Hoofdstuk 2: aangeboren
immuniteit
Figuur 1: specificiteit en receptoren van de aangeboren en adaptieve
immuniteit
Aangeboren immuniteit Verworven immuniteit
Reactie Tegen structuren die Tegen veel verschillende
gemeenschappelijk zijn individuele antigenen
(PAMP’s = pathogen associated (meer dan 107 antigenen
molecular patterns) worden herkend)
receptore Celmembraan en intracellulair Alleen op receptoren van T-
n 100 tal verschillende en B-cellen (T-cel en B-cel
receptoren receptor)
Op veel celtypes aanwezig
Genen Germline-coded: vastgelegd in Complex genensysteem:
het DNA recombinatie en diversiteit
mogelijk
Activatie Reageert telkens hetzelfde bij Geactiveerd → clonale
contact expansie en differentiatie
Geheuge Geen geheugen: elke reactie Geheugen aanwezig:
n hetzelfde reactie wordt sneller en
sterker bij herhaling
Opmerking: aangeboren immuunsysteem is de eerste verdedigingslinie en
cruciaal voor het activeren van het adaptieve immuunsysteem door
antigenpresentatie en cytokineproductie
Figuur 2: cellulaire locaties van receptoren van het aangeboren
immuunsysteem
Receptoren op het membraan (celoppervlak/extracellulair)
- Toll-like receptoren (TLR): herkennen PAMP’s op MO
- C-type lectine receptoren (CLR): binden suikergroepen op
pathogenen (lectines = suikerbindende eiwitten)
- Functie: detectie extracellulaire pathogenen en initiatie van
signaalcascade
Endosomen
- Toll-like receptor (TLR): herkennen gevangen of gefagocyteerde MO
in endosomen
- Functie: detectie van intern ingesloten pathogenen (zoals virussen)
Cytosol:
, - NOD-like receptoren (NLR): herkennen bacteriële lipiden of signalen
van beschadigd weefsel
- RIG-like receptor (RLR): herkennen viraal DNA
- Cytosolic DNA sensor: herkennen microbieel DNA
- Functie: detectie van intracellulaire pathogenen en activatie van
inflammatoire responsen
Figuur 3: specificiteit van de TLR’s
TLR (toll-like receptoren) = receptoren van de aangeboren immuniteit
- Op het celoppervlak/membraan
o TLR-4: herkent LPS (lipopolysachariden) van gram – bacteriën
LPS: lipiden gebonden aan suikers/proteïnen
o TLR-5: herkend flagelline (eiwit voor flagellen) van bewegende
bacteriën
o TLR-1, 2 en 6: herkennen lipiden, peptiden en suikers bij gram
+ bacteriën
- Intracellulair/in endosomen:
o TLR-3, 7 en 8: herkent viraal RNA of DNA op virus
geïnfecteerde cellen (virus in de cel)
o TLR-9: herkent DNA van bacteriën, virussen en schimmels op
intracellulaire pathogenen
Figuur 4: signaalfunctie van de Toll-like receptoren
TLR’s detecteren pathogenen en activeren intracellulaire
signaleringscascades die leiden tot een immuunreactie
- Ligand binding
o Bacteriële of virale moleculen binden aan het leucine-rich
repeat (LRR) domein van de TLR dat extracellulair uitsteekt
- TLR-activatie
o Ligandbinding veroorzaakt een conformatieverandering in TLR
o Dit activeert het Toll-IL-1 (TIR) domein in het cytoplasmatische
gedeelte van de receptor
o TIR-domein start intracellulaire signaalcascades
- Activering van transcriptiefactoren
o 2 hoofdtrajecten:
NF-κB route
Signaal via adaptoreiwitten leidt tot activatie van
NF-κB
NF-κB gaat de kern in en zet genen aan die
coderen voor: cytokinen, costimulatoren
Resultaat:
o Acute ontsteking (= adaptieve immuniteit)
