samenvatting 'VERPLEEGKUNDIGE MODELLEN EN THEORIEVORMING, KLINSCHE ASPECTEN'

VERPLEEGKUNDIGE MODELLEN EN
THEORIEVORMING, KLINSCHE ASPECTEN VAN EEN
ZORGPROGRAMMA
INTRODUCTIE

LEERDOELEN

- Leerdoel 1: De student toetst aan het einde van de cursus verpleegkundige en vroedkundige
interventies op hun wetenschappelijke onderbouwing en klinische implicaties door het
opstellen van een Critically Appraised Topic (CAT).
- Leerdoel 2: De student vertaalt aan het einde van de cursus één conceptueel model of theorie
naar de directe zorgverlening van de interventie waarvoor de CAT is opgesteld, óf gerelateerd
aan het onderwerp van het zorgproject.
- Leerdoel 3: De student onderscheidt en verklaart de verschillende typen van bewijsvoering en
aanbeveling aan de hand van checklists die de methodologische kwaliteit en de graad van
aanbeveling bepalen.
- Leerdoel 4: De student lost reële problemen of vraagstukken in de klinische praktijk op door
middel van kwalitatieve wetenschappelijke bewijsvoering.

EXAMEN

- Individueel schriftelijk examen met meerkeuzevragen
o Leerstof uit het boek
o Aangevuld met essentiële leerstof uit lessen
o Geen giscorrectie, wel verhoogde cesuur (62,5% = 10/20)
 Correct antwoord +1 punt
 Foutief of blanco antwoord 0 punt  geen giscorrectie
 Set van ±60 vragen, met 4 antwoordmogelijkheden, MPC
- Schriftelijk groepswerkstuk
o Critically appraised topic (inhoudelijke uitwerking CAT)
o Per zorgprojectgroep
- Inlevering CAT opdracht: 26 mei 2025
- MCQ-examen SKV1: 02 juni 2025 9-11u

OPDRACHT CAT

- Formuleer een relevant verpleegkundig probleem of klinisch scenario.
- Zet het probleem om in een onderzoeksvraag/PICO
- Formuleer zoekstrategie en zoeksleutel aansluitende bij de PICO-vragen
o consult deel 1 CAT 10 of 17 december 2024
- Zoek minimaal 5 relevante primaire bronnen uit de literatuur of 1 systematische
literatuurstudie, meta-analyse of meta-synthese. Beschrijf het selectieproces van de literatuur.
- Beoordeel de methodologische kwaliteit van de artikels aan de hand van een passend
beoordelingsinstrument
- Vergelijk, op EBN-wijze, de resultaten van de studies.
- Formuleer een wetenschappelijk onderbouwd antwoord op de onderzoeksvraag.

1

, - Presenteer de CAT.
o consult deel 2 CAT 13 of 20 mei 2025




INLEIDING TOT EVIDENCE-BASED PRAKTIJKVOERING

WAT IS WETENSCHAPPELIJKE PRAKTIJKVOERING BINNEN VERPLEEG- EN
VROEDKUNDE?


WETENSCHAPPELIJKE PRAKTIJKVOERING

= toepassing van een verzameling samenhangende concepten, definities en beweringen welke een
systematische kijk op een fenomeen weergeven aan de hand van relaties tussen variabelen, met als
doel het beschrijven, verklaren en voorspellen van het fenomeen

- Het op basis van de aangeleerde / bekende kennis (= wetenschap) voorbereiden, uitvoeren
en evalueren van de (multidisciplinaire) zorg en behandeling
- Disciplines in de gezondheidszorg hebben een eigenstandig vakgebied dat benut wordt bij de
oordeelsvorming over en de uitvoering van het handelen
- ≈ Body of knowledge


PROCES VAN KLINISCHE BESLUITVORMING

- Verrichten van een serie doelgerichte handelingen in een zekere tijdspanne, waarbij begin en
einde worden onderscheiden
o Klinisch beoordelingsvermogen om balans te vinden tussen persoonlijke interpretatie
en wetenschappelijk bewijs
 →Kritisch denken
 →Intuïtie
- Iteratief, cyclisch proces




- Assessment
o FOUR scale: heel eenvoudig en betrouwbaar, niet heel bekend  GCS bekender
o Zijn er meetschalen voor handen of niet?

