Sociale ongelijkheid Semester
Inhoudsopgave
1. Feiten over (inkomens)ongelijkheid..............................................................................................6
1.1. GINI COËFFICIËNT........................................................................................................................6
1.2. VERDELING BELASTBAAR INKOMEN BELGIË................................................................................6
1.3. FOCUS OP SUPERRIJKEN..............................................................................................................7
1.4. ONGELIJKHEID (GINI) VOLGENS INKOMENSBRON.......................................................................8
1.5. BRUTO MAANDLOON VOLTIJDSE WERKNEMERS (GESLACHT, REGIO, ONDERWIJS)....................9
1.6. VERMOGENSONGELIJKHEID KUNNEN GEZINNEN IN ARMOEDE TERUGVALLEN OP VERMOGEN?
............................................................................................................................................................9
1.6.1. DRIEDUBBELE PRECARITEIT KUYPERS EN MARX:.................................................................10
2. Wat is sociale ongelijkheid? (voorlopige) definitie.......................................................................11
2.1. SOCIALE ONGELIJKHEID.............................................................................................................11
2.2. SOCIOLOGISCHE VISIE OP ONGELIJKHEID..................................................................................11
3. Sociale ongelijkheid als sociaal probleem....................................................................................13
3.1. SOCIAAL PROBLEEM...................................................................................................................13
3.2. ARMOEDE ALS SOCIAAL PROBLEEM..........................................................................................13
3.3. EERSTE ‘ARMOEDEVERLICHTING’..............................................................................................14
3.4. TWEEDE ‘ARMOEDEVERLICHTING’............................................................................................16
3.4.1. GRADUELE VERANDERING IN IDEEËN DOORHEEN 19E EEUW.............................................16
3.4.2. CULMINEERT IN TWEEDE HELFT 20E EEUW IN TWEEDE ARMOEDEVERLICHTING...............17
3.5. ONGELIJKHEID ALS SOCIAAL PROBLEEM VANDAAG..................................................................17
3.5.1. DECENNIA NA WO II: HOOGDAGEN VAN WELVAARTSSTAAT SOCIALE ONGELIJKHEID
OPGEVAT ALS SOCIAAL PROBLEEM...............................................................................................17
3.5.2. VANAF TWEEDE HELFT JAREN 1970: STERKE NEOLIBERALISERING....................................18
3.5.3. SINDS JAREN 2010: SOCIALE ONGELIJKHEID TERUG OP POLITIEKE AGENDA.......................18
3.5.4. WILKINSON & PICKETT CONSTRUEREN ONGELIJKHEID ALS SOCIAAL PROBLEEM................19
4. Klassieke sociologen over sociale ongelijkheid (Marx, Weber, Du Bois en Fraser).......................24
4.1. SOCIALE STRATIFICATIE..............................................................................................................24
4.1.1. SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF: SOCIALE STRATIFICATIE........................................................24
4.1.2. KENMERKEN VAN SOCIALE STRATIFICATIE..........................................................................24
4.1.3. SYSTEMEN VAN SOCIALE STRATIFICATIE..............................................................................24
4.2. KLASSIEKE SOCIOLOGISCHE THEORIEËN VAN SOCIALE STRATIFICATIE......................................25
1. KARL MARX: 1818 - 1883...........................................................................................................25
1
, Sociale ongelijkheid Semester
2. MAX WEBER: 1864-1920...........................................................................................................28
3. WILLIAM E.B. DU BOIS 1868_1963............................................................................................30
4. NANCY FRASER 1947.................................................................................................................32
5. Klassenschema’s het meten van sociale klasse............................................................................35
5.1. KLASSENSCHEMA’S: HET METEN VAN SOCIALE KLASSE.............................................................35
5.1.1. KLASSENSCHEMA 1: BEROEPSHIËRARCHIËN........................................................................35
5.1.2. KLASSENSCHEMA 2: BEROEPSPESTIGESCHALEN..................................................................36
5.2. THEORETISCHE RELATIONELE KLASSENSCHEMA’S.....................................................................37
5.2.1. WEBERIAANSE KLASSENANALYSE – john goldthorpe...........................................................38
5.2.2. MARXISTISCHE KLASSENANALYSE – erik olin wright............................................................40
6. Sociale mobiliteit, de welvaartstaat en sociaal burgerschap........................................................44
6.1. SOCIALE MOBILITEiT..................................................................................................................44
6.1.1. POLTIEK BELANG VAN SOCIALE MOBILITEIT........................................................................44
6.2. SOCIALE MOBILITEITSSTUDIES...................................................................................................45
6.2.1. INDUSTRIAL SOCIETY THESIS...............................................................................................45
6.2.2. KWALITATIEF ONDERZOEK NAAR SOCIALE MOBILITEIT.......................................................46
6.2.3. POLITIEKE INZET VAN SOCIALE MOBILITEITSSTUDIES..........................................................46
