................18
4. HOE VERWERKEN STATEN INTERNATIONALE MISDRIJVEN IN NATIONAAL RECHT?....................19
5. ONTWIKKELING VAN NEDERLANDSE WETGEVING (WOII-NU) ..................................................20
6. UNIVERSELE RECHTSMACHT (UR) ..........................................................................................20
7. CASUS FRANS VAN A – MEDEPLICHTIGHEID AAN OORLOGSMISDRIJVEN.................................21
8. WET OORLOGSSTRAFRECHT (WOS) .......................................................................................21
9. LEGALITEIT & INTERNATIONAAL RECHT ..................................................................................22
10. RECHTSMACHT & TERUGWERKENDE KRACHT ....................................................................22
WEEK 5: DWANGMIDDELEN, SMARTPHONES & DIGITALISERING ................................................... 23
1. Waarom dit onderwerp belangrijk is? .......................................................................................23
2. Wat is strafvordering eigenlijk? ................................................................................................23
3. Ontwikkeling van het strafprocesrecht.....................................................................................24
4. Waarom modernisering? De aanleiding ...................................................................................24
5.Legaliteitsbeginsel in strafvordering: bij de wet voorzien.................................................................24
6. Ongeschreven recht: beginselen van behoorlijk procesrecht ....................................................24
7. Internationaal recht speelt een grote rol ..................................................................................24
2
, 8. Niet-vrijheidsbenemende dwangmiddelen ..............................................................................25
9. Onderzoek aan gegevensdragers – eerste belangrijke HR lijn.....................................................25
10. Basisregels voor inbeslagneming van smartphones .............................................................25
11. HR Smartphone-arrest 2017 ...............................................................................................26
12. Digitale opsporing & EU-recht: Prokuratuur-arrest ................................................................26
13. Landeck-arrest (HvJ EU 2024) .............................................................................................26
14. AG (2024) over Landeck......................................................................................................26
15. La Quadrature du Net II (HvJ 2024) ......................................................................................27
16. HR Post-Landeck (2025) .....................................................................................................27
17. Toekomst: nieuwe bepaling art. 2.7.38 Sv (moderniseringswet) .............................................27
WEEK 6: ONDERVRAGINGSRECHT ................................................................................................ 28
1. De auditu-verklaringen van horen zeggen.................................................................................28
2. Nederland in perspectief: waarom wij anders zijn ....................................................................28
3. Voorafgaand overzicht ............................................................................................................29
4. Overzichtsarresten 2017 – verdere verzwaring motiveringsplicht ...............................................29
5. Straatsburg: wat zegt het EHRM? .............................................................................................29
6. Keskin tegen Nederland ..........................................................................................................30
7. Post-Keskin: HR 2021 – Nieuw Nederlands kader .....................................................................30
WEEK 7: AFDOENINGSVOORSTELLEN ........................................................................................... 32
1. Strafbeschikking – wat is het en waarom schuurt het? ..............................................................32
1.1. Strafbeschikking en transactie ....................................................................................... 32
1.2. Wanneer géén strafbeschikking? (contra-indicaties OM) ................................................. 32
1.3. Problemen/kritiek .......................................................................................................... 33
2. Andere systemen: plea deals & buurlanden .............................................................................33
2.1. Amerikaanse plea deal .................................................................................................. 33
2.2. Duitsland ...................................................................................................................... 33
2.3. België (VES-procedure) .................................................................................................. 33
3. Consensualiteit in het Nederlandse Sv ....................................................................................34
3.1. Wetsvoorstel bekennende verdachte .............................................................................. 34
3.2. Plea bargaining – nooit gekomen .................................................................................... 34
3.3. Voeging ad informandum ............................................................................................... 34
3.4. Toezeggingen aan getuigen ............................................................................................. 34
4. EVRM-kaders voor procesafspraken ........................................................................................34
4.1. Vrijwillige afstand van verdedigingsrechten ..................................................................... 34
4.2. Adequate informatie ...................................................................................................... 35
4.3. Rechterlijke toetsing ...................................................................................................... 35
4.4. Medeverdachten ........................................................................................................... 35
4.5. Onpartijdige rechter....................................................................................................... 35
5. HR 27 september 2022 – Procesafspraken ...............................................................................35
5.1. Zijn procesafspraken überhaupt toegestaan? .................................................................. 35
5.2. Rol van de rechter (r.o. 5.3.1 en 5.3.2) ............................................................................. 35
5.3. Andere procesdeelnemers ............................................................................................. 36
6. Aandachtspunten / randvoorwaarden uit het arrest ..................................................................36
7. Gecondolideerde randvoorwaarden ........................................................................................37
3
, 8.Kritiek op het wetsvoorstel (vanuit RvR, NOvA en literatuur) ............................................................37
9.Crijns & Dubelaar – wat zeggen zij? ...............................................................................................37
WEEK 8: MODERNISERING SV ...................................................................................................... 38
4