2

, - Analyse
o Goede analyse maken vanuit een probleem
o Bv patiënt slaapt op afdeling ’s nachts en de andere patiënten kunnen minder goed
slapen en waardoor minder geeft goed kunnen herstellen  nog eens nakijken
- Diagnose
- Interventie
o Vb pijnschaal, als pijnschaal aangeeft dat ja iets moet doen en als verpleegkundige
hierop niet altijd negeren
- Evaluatie
- Reflectie en briefing


INTERVENTIE: HYGIËNISCHE ZORGEN VAN BEWONERS IN WZC

Bv wassen met water en zeep  droogt de huid uit!

PLAATS VAN MODELLEN EN THEORIEËN IN WETENSCHAPPELIJKE
PRAKTIJKVOERING


DEFINITIE VERPLEEGKUNDIGE THEORIE

- Theorie = verzameling van samenhangende begrippen, definities en proposities, die de
verpleegkundige activiteit beschrijft, verklaart, voorspelt en voorschrijft. (Fawcett, 1989)
- Model = symbolische of schematische weergave van de werkelijkheid
- Verpleegkundemodel– manier om naar het verschijnsel “verplegen” te kijken
- Vroedkundemodel– manier om naar het verschijnsel “vroedkunde” te kijken

- Concept = labels; verwijzen naar een verschijnsel of een groep van verschijnselen; zijn de
bouwstenen van een theorie
o Concepten moeten vooraf zijn gedefinieerd
o Verbanden tussen concepten vormen de theorie


CONCEPTUEEL MODEL




FUNCTIE THEORIE

- Gebeurtenissen, objecten en personen in deze wereld te verklaren
- Doel: bijdragen aan het begrijpen, kennis en controle over de wereld om ons heen
- Onderzoek / research = het toetsen van de theorieën
- Onderzoek vindt haar oorsprong in theorie en theorie wordt getest en herzien via onderzoek



3

, FUNCTIE THEORIE VOOR VERPLEEG/VROEDKUNDE

- Organiseren, ordenen veelheid van op zichzelf staande feiten tot één geheel
- Verpleegprocessen zijn complex en zeer gevarieerd; noodzaak tot theorie
- Theorie verschaft ordening, organisatie voor het denken als vpk, voor observatie en voor
interpretatie wat vpk waarneemt


FUNCTIE THEORIE VOOR VERPLEEGKUNDE

- Ontdekken nieuwe kennis (theorie helpt verzamelen, ontdekken, toetsen etc.)
- Geeft richting aan gegevensverzameling; betrouwbaarheid van vpk besluitvorming
- Kader voor:
o Kwaliteit van zorg
o Basis zorgvisie instelling
o Raamwerk voor opleiding
o toetsingscriteria voor wetenschappelijk onderzoek


ONTWIKKELING THEORIEVORMING

- Nursing research council (1970)
o Gebrek aan frameworks voor verpleegkunde/ vroedkunde
o Standarisatie opleidingsprogramma’s
o Doctoraal programma’s verpleegkunde vroedkunde
- Walker & Avant (1983);
o Verpleegkunde is meer en meer een professie
o Theorie ontwikkeling is inherent aan afbakenen kennisdomein verpleegkunde (body of
knowledge)


EERSTE VERPLEGINGSWETENSCHAPPELIJKE THEORIE

- 1859 Notes on Nursing
- Florence Nigthingale
- Oorlog in de Krim 1853-1856
- Om het thuisfront op de hoogte te houden van de aard en omvang van de stroom gewonden,
ontwikkelde de ook in wiskunde en statistiek zeer onderlegde Florence Nightingale, een
eenvoudig taartvormig diagram om deze gegevens aan leken te kunnen presenteren en ze
was daarmee de uitvindster van het pooldiagram

FLORENCE NIGTHINGALE

- Verpleegkundig specialist ‘avant la lettre’
- Verpleegkundige interventies gebaseerd op data & analyses
- Gecontrolleerde ‘Trial and error’
- Kritische reflectie op status quo
- Waarop is ons vpk handelen gebaseerd?

NOTES ON NURSING

- wisselwerking tussen de mens en zijn omgeving (qua gezondheid en ziekte). Het werk moest
zich niet alleen richten op verzorgen, maar ook goede omstandigheden zijn heel belangrijk


4