SAMENVATTING
BELASTING OVER TOEGEVOEGDE
WAARDE / TAXE SUR LA VALEUR
AJOUTÉE
1
,COLLEGE 1 – ALGEMENE INLEIDING &
HISTORIEK
DE 5 BOUWSTENEN VAN DE BTW
De btw (belasting over de toegevoegde waarde) is een indirecte verbruiksbelasting op goederen en diensten.
Ze wordt geheven in elke fase van de productie- en distributieketen, maar uiteindelijk doorgerekend aan de
eindconsument.
Voor een correcte toepassing van de btw moet je steeds vijf fundamentele vragen beantwoorden (5 vragen
die u moet beantwoorden in het derde deel van het examen).
I. WIE IS DE SCHULDENAAR VAN DE BTW = de persoon die de btw verschuldigd is aan de fiscus
- Standaardregel: de verkoper of dienstverrichter is schuldenaar
- Uitzondering: bij verlegging van heffing wordt de btw-schuld doorgeschoven naar de koper (bv. in de
bouwsecto, intracommunautaire verwervingen).
Btw-tarieven in België – de tarieven zelf zijn niet opgenomen in de wet, maar in KB nr. 20:
- 0%: o.a. kranten, geneesmiddelen, sommige boeken
- 6% basisproducten (voeding, water, geneesmiddelen, sommige renovatiewerken)
- 12%: o.a. restaurantdiensten (voor consumptie van eten ter plaatse)
- 21% standaardtarief, van toepassing op de meeste goederen en diensten
Accijnstarieven hebben een vast bedrag. Voor btw werkt men met percentages. Op deze manier is de btw
geautomatiseerd: wanneer het leven duurder wordt, verhoogt de btw automatisch mee.
II. MAATSTAF VAN HEFFING = de basis waarop de belasting (btw) wordt berekent
U kan geconfronteerd worden met situatie waaruit de prijs maar een deel bestaat uit een numerieke basis.
Wanneer de klant in iets anders betaalt dan geld (bijvoorbeeld door goederen of diensten te ruilen), moet de
btw nog steeds berekend worden. Het gaat dan om een schatting van de marktwaarde, alsof de transactie
volledig in geld zou plaatsvinden.
III. PLAATSBEPALING = regels die gaan aanwijzen wie de belasting mag innen
De plaatsbepaling bepaalt in welk land de btw verschuldigd is. Dit is cruciaal, zeker bij internationale
transacties en als je weet dat btw in ons land de tweede belangrijkste inkomstenbron is.
- Grote blinde vlek = VS heeft geen btw-stelsel à u betaalt daar sales taks
- Wanneer de plaatsbepaling is aangeduid moet er bepaald worden of de btw effectief moet worden
betaald
Regels voor goederen in het kort:
- Nationaal: levering binnen hetzelfde land à btw van dat land
- Intracommunautair (binnen EU)
o Verkoper in land A levert aan btw-plichtige koper in land B
§ In land A: intracommunautaire levering, vrijgesteld van btw
§ In land B: intracommunautaire verwerving, btw verschuldigd door koper
- Invoer (buiten EU): invoer in een EU-land à btw in het invoerland verschuldigd
2
,Regels voor diensten in het kort:
- B2B: plaats van de afnemer
- B2C: plaats van de dienstverrichter, tenzij bijzondere regels gelden
VOORBEELD
Een Belg koopt goederen bij een Nederlandse leverancier. Transport: van Amsterdam naar België. 2
belastbare handelingen worden hier gesteld:
- Voor Nederlander: intracommunautaire levering = vrijgesteld
- Voor Belg: intracommunautaire verwerving = Belgische btw verschuldigd
Een Spaans bedrijft verkoopt aan Portugal, maar de goederen liggen in België à Belgische btw van
toepassing (goederen verlaten Belgisch grondgebied niet)
- Btw volgt altijd de plaats of het land waar het goed zich bevindt
IV. BELASTBARE HANDELINGEN – btw is een transactiebelasting: ze wordt geheven op handelingen die
een economische transactie vormen.
