H9: Immunologische tolerantie en
auto-immuniteit
Foto 1: centrale en perifere tolerantie voor eigen antigenen
Immunologische Tolerantie: bescherming tegen auto-immuniteit
Definitie: het immuunsysteem moet tolerant zijn voor lichaamseigen
antigenen Als dit faalt, ontstaat auto-immuniteit
Centrale Tolerantie (in primaire lymfoïde organen: thymus en beenmerg)
Plaats: Tijdens de ontwikkeling van immuuncellen in de thymus (T-
cellen) en het beenmerg (B-cellen)
Mechanismen:
o Apoptose: Zelfreactieve cellen worden vernietigd
o Receptor-editing (B-cellen): B-cellen passen hun receptoren
aan zodat ze lichaamseigen antigenen niet meer herkennen
o Ontwikkeling van regulatoire T-cellen (CD4+): Sommige T-
cellen worden omgevormd tot remmende cellen die andere
immuuncellen onderdrukken
Perifere Tolerantie (in perifere weefsels)
Plaats: Na rijping van immuuncellen, in de rest van het lichaam
Mechanismen:
o Apoptose: Zelfreactieve cellen worden alsnog verwijderd
o Anergie: Cellen blijven leven maar zijn functioneel inactief
o Suppressie door regulatoire T-cellen: Deze remmen de
activiteit van andere immuuncellen die lichaamseigen
antigenen zouden aanvallen
Foto 2: Centrale T-celtolerantie
Centrale T-celtolerantie:
Locatie: Thymus (centrale lymfoïde organen)
Doel: voorkomen dat T-cellen reageren tegen lichaamseigen
antigenen
Belangrijke mechanismen:
Negatieve selectie:
o Immature T-cellen die sterk binden aan lichaamseigen
antigenen worden verwijderd via apoptose
o Dit voorkomt auto-immuniteit
Ontwikkeling van regulatoire T-cellen
, o Sommige T-cellen die lichaamseigen antigenen herkennen,
worden niet gedood maar gedifferentieerd tot regulatoire T-
cellen
o Functie: onderdrukken immuunreacties tegen lichaamseigen
materiaal in de periferie
Foto 3: Ontwikkeling en functie van Treg-cellen
Regulatoire T-cellen (Treg)
Kenmerk: Expressie van FOXP3 (transcriptiefactor, essentieel voor
Treg-functie)
Ontwikkeling
Ontstaan in de thymus tijdens centrale tolerantie
Na selectie verlaten ze de thymus en komen in de periferie (bloed,
lymfeknopen)
Functie
Herkennen lichaamseigen antigenen in perifere lymfoïde organen
Onderdrukken immuunreacties door:
o Inhibitie van andere T-cellen (naïeve en effector-T-cellen)
o Remming van B-cellen en NK-cellen
Voorkomen van auto-immuniteit en overmatige immuunrespons
Foto 4: Rol van IL-2 in Treg-functie
Rol van IL-2 bij regulatoire T-cellen
IL-2 productie:
o Wordt aangemaakt door geactiveerde T-cellen (niet door Treg
zelf).
o Essentieel voor activatie, proliferatie en onderhoud van Treg-
cellen
Mechanisme
1. Activatie van Treg-cellen
a. IL-2 bindt aan IL-2-receptor op Treg → stimuleert groei en
overleving.
2. Effectieve regulatie
a. Actieve Treg-cellen produceren inhibitorische cytokines (zoals
TGF-β, IL-10).
b. Remmen immuunrespons via:
i. CTLA-4 interactie → blokkeert co-stimulatie van andere
T-cellen
auto-immuniteit
Foto 1: centrale en perifere tolerantie voor eigen antigenen
Immunologische Tolerantie: bescherming tegen auto-immuniteit
Definitie: het immuunsysteem moet tolerant zijn voor lichaamseigen
antigenen Als dit faalt, ontstaat auto-immuniteit
Centrale Tolerantie (in primaire lymfoïde organen: thymus en beenmerg)
Plaats: Tijdens de ontwikkeling van immuuncellen in de thymus (T-
cellen) en het beenmerg (B-cellen)
Mechanismen:
o Apoptose: Zelfreactieve cellen worden vernietigd
o Receptor-editing (B-cellen): B-cellen passen hun receptoren
aan zodat ze lichaamseigen antigenen niet meer herkennen
o Ontwikkeling van regulatoire T-cellen (CD4+): Sommige T-
cellen worden omgevormd tot remmende cellen die andere
immuuncellen onderdrukken
Perifere Tolerantie (in perifere weefsels)
Plaats: Na rijping van immuuncellen, in de rest van het lichaam
Mechanismen:
o Apoptose: Zelfreactieve cellen worden alsnog verwijderd
o Anergie: Cellen blijven leven maar zijn functioneel inactief
o Suppressie door regulatoire T-cellen: Deze remmen de
activiteit van andere immuuncellen die lichaamseigen
antigenen zouden aanvallen
Foto 2: Centrale T-celtolerantie
Centrale T-celtolerantie:
Locatie: Thymus (centrale lymfoïde organen)
Doel: voorkomen dat T-cellen reageren tegen lichaamseigen
antigenen
Belangrijke mechanismen:
Negatieve selectie:
o Immature T-cellen die sterk binden aan lichaamseigen
antigenen worden verwijderd via apoptose
o Dit voorkomt auto-immuniteit
Ontwikkeling van regulatoire T-cellen
, o Sommige T-cellen die lichaamseigen antigenen herkennen,
worden niet gedood maar gedifferentieerd tot regulatoire T-
cellen
o Functie: onderdrukken immuunreacties tegen lichaamseigen
materiaal in de periferie
Foto 3: Ontwikkeling en functie van Treg-cellen
Regulatoire T-cellen (Treg)
Kenmerk: Expressie van FOXP3 (transcriptiefactor, essentieel voor
Treg-functie)
Ontwikkeling
Ontstaan in de thymus tijdens centrale tolerantie
Na selectie verlaten ze de thymus en komen in de periferie (bloed,
lymfeknopen)
Functie
Herkennen lichaamseigen antigenen in perifere lymfoïde organen
Onderdrukken immuunreacties door:
o Inhibitie van andere T-cellen (naïeve en effector-T-cellen)
o Remming van B-cellen en NK-cellen
Voorkomen van auto-immuniteit en overmatige immuunrespons
Foto 4: Rol van IL-2 in Treg-functie
Rol van IL-2 bij regulatoire T-cellen
IL-2 productie:
o Wordt aangemaakt door geactiveerde T-cellen (niet door Treg
zelf).
o Essentieel voor activatie, proliferatie en onderhoud van Treg-
cellen
Mechanisme
1. Activatie van Treg-cellen
a. IL-2 bindt aan IL-2-receptor op Treg → stimuleert groei en
overleving.
2. Effectieve regulatie
a. Actieve Treg-cellen produceren inhibitorische cytokines (zoals
TGF-β, IL-10).
b. Remmen immuunrespons via:
i. CTLA-4 interactie → blokkeert co-stimulatie van andere
T-cellen