6.3. VERBURGELIJKING VAN DE ARBEIDERSKLASSE?........................................................................46
6.4. DE WELVAARTSSTAAT EN SOCIAAL BURGERSCHAP...................................................................47
6.4.1. ONTSTAAN VAN DE WELVAARTSSTAAT...............................................................................47
6.4.2. WELVAARTSSTAAT?.............................................................................................................48
6.4.3. (1) SOCIAAL BURGERSCHAP EN SOCIALE RECHTEN.............................................................49
6.4.4. (2) MODEL VAN SOCIALE STRATIFICATIE.............................................................................49
6.4.5. (3) VERHOUDING MARKT, OVERHEID, MIDDENVELD EN FAMILIE.......................................49
6.5. NATIONALE WELVAARTSSTAAT EN EUROPEANISERING............................................................51
6.5.1. NATIONALE WELVAARTSSTAAT...........................................................................................51
7. Sociologische perspectieven op gender en genderongelijkheid...................................................52
7.1. GENDER?...................................................................................................................................52
7.1.1. BIOLOGISCH DETERMINISME VS. SOCIAAL CONSTRUCTIVISME..........................................52
7.1.2. GESLACHT VS. GENDER........................................................................................................52
7.1.3. GENDERBREAD PERSON......................................................................................................52
7.2. GENDERSOCIALISATIE................................................................................................................55
7.2.1. GENDERSOCIALISATIE WAT?...............................................................................................55
7.2.2. GENDERSOCIALISATIE IN FAMILIES......................................................................................56
7.2.3. GENDRTSOCIALISATIE DOOR PEERS....................................................................................58
7.2.4. Gendersocialisatie op school...............................................................................................59
7.2.5. GENDERSOCIALIATIE VIA MEDIA EN CONSUMPTIE.............................................................59
2
, Sociale ongelijkheid Semester
7.3. HOE DOEN WE GENDER?...........................................................................................................60
7.3.1. GOFFMAN (1977): THE ARRANGEMENT OF THE SEXES.......................................................60
7.3.2. WEST EN ZIMMERMAN (1987) DOING GENDER..................................................................61
7.4. GENDERVERDELING IN SOCIALE ROLLEN...................................................................................63
7.4.1. EAGLE’S SOCIALE ROLTHEORIE (1987).................................................................................63
7.4.2. MACRO-LEVEL GENDERSTRATIFICATIE................................................................................70
7.5. CONCLUSIE.............................................................................................................................71
8. SOCIALE KLASSE EN LEVENSSTIJL – Is klasse dood?......................................................................72
8.1. LEVENSSTIJL?.............................................................................................................................72
8.1.1. VOORGESCHIEDENIS............................................................................................................72
8.2. LEVENSSTIJL ALS SYMBOLISCHE DIMENSIE VAN SOCIALE KLASSE (Boudieu en Skeggs).............72
8.2.1. BOURDIEU OVER SOCIALE KLASSE.......................................................................................72
8.2.2. SKEGGS: PERSOONLIJKHEID EN KLASSE...............................................................................76
8.3. DE DOOD VAN SOCIALE KLASSE?...............................................................................................77
8.3.1. FRAGMENTATIE VAN SOCIALE STRATIFICATIE.....................................................................77
8.4. INDIVIDUALISERING EN DE DOOD VAN SOCIALE KLASSE ULRICH BECK.....................................78
8.4.1. ULRICH BECK OVER ‘REFLECTIEVE MODERNITEIT’...............................................................78
8.4.2. MAAR OOK HIER SPEELT SOCIALE KLASSE...........................................................................79
9. ETNICITEIT ACCULTURATIE EN ETNISCH GRENSWERK..................................................................80
9.1. WAT IS CULTUUR?.....................................................................................................................80
9.1.1. BELANG VAN TAAL...............................................................................................................80
9.1.2. BELANG VAN REGIO.............................................................................................................80
9.1.3. CULTUUR SPEELT OP MEERDERE NIVEAUS..........................................................................80
9.1.4. SUBCULTUREN.....................................................................................................................81
9.1.5. TEGENCULTUREN................................................................................................................81
9.1.6. CULTUUR ALS LENS..............................................................................................................83
9.1.7. VERSCHILLEN TUSSEN CULTUREN........................................................................................83
9.2. ACCULTURATION: LIVING SUCCESFULLY IN TWO CULTURES (J. BERRY, 2005)...........................84