De 4 categorieën belastbare handelingen:
- Levering van goederen
- Dienstprestaties (restcategorie: alles wat geen levering van een goed is, is een dienst)
o Bijvoorbeeld: onderwijs, medische zorgen
- Intracommunautaire verwervingen (aankoop goederen uit ander EU-land, door btw-plichtige)
- Invoer (aankoop goederen uit een niet EU-land)
V. BELASTINGPLICHTIGE = iedereen die zelfstandig en regelmatig economische activiteiten verricht,
ongeacht winst.
- Bepaald door artikel 4, §1 W.btw
- Zowel ondernemingen, vrije beroepen, organisaties als natuurlijke personen kunnen btw-plichtig
zijn.
- Belangrijk onderscheid:
o Volledig btw-plichtig → moet btw aanrekenen en doorstorten.
o Vrijgestelde btw-plichtige (bv. kleine ondernemingen onder een bepaalde omzetdrempel,
bepaalde beroepen zoals medische sector).
3
, HISTORIEK
De btw (belasting over de toegevoegde waarde) vindt haar oorsprong in Frankrijk. Het land experimenteerde
vanaf de jaren 1930 met nieuwe vormen van belastingheffing op productie en handel.
1937 – EERSTE SYSTEEM: “TAXE UNIQUE GLOBALE À LA PRODUCTION”
In 1937 voerde Frankrijk een revolutionair belastingstelsel in, de Taxe unique globale à la production en de
taxe sur les prestations de services.
- Dit systeem was revolutionair omdat het de klassieke cascadebelasting doorbrak. Bij
cascadebelasting wordt bij elke transactie opnieuw belasting geheven, wat leidt tot een “belasting
op belasting” en zo de eindprijs sterk kan vertekenen. Frankrijk koos voor een neutraal systeem
waarbij slechts éénmaal belasting werd geheven, ongeacht hoeveel transacties plaatsvonden.
- Kenmerken:
o Neutraal: aantal transacties maakte niet uit, de belasting werd slechts eenmalig geheven.
o Evenredig tarief: een uniforme heffing zonder progressiviteit.
o Algemeen karakter: in tegenstelling tot accijnzen, die enkel gelden voor bepaalde producten
(zoals alcohol of tabak), gold deze belasting voor een brede waaier aan goederen en
diensten.
o Toch was dit nog geen verbruiksbelasting: het betrof een heffing in het productieproces,
niet op de eindconsumptie.
o Er was nog geen stelsel van gesplitste betaling en aftrek van voorbelasting. De belasting
werd pas aan het einde van het productieproces geïnd.
1948 – GESPLITSTE BETALING EN AFTREK VAN VOORBELASTING
In 1948 werd het systeem verder verfijnd. De staat merkte dat men te lang moest wachten op de
belastinginkomsten en voerde een stelsel van gesplitste betaling en het recht op aftrek van voorbelasting in.
- Invoering van een stelsel van gesplitste betaling: belasting wordt niet meer enkel op het einde
betaald, maar gefractioneerd tijdens de productiecyclus.
- Ondernemers betalen btw op hun verkopen, maar mogen de btw die zij zelf op aankopen hebben
betaald aftrekken → principe van aftrek voorbelasting.
- Dit zorgde voor:
o Snellere inkomsten voor de staat.
o Behoud van neutraliteit in het systeem.
1954 – INVOERING VAN DE TVA
In 1954 werd de Taxe sur la valeur ajoutée (TVA) ingevoerd. Dit was de officiële geboorte van de btw zoals
wij die vandaag kennen.
- Toch gold het systeem aanvankelijk enkel voor bepaalde producten en enkel binnen het
productieproces.
- Het was nog geen volwaardige verbruiksbelasting zoals later in Europa.
Frankrijk speelde hiermee echter een voortrekkersrol en legde de basis voor wat later het Europese btw-
stelsel zou worden.