immuniteit
Figuur 1: specificiteit en receptoren van de aangeboren en adaptieve
immuniteit
Aangeboren immuniteit Verworven immuniteit
Reactie Tegen structuren die Tegen veel verschillende
gemeenschappelijk zijn individuele antigenen
(PAMP’s = pathogen associated (meer dan 107 antigenen
molecular patterns) worden herkend)
receptore Celmembraan en intracellulair Alleen op receptoren van T-
n 100 tal verschillende en B-cellen (T-cel en B-cel
receptoren receptor)
Op veel celtypes aanwezig
Genen Germline-coded: vastgelegd in Complex genensysteem:
het DNA recombinatie en diversiteit
mogelijk
Activatie Reageert telkens hetzelfde bij Geactiveerd → clonale
contact expansie en differentiatie
Geheuge Geen geheugen: elke reactie Geheugen aanwezig:
n hetzelfde reactie wordt sneller en
sterker bij herhaling
Opmerking: aangeboren immuunsysteem is de eerste verdedigingslinie en
cruciaal voor het activeren van het adaptieve immuunsysteem door
antigenpresentatie en cytokineproductie
Figuur 2: cellulaire locaties van receptoren van het aangeboren
immuunsysteem
Receptoren op het membraan (celoppervlak/extracellulair)
- Toll-like receptoren (TLR): herkennen PAMP’s op MO
- C-type lectine receptoren (CLR): binden suikergroepen op
pathogenen (lectines = suikerbindende eiwitten)
- Functie: detectie extracellulaire pathogenen en initiatie van
signaalcascade
Endosomen
- Toll-like receptor (TLR): herkennen gevangen of gefagocyteerde MO
in endosomen
- Functie: detectie van intern ingesloten pathogenen (zoals virussen)
Cytosol:
, - NOD-like receptoren (NLR): herkennen bacteriële lipiden of signalen
van beschadigd weefsel
- RIG-like receptor (RLR): herkennen viraal DNA
- Cytosolic DNA sensor: herkennen microbieel DNA
- Functie: detectie van intracellulaire pathogenen en activatie van
inflammatoire responsen
Figuur 3: specificiteit van de TLR’s
TLR (toll-like receptoren) = receptoren van de aangeboren immuniteit
- Op het celoppervlak/membraan
o TLR-4: herkent LPS (lipopolysachariden) van gram – bacteriën
LPS: lipiden gebonden aan suikers/proteïnen
o TLR-5: herkend flagelline (eiwit voor flagellen) van bewegende
bacteriën
o TLR-1, 2 en 6: herkennen lipiden, peptiden en suikers bij gram
+ bacteriën
- Intracellulair/in endosomen:
o TLR-3, 7 en 8: herkent viraal RNA of DNA op virus
geïnfecteerde cellen (virus in de cel)
o TLR-9: herkent DNA van bacteriën, virussen en schimmels op
intracellulaire pathogenen
Figuur 4: signaalfunctie van de Toll-like receptoren
TLR’s detecteren pathogenen en activeren intracellulaire
signaleringscascades die leiden tot een immuunreactie
- Ligand binding
o Bacteriële of virale moleculen binden aan het leucine-rich
repeat (LRR) domein van de TLR dat extracellulair uitsteekt
- TLR-activatie
o Ligandbinding veroorzaakt een conformatieverandering in TLR
o Dit activeert het Toll-IL-1 (TIR) domein in het cytoplasmatische
gedeelte van de receptor
o TIR-domein start intracellulaire signaalcascades
- Activering van transcriptiefactoren
o 2 hoofdtrajecten:
NF-κB route
Signaal via adaptoreiwitten leidt tot activatie van
NF-κB
NF-κB gaat de kern in en zet genen aan die
coderen voor: cytokinen, costimulatoren
Resultaat:
o Acute ontsteking (= adaptieve immuniteit)