9.2.1. ACCULTURATIE: WAT?.........................................................................................................84
9.2.2. ACCULTURATIE CONTEXTEN................................................................................................84
9.2.3. ACCULTATIE STRATEGIËN....................................................................................................85
9.2.5. UITKOMSTEN VAN ACCULATIE............................................................................................89
9.2.6. EMPIRISCHE TOEPASSING....................................................................................................90
2. Welke acculturatie-strategiën passen leerlingen toe?..............................................................91
9.3. ETNISCH GRENSWERK................................................................................................................92
9.3.1. HISTORISCHE CONTEXT.......................................................................................................92
9.3.2. BARTH4S CENTRALE STELLING.............................................................................................92
9.3.3. HOE WORDEN ETNISCHE GRENZEN IN STAND GEHOUDEN?...............................................95
3
, Sociale ongelijkheid Semester
9.3.4. SAMENVATTEND...............................................................................................................102
10. Etnische stratificatie................................................................................................................103
10.1. KERNCONCEPTEN OVER ‘RAS’, ETNICITEIT EN DISCRIMINATIE..............................................103
10.1.1. VAN ‘RAS’ NAAR RACIALISERING.....................................................................................103
3.1.2. ETNICITEIT.........................................................................................................................104
10.1.3. VAN VOOROORDELEN NAAR DISCRIMINATIE..................................................................104
10.1.4. DIVERSITEIT.....................................................................................................................105
10.2. BELGIË ALS IMMIGRATIELAND...............................................................................................106
10.3. ARMOEDE ONDER MINDERHEDEN........................................................................................108
10.4. INTEGRATIETRAJECTEN VAN MIGRANTEN.............................................................................110
10.4.1. ECONOMISCHE TRAJECTEN VAN MIGRANTEN................................................................110
11. De culturele dimensies van armoede en rijkdom.....................................................................112
11.1. VOORGESCHIEDENIS: HET DEBAT ROND ‘ARMOEDECULTUUR’.............................................112
11.1.1. THESE VAN DE ‘ARMOEDECULTUUR’...............................................................................112
11.1.2. CULTURELE DIMENSIES IN KLASSIEK ARMOEDE ONDERZOEK.........................................112
11.2 ARMOEDE EN CULTUUR HERBEKEKEN....................................................................................113
11.2.1. STRUCTURALISTISCHE EN CULTURELE VERKLARINGEN COMBINEREN............................113
11.2.2. CULTUUR HERBEKEKEN...................................................................................................114
11.2.3. SOCIALE MOBILITEITSNARRATIEVEN IN BELGIË...............................................................116
11.3. HET DAGELIJKS LEVEN VAN SUPERRIJKEN..............................................................................117
11.3.1. DE SUPERRIJKEN IN DE STAD...........................................................................................117
12. Klimaatcrisis en ecologische voetafdruk – ongelijkheid en de ecologische kwestie..................119
12.1 KLIMAATVERANDERING ALS INTERNATIONALE SOCIALE KWESTIE.........................................119
12.1.1. KLIMAATVERANDERING ALS SOCIALE KWESTIE...............................................................119
12.2. VAN STRIJD TEGEN KLIMAATVERANDERING NAAR STRIJD VOOR
KLIMAATRECHTVAARDIGHEID: OVER ‘ONGELIJKE ECOLOGISCHE RUIL’.........................................120
12.2.1. KLIMAATRECHTVAARDIGHEID.........................................................................................120
12.2.2. ONGELIJKE ECOLOGISCHE RUIL.......................................................................................121
12.2.3. KLIMAATRECHTVAARDIGHEID.........................................................................................124
12.3. KLIMAATVERANDERING EN ONGELIJKHEID: ECOLOGISCHE VOETAFDRUK............................124
12.4. BELANGRIJKE THEMA’S EN CONCEPTEN................................................................................124
13. Intersectionaliteit....................................................................................................................126
13.1 Historische context.................................................................................................................126
13.1.1 Feministische golf.............................................................................................................126
13.1.2 BURGERRECHTENBEWEGING...........................................................................................127
4
Inhoudsopgave
1. Feiten over (inkomens)ongelijkheid..............................................................................................6
1.1. GINI COËFFICIËNT........................................................................................................................6
1.2. VERDELING BELASTBAAR INKOMEN BELGIË................................................................................6
1.3. FOCUS OP SUPERRIJKEN..............................................................................................................7