4
BELASTING OVER TOEGEVOEGDE
WAARDE / TAXE SUR LA VALEUR
AJOUTÉE
1
,COLLEGE 1 – ALGEMENE INLEIDING &
HISTORIEK
DE 5 BOUWSTENEN VAN DE BTW
De btw (belasting over de toegevoegde waarde) is een indirecte verbruiksbelasting op goederen en diensten.
Ze wordt geheven in elke fase van de productie- en distributieketen, maar uiteindelijk doorgerekend aan de
eindconsument.
Voor een correcte toepassing van de btw moet je steeds vijf fundamentele vragen beantwoorden (5 vragen
die u moet beantwoorden in het derde deel van het examen).
I. WIE IS DE SCHULDENAAR VAN DE BTW = de persoon die de btw verschuldigd is aan de fiscus
- Standaardregel: de verkoper of dienstverrichter is schuldenaar
- Uitzondering: bij verlegging van heffing wordt de btw-schuld doorgeschoven naar de koper (bv. in de
bouwsecto, intracommunautaire verwervingen).
Btw-tarieven in België – de tarieven zelf zijn niet opgenomen in de wet, maar in KB nr. 20:
- 0%: o.a. kranten, geneesmiddelen, sommige boeken
- 6% basisproducten (voeding, water, geneesmiddelen, sommige renovatiewerken)
- 12%: o.a. restaurantdiensten (voor consumptie van eten ter plaatse)
- 21% standaardtarief, van toepassing op de meeste goederen en diensten
Accijnstarieven hebben een vast bedrag. Voor btw werkt men met percentages. Op deze manier is de btw
geautomatiseerd: wanneer het leven duurder wordt, verhoogt de btw automatisch mee.
II. MAATSTAF VAN HEFFING = de basis waarop de belasting (btw) wordt berekent
U kan geconfronteerd worden met situatie waaruit de prijs maar een deel bestaat uit een numerieke basis.
Wanneer de klant in iets anders betaalt dan geld (bijvoorbeeld door goederen of diensten te ruilen), moet de
btw nog steeds berekend worden. Het gaat dan om een schatting van de marktwaarde, alsof de transactie
volledig in geld zou plaatsvinden.
III. PLAATSBEPALING = regels die gaan aanwijzen wie de belasting mag innen
De plaatsbepaling bepaalt in welk land de btw verschuldigd is. Dit is cruciaal, zeker bij internationale
transacties en als je weet dat btw in ons land de tweede belangrijkste inkomstenbron is.
- Grote blinde vlek = VS heeft geen btw-stelsel à u betaalt daar sales taks
- Wanneer de plaatsbepaling is aangeduid moet er bepaald worden of de btw effectief moet worden
betaald
Regels voor goederen in het kort:
- Nationaal: levering binnen hetzelfde land à btw van dat land
- Intracommunautair (binnen EU)
o Verkoper in land A levert aan btw-plichtige koper in land B
§ In land A: intracommunautaire levering, vrijgesteld van btw
§ In land B: intracommunautaire verwerving, btw verschuldigd door koper
- Invoer (buiten EU): invoer in een EU-land à btw in het invoerland verschuldigd
2
,Regels voor diensten in het kort:
- B2B: plaats van de afnemer
- B2C: plaats van de dienstverrichter, tenzij bijzondere regels gelden
VOORBEELD
Een Belg koopt goederen bij een Nederlandse leverancier. Transport: van Amsterdam naar België. 2
belastbare handelingen worden hier gesteld:
- Voor Nederlander: intracommunautaire levering = vrijgesteld
- Voor Belg: intracommunautaire verwerving = Belgische btw verschuldigd
Een Spaans bedrijft verkoopt aan Portugal, maar de goederen liggen in België à Belgische btw van
toepassing (goederen verlaten Belgisch grondgebied niet)
- Btw volgt altijd de plaats of het land waar het goed zich bevindt
IV. BELASTBARE HANDELINGEN – btw is een transactiebelasting: ze wordt geheven op handelingen die
een economische transactie vormen.
De 4 categorieën belastbare handelingen:
- Levering van goederen
- Dienstprestaties (restcategorie: alles wat geen levering van een goed is, is een dienst)
o Bijvoorbeeld: onderwijs, medische zorgen
- Intracommunautaire verwervingen (aankoop goederen uit ander EU-land, door btw-plichtige)
- Invoer (aankoop goederen uit een niet EU-land)
V. BELASTINGPLICHTIGE = iedereen die zelfstandig en regelmatig economische activiteiten verricht,
ongeacht winst.
- Bepaald door artikel 4, §1 W.btw
- Zowel ondernemingen, vrije beroepen, organisaties als natuurlijke personen kunnen btw-plichtig
zijn.
- Belangrijk onderscheid:
o Volledig btw-plichtig → moet btw aanrekenen en doorstorten.
o Vrijgestelde btw-plichtige (bv. kleine ondernemingen onder een bepaalde omzetdrempel,
bepaalde beroepen zoals medische sector).
3
, HISTORIEK
De btw (belasting over de toegevoegde waarde) vindt haar oorsprong in Frankrijk. Het land experimenteerde
vanaf de jaren 1930 met nieuwe vormen van belastingheffing op productie en handel.
1937 – EERSTE SYSTEEM: “TAXE UNIQUE GLOBALE À LA PRODUCTION”
In 1937 voerde Frankrijk een revolutionair belastingstelsel in, de Taxe unique globale à la production en de
taxe sur les prestations de services.
- Dit systeem was revolutionair omdat het de klassieke cascadebelasting doorbrak. Bij
cascadebelasting wordt bij elke transactie opnieuw belasting geheven, wat leidt tot een “belasting
op belasting” en zo de eindprijs sterk kan vertekenen. Frankrijk koos voor een neutraal systeem
waarbij slechts éénmaal belasting werd geheven, ongeacht hoeveel transacties plaatsvonden.
- Kenmerken:
o Neutraal: aantal transacties maakte niet uit, de belasting werd slechts eenmalig geheven.
o Evenredig tarief: een uniforme heffing zonder progressiviteit.
o Algemeen karakter: in tegenstelling tot accijnzen, die enkel gelden voor bepaalde producten
(zoals alcohol of tabak), gold deze belasting voor een brede waaier aan goederen en
diensten.
o Toch was dit nog geen verbruiksbelasting: het betrof een heffing in het productieproces,
niet op de eindconsumptie.
o Er was nog geen stelsel van gesplitste betaling en aftrek van voorbelasting. De belasting
werd pas aan het einde van het productieproces geïnd.
1948 – GESPLITSTE BETALING EN AFTREK VAN VOORBELASTING
In 1948 werd het systeem verder verfijnd. De staat merkte dat men te lang moest wachten op de
belastinginkomsten en voerde een stelsel van gesplitste betaling en het recht op aftrek van voorbelasting in.
- Invoering van een stelsel van gesplitste betaling: belasting wordt niet meer enkel op het einde
betaald, maar gefractioneerd tijdens de productiecyclus.
- Ondernemers betalen btw op hun verkopen, maar mogen de btw die zij zelf op aankopen hebben
betaald aftrekken → principe van aftrek voorbelasting.
- Dit zorgde voor:
o Snellere inkomsten voor de staat.
o Behoud van neutraliteit in het systeem.
1954 – INVOERING VAN DE TVA
In 1954 werd de Taxe sur la valeur ajoutée (TVA) ingevoerd. Dit was de officiële geboorte van de btw zoals
wij die vandaag kennen.
- Toch gold het systeem aanvankelijk enkel voor bepaalde producten en enkel binnen het
productieproces.
- Het was nog geen volwaardige verbruiksbelasting zoals later in Europa.
Frankrijk speelde hiermee echter een voortrekkersrol en legde de basis voor wat later het Europese btw-
stelsel zou worden.
4