1.4. ONGELIJKHEID (GINI) VOLGENS INKOMENSBRON.......................................................................8
1.5. BRUTO MAANDLOON VOLTIJDSE WERKNEMERS (GESLACHT, REGIO, ONDERWIJS)....................9
1.6. VERMOGENSONGELIJKHEID KUNNEN GEZINNEN IN ARMOEDE TERUGVALLEN OP VERMOGEN?
............................................................................................................................................................9
1.6.1. DRIEDUBBELE PRECARITEIT KUYPERS EN MARX:.................................................................10
2. Wat is sociale ongelijkheid? (voorlopige) definitie.......................................................................11
2.1. SOCIALE ONGELIJKHEID.............................................................................................................11
2.2. SOCIOLOGISCHE VISIE OP ONGELIJKHEID..................................................................................11
3. Sociale ongelijkheid als sociaal probleem....................................................................................13
3.1. SOCIAAL PROBLEEM...................................................................................................................13
3.2. ARMOEDE ALS SOCIAAL PROBLEEM..........................................................................................13
3.3. EERSTE ‘ARMOEDEVERLICHTING’..............................................................................................14
3.4. TWEEDE ‘ARMOEDEVERLICHTING’............................................................................................16
3.4.1. GRADUELE VERANDERING IN IDEEËN DOORHEEN 19E EEUW.............................................16
3.4.2. CULMINEERT IN TWEEDE HELFT 20E EEUW IN TWEEDE ARMOEDEVERLICHTING...............17
3.5. ONGELIJKHEID ALS SOCIAAL PROBLEEM VANDAAG..................................................................17
3.5.1. DECENNIA NA WO II: HOOGDAGEN VAN WELVAARTSSTAAT SOCIALE ONGELIJKHEID
OPGEVAT ALS SOCIAAL PROBLEEM...............................................................................................17
3.5.2. VANAF TWEEDE HELFT JAREN 1970: STERKE NEOLIBERALISERING....................................18
3.5.3. SINDS JAREN 2010: SOCIALE ONGELIJKHEID TERUG OP POLITIEKE AGENDA.......................18
3.5.4. WILKINSON & PICKETT CONSTRUEREN ONGELIJKHEID ALS SOCIAAL PROBLEEM................19
4. Klassieke sociologen over sociale ongelijkheid (Marx, Weber, Du Bois en Fraser).......................24
4.1. SOCIALE STRATIFICATIE..............................................................................................................24
4.1.1. SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF: SOCIALE STRATIFICATIE........................................................24
4.1.2. KENMERKEN VAN SOCIALE STRATIFICATIE..........................................................................24
4.1.3. SYSTEMEN VAN SOCIALE STRATIFICATIE..............................................................................24
4.2. KLASSIEKE SOCIOLOGISCHE THEORIEËN VAN SOCIALE STRATIFICATIE......................................25
1. KARL MARX: 1818 - 1883...........................................................................................................25
1
, Sociale ongelijkheid Semester
2. MAX WEBER: 1864-1920...........................................................................................................28
3. WILLIAM E.B. DU BOIS 1868_1963............................................................................................30
4. NANCY FRASER 1947.................................................................................................................32
5. Klassenschema’s het meten van sociale klasse............................................................................35
5.1. KLASSENSCHEMA’S: HET METEN VAN SOCIALE KLASSE.............................................................35
5.1.1. KLASSENSCHEMA 1: BEROEPSHIËRARCHIËN........................................................................35
5.1.2. KLASSENSCHEMA 2: BEROEPSPESTIGESCHALEN..................................................................36
5.2. THEORETISCHE RELATIONELE KLASSENSCHEMA’S.....................................................................37
5.2.1. WEBERIAANSE KLASSENANALYSE – john goldthorpe...........................................................38
5.2.2. MARXISTISCHE KLASSENANALYSE – erik olin wright............................................................40
6. Sociale mobiliteit, de welvaartstaat en sociaal burgerschap........................................................44
6.1. SOCIALE MOBILITEiT..................................................................................................................44
6.1.1. POLTIEK BELANG VAN SOCIALE MOBILITEIT........................................................................44
6.2. SOCIALE MOBILITEITSSTUDIES...................................................................................................45
6.2.1. INDUSTRIAL SOCIETY THESIS...............................................................................................45
6.2.2. KWALITATIEF ONDERZOEK NAAR SOCIALE MOBILITEIT.......................................................46
6.2.3. POLITIEKE INZET VAN SOCIALE MOBILITEITSSTUDIES..........................................................46
6.3. VERBURGELIJKING VAN DE ARBEIDERSKLASSE?........................................................................46
6.4. DE WELVAARTSSTAAT EN SOCIAAL BURGERSCHAP...................................................................47
6.4.1. ONTSTAAN VAN DE WELVAARTSSTAAT...............................................................................47
6.4.2. WELVAARTSSTAAT?.............................................................................................................48
6.4.3. (1) SOCIAAL BURGERSCHAP EN SOCIALE RECHTEN.............................................................49
6.4.4. (2) MODEL VAN SOCIALE STRATIFICATIE.............................................................................49
6.4.5. (3) VERHOUDING MARKT, OVERHEID, MIDDENVELD EN FAMILIE.......................................49
6.5. NATIONALE WELVAARTSSTAAT EN EUROPEANISERING............................................................51
6.5.1. NATIONALE WELVAARTSSTAAT...........................................................................................51
7. Sociologische perspectieven op gender en genderongelijkheid...................................................52
7.1. GENDER?...................................................................................................................................52
7.1.1. BIOLOGISCH DETERMINISME VS. SOCIAAL CONSTRUCTIVISME..........................................52
7.1.2. GESLACHT VS. GENDER........................................................................................................52
7.1.3. GENDERBREAD PERSON......................................................................................................52
7.2. GENDERSOCIALISATIE................................................................................................................55
7.2.1. GENDERSOCIALISATIE WAT?...............................................................................................55
7.2.2. GENDERSOCIALISATIE IN FAMILIES......................................................................................56
7.2.3. GENDRTSOCIALISATIE DOOR PEERS....................................................................................58
7.2.4. Gendersocialisatie op school...............................................................................................59
7.2.5. GENDERSOCIALIATIE VIA MEDIA EN CONSUMPTIE.............................................................59
2
, Sociale ongelijkheid Semester
7.3. HOE DOEN WE GENDER?...........................................................................................................60
7.3.1. GOFFMAN (1977): THE ARRANGEMENT OF THE SEXES.......................................................60
7.3.2. WEST EN ZIMMERMAN (1987) DOING GENDER..................................................................61
7.4. GENDERVERDELING IN SOCIALE ROLLEN...................................................................................63
7.4.1. EAGLE’S SOCIALE ROLTHEORIE (1987).................................................................................63
7.4.2. MACRO-LEVEL GENDERSTRATIFICATIE................................................................................70
7.5. CONCLUSIE.............................................................................................................................71
8. SOCIALE KLASSE EN LEVENSSTIJL – Is klasse dood?......................................................................72
8.1. LEVENSSTIJL?.............................................................................................................................72
8.1.1. VOORGESCHIEDENIS............................................................................................................72
8.2. LEVENSSTIJL ALS SYMBOLISCHE DIMENSIE VAN SOCIALE KLASSE (Boudieu en Skeggs).............72
8.2.1. BOURDIEU OVER SOCIALE KLASSE.......................................................................................72
8.2.2. SKEGGS: PERSOONLIJKHEID EN KLASSE...............................................................................76
8.3. DE DOOD VAN SOCIALE KLASSE?...............................................................................................77
8.3.1. FRAGMENTATIE VAN SOCIALE STRATIFICATIE.....................................................................77
8.4. INDIVIDUALISERING EN DE DOOD VAN SOCIALE KLASSE ULRICH BECK.....................................78
8.4.1. ULRICH BECK OVER ‘REFLECTIEVE MODERNITEIT’...............................................................78
8.4.2. MAAR OOK HIER SPEELT SOCIALE KLASSE...........................................................................79
9. ETNICITEIT ACCULTURATIE EN ETNISCH GRENSWERK..................................................................80
9.1. WAT IS CULTUUR?.....................................................................................................................80
9.1.1. BELANG VAN TAAL...............................................................................................................80
9.1.2. BELANG VAN REGIO.............................................................................................................80
9.1.3. CULTUUR SPEELT OP MEERDERE NIVEAUS..........................................................................80
9.1.4. SUBCULTUREN.....................................................................................................................81
9.1.5. TEGENCULTUREN................................................................................................................81
9.1.6. CULTUUR ALS LENS..............................................................................................................83
9.1.7. VERSCHILLEN TUSSEN CULTUREN........................................................................................83
9.2. ACCULTURATION: LIVING SUCCESFULLY IN TWO CULTURES (J. BERRY, 2005)...........................84
9.2.1. ACCULTURATIE: WAT?.........................................................................................................84
9.2.2. ACCULTURATIE CONTEXTEN................................................................................................84
9.2.3. ACCULTATIE STRATEGIËN....................................................................................................85
9.2.5. UITKOMSTEN VAN ACCULATIE............................................................................................89
9.2.6. EMPIRISCHE TOEPASSING....................................................................................................90
2. Welke acculturatie-strategiën passen leerlingen toe?..............................................................91
9.3. ETNISCH GRENSWERK................................................................................................................92
9.3.1. HISTORISCHE CONTEXT.......................................................................................................92
9.3.2. BARTH4S CENTRALE STELLING.............................................................................................92
9.3.3. HOE WORDEN ETNISCHE GRENZEN IN STAND GEHOUDEN?...............................................95
3
, Sociale ongelijkheid Semester
9.3.4. SAMENVATTEND...............................................................................................................102
10. Etnische stratificatie................................................................................................................103
10.1. KERNCONCEPTEN OVER ‘RAS’, ETNICITEIT EN DISCRIMINATIE..............................................103
10.1.1. VAN ‘RAS’ NAAR RACIALISERING.....................................................................................103
3.1.2. ETNICITEIT.........................................................................................................................104
10.1.3. VAN VOOROORDELEN NAAR DISCRIMINATIE..................................................................104
10.1.4. DIVERSITEIT.....................................................................................................................105
10.2. BELGIË ALS IMMIGRATIELAND...............................................................................................106
10.3. ARMOEDE ONDER MINDERHEDEN........................................................................................108
10.4. INTEGRATIETRAJECTEN VAN MIGRANTEN.............................................................................110
10.4.1. ECONOMISCHE TRAJECTEN VAN MIGRANTEN................................................................110
11. De culturele dimensies van armoede en rijkdom.....................................................................112
11.1. VOORGESCHIEDENIS: HET DEBAT ROND ‘ARMOEDECULTUUR’.............................................112
11.1.1. THESE VAN DE ‘ARMOEDECULTUUR’...............................................................................112
11.1.2. CULTURELE DIMENSIES IN KLASSIEK ARMOEDE ONDERZOEK.........................................112
11.2 ARMOEDE EN CULTUUR HERBEKEKEN....................................................................................113
11.2.1. STRUCTURALISTISCHE EN CULTURELE VERKLARINGEN COMBINEREN............................113
11.2.2. CULTUUR HERBEKEKEN...................................................................................................114
11.2.3. SOCIALE MOBILITEITSNARRATIEVEN IN BELGIË...............................................................116
11.3. HET DAGELIJKS LEVEN VAN SUPERRIJKEN..............................................................................117
11.3.1. DE SUPERRIJKEN IN DE STAD...........................................................................................117
12. Klimaatcrisis en ecologische voetafdruk – ongelijkheid en de ecologische kwestie..................119
12.1 KLIMAATVERANDERING ALS INTERNATIONALE SOCIALE KWESTIE.........................................119
12.1.1. KLIMAATVERANDERING ALS SOCIALE KWESTIE...............................................................119
12.2. VAN STRIJD TEGEN KLIMAATVERANDERING NAAR STRIJD VOOR
KLIMAATRECHTVAARDIGHEID: OVER ‘ONGELIJKE ECOLOGISCHE RUIL’.........................................120
12.2.1. KLIMAATRECHTVAARDIGHEID.........................................................................................120
12.2.2. ONGELIJKE ECOLOGISCHE RUIL.......................................................................................121
12.2.3. KLIMAATRECHTVAARDIGHEID.........................................................................................124
12.3. KLIMAATVERANDERING EN ONGELIJKHEID: ECOLOGISCHE VOETAFDRUK............................124
12.4. BELANGRIJKE THEMA’S EN CONCEPTEN................................................................................124
13. Intersectionaliteit....................................................................................................................126
13.1 Historische context.................................................................................................................126
13.1.1 Feministische golf.............................................................................................................126
13.1.2 BURGERRECHTENBEWEGING...........................................................................................127
4
